بازنگری فرآیندهای ساخت‌وساز پس از جنگ ضروری است

به گزارش صما، مهندس امین مقومی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، با اشاره به تأثیرات جنگ بر صنعت ساخت‌وساز، بر ضرورت بازنگری اساسی در فرآیندهای این حوزه تأکید کرد و نقش اصلی مهندسان را «رعایت بهره‌وری» دانست. به اعتقاد وی، تغییر نگرش از نگاه صرفاً اجرایی به رویکرد یکپارچه از طراحی تا بهره‌برداری، همراه با توجه به مدیریت هزینه‌ها، نگهداری، بهینه‌سازی انرژی و بازآفرینی منطق معماری گذشته، می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش هزینه‌ها منجر شود.

جنگ؛ فرصتی برای بازاندیشی

جنگ‌های اخیر که با عنوان‌هایی مانند جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان از آنها یاد شده، اگرچه خسارت‌های فراوانی به همراه داشت، اما به گفته مهندس امین مقومی، این رویدادها فرصتی برای بازنگری در فرآیندهای ساخت‌وساز فراهم کرده است. وی با اشاره به افزایش هزینه‌ها و کمبودهای واقعی و روانی در این بخش، تأکید کرد که فارغ از آسیب‌های جنگ، این موضوع ما را به بازاندیشی در مورد فرآیندهای ساخت‌وساز وادار کرده است.

نقش اصلی مهندسان و سازمان نظام مهندسی

مهندس مقومی با اشاره به نقش و وظیفه اصلی مهندسان، آن را «رعایت بهره‌وری» دانست و تأکید کرد که چه جنگ باشد و چه نباشد، چه رکود ساخت‌وساز حاکم باشد و چه نباشد، اصل اساسی، بهره‌وری در ساخت و نگهداری است. وی افزود: «ما باید بپذیریم که اگر فردایی با کمبود مواجه شدیم، سرعت و زمان‌بندی ساخت‌وساز ما باید متناسب با نیازها باشد.»

اقتصاد مهندسی و اهمیت نگهداری

به اعتقاد رئیس سازمان نظام مهندسی، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید به آن توجه شود، اقتصاد مهندسی و بهره‌برداری و نگهداری از ساختمان‌هاست. وی با بیان اینکه معمولاً فقط هزینه ساخت تا زمان بهره‌برداری دیده می‌شود، تأکید کرد که اگر در حوزه نگهداری درست عمل شود، مجموع هزینه‌های ساختمان به شکل محسوسی کاهش می‌یابد. وی پیشنهاد کرد که نیمی از هزینه‌های مربوط به دوره بهره‌برداری باید مورد توجه قرار گیرد، هرچند از ارائه آمار دقیق خودداری کرد و گفت این موضوع نیازمند بررسی کارشناسی بیشتر است.

تغییر نگرش؛ بازگشت به اصول بهره‌وری

مهندس مقومی بر لزوم تغییر نگرش در صنعت ساختمان تأکید کرد و گفت: «ما نباید فقط به تغییر عناوین نظارتی و بازرسی فکر کنیم، بلکه اصل موضوع، حفظ بهره‌وری است.» وی پیشنهاد داد که با استفاده از ابزارهایی مانند «شناسنامه فنی» ساختمان، بتوان فرآیندهای نظارت، کنترل و پایش هزینه‌ها، انرژی و نگهداری را مدیریت کرد.

بازگشت به معماری اصیل؛ آبنبارها و حیاط‌دارها

وی با اشاره به بازگشت ذائقه عمومی به سمت معماری سنتی مانند خانه‌های حیاط‌دار و دارای فضای سبز، این پدیده را «بازگشت به اصل» توصیف کرد و بر لزوم بازآفرینی منطق مهندسی گذشته تأکید کرد. وی مثالی از آبنبارها آورد و گفت: «ما لزوماً نباید به همان شکل گذشته برگردیم، اما منطق آبنبار را باید در ساختمان‌های امروز پیاده کنیم؛ به این معنا که ساختمان‌ها نقش ذخیره‌سازی آب باران و بازچرخانی را ایفا کنند.» وی تأکید کرد که این رویکرد به معنای نادیده گرفتن فناوری و نوآوری نیست، بلکه تلفیقی از منطق گذشته با امکانات امروز است.

نگاه یکپارچه از طراحی تا بهره‌برداری

یکی از نکات کلیدی مورد تأکید مهندس مقومی، نگاه یکپارچه به فرآیند ساخت‌وساز از مرحله طراحی تا بهره‌برداری بود. وی هشدار داد که اگر پس از ساخت، مصرف انرژی بالا باشد و سپس به فکر اعمال اصلاحات بیفتیم، ممکن است هزینه‌های جدیدی ایجاد شود که مسیر را منحرف می‌کند. بنابراین، یکپارچه‌نگری در حوزه طراحی، اجرا و بهره‌برداری می‌تواند به بهبود بهره‌وری کمک کند.

توجه به استیجار و تولید محصول باکیفیت

وی در ادامه با اشاره به شرایط اقتصادی فعلی که بخش عمده آن تحت تأثیر تحریم‌ها و فشارهای ظالمانه است، بر لزوم توجه به حوزه «استیجار» (اجاره‌داری و مدیریت املاک اجاری) تأکید کرد و گفت که دولت نیز به این موضوع توجه دارد. وی پیشنهاد کرد که با تمرکز بر تولید محصول باکیفیت در حوزه استیجار، می‌توان بهبود محسوسی در کیفیت زندگی ایجاد کرد و از هزینه‌های اضافی کاست. وی در این زمینه بر نقش «عدالت در ساخت‌وساز» تأکید کرد و آن را به معنای قرار گرفتن هر فرد در جای درست خود دانست و افزود که سازنده باید متخصص باشد، اما لزوماً مهندس نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از کارگر، مهندس، دکتر و کارشناسان مختلف می‌توانند در این فرآیند نقش‌آفرینی کنند.