گزارش تخصصی از بیستوششمین نمایشگاه صنعت ساختمان
نقشه عوض شده؛ روایت صما از بازار جدید ساختوساز
- برگزاری ۴۰ گفتوگو تخصصی با بیش از ۵۰ فعال صنعت ساختمان
- بررسی چالشهای تأمین مالی و ضرورت تغییر مدلهای سرمایهگذاری
- تأکید بر صنعتیسازی ساختمان و کاهش روشهای سنتی ساخت
- بازتعریف نقش معماری در اقتصاد و فروشپذیری پروژهها
- بحث درباره مسئولیت حرفهای و شفافیت در زنجیره ساخت
حضور رسانهای صما در بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت ساختمان تهران با برگزاری مجموعه گفتوگوهای تخصصی تحت عنوان «نقشه عوض شده» به پایان رسید؛ برنامهای که با همکاری انجمن صنفی کارفرمایی انبوهسازان مسکن و ساختمان استان تهران و با هدف بازخوانی شرایط جدید بازار و طرح پرسشهای تازه درباره آینده ساختوساز کشور برگزار شد.
به گزارش صما، این برنامه از ۲۷ تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ در سالن ۳۸ نمایشگاه بینالمللی تهران برگزار شد و طی چهار روز، استودیو صما میزبان بیش از ۵۰ نفر از سازندگان، توسعهگران، معماران، تولیدکنندگان، مدیران، کارشناسان و مسئولان حوزه ساختمان و شهرسازی بود.
این گفتوگوها با تمرکز بر شرایط جدید صنعت ساختمان و با این نگاه شکل گرفت که بازار امروز دیگر با معادلات و قواعد چند سال گذشته قابل تحلیل نیست. رکود، تورم، ناترازی انرژی، افزایش هزینههای ساخت، دشواری تأمین مالی، تغییر رفتار خریداران، تحولات زنجیره تأمین و تغییر انتظارات از کیفیت ساختمان، مجموعهای از متغیرهایی هستند که تصمیمگیری در این صنعت را پیچیدهتر از گذشته کردهاند.
بر همین اساس، عنوان «نقشه عوض شده» بهعنوان محور اصلی این برنامه انتخاب شد؛ عنوانی که بر ضرورت بازنگری در شیوه تعریف، تأمین مالی، طراحی، اجرا و عرضه پروژههای ساختمانی تأکید دارد.
در این بازار، چطور باید ساخت؟
یکی از اصلیترین محورهای گفتوگوهای استودیو صما، پرسشی ساده اما بنیادین بود: در این بازار، چطور باید ساخت؟ در شرایطی که هزینه ساخت، قدرت خرید، سرعت فروش و مدلهای سرمایهگذاری تغییر کردهاند، دیگر صرف برخورداری از زمین و سرمایه برای موفقیت یک پروژه کافی نیست.
در گفتوگوهای انجامشده، موضوعاتی مانند نوع محصول ساختمانی، شناخت مخاطب، مقیاس پروژه، زمانبندی اجرا، استراتژی فروش، مطالعات بازار و ضرورت تصمیمگیری پیش از شروع پروژه مورد توجه قرار گرفت.
ساختوساز در عصر نااطمینانی؛ رکود، انرژی و تورم
بخش دیگری از گفتوگوها به شرایطی اختصاص داشت که میتوان آن را عصر نااطمینانی در صنعت ساختمان نامید. تورم مستمر، نوسانات اقتصادی، محدودیتهای انرژی، افزایش هزینه تولید مصالح و کاهش قدرت خرید، امکان پیشبینی بلندمدت را برای بسیاری از پروژهها دشوار کرده است.
یکی از موضوعات مورد بحث این بود که سازنده و توسعهگر در چنین شرایطی چگونه باید ریسک پروژه را مدیریت کند و آیا مدلهای سنتی تصمیمگیری همچنان پاسخگوی شرایط جدید بازار هستند یا خیر.
روشهای تأمین مالی نسل جدید پروژهها
تأمین مالی یکی از پررنگترین موضوعات مطرحشده در گفتوگوهای نمایشگاه بود. افزایش شدید سرمایه مورد نیاز برای شروع و تکمیل پروژهها، محدودیت منابع بانکی و کاهش توان نقدی سازندگان باعث شده است که صنعت ساختمان بیش از گذشته به دنبال ابزارهای جدید تأمین مالی باشد.
مدلهای مشارکتی، صندوقهای سرمایهگذاری، بازار سرمایه، پیشفروش حرفهای و سایر روشهای جدید جذب سرمایه، از جمله موضوعاتی بودند که در گفتوگو با فعالان و کارشناسان این حوزه مطرح شدند. یکی از نکات مورد تأکید این بود که در شرایط امروز، مدل تأمین مالی باید از همان مرحله تعریف پروژه مورد توجه قرار گیرد و دیگر نمیتوان آن را موضوعی متعلق به میانه مسیر ساخت دانست.
متریال و زنجیره تأمین ساختمان
تولیدکنندگان و فعالان حوزه مصالح و تجهیزات ساختمانی نیز بخش مهمی از مهمانان استودیو صما را تشکیل دادند. ناترازی انرژی، قیمت مواد اولیه، حملونقل، ارز، کیفیت، واردات، صادرات و استمرار تأمین محصول از جمله موضوعاتی بودند که درباره آینده زنجیره تأمین ساختمان مورد بحث قرار گرفتند.
در این گفتوگوها همچنین بر تغییر نقش تولیدکنندگان تأکید شد؛ به این معنا که تولیدکننده آینده تنها فروشنده محصول نیست و باید به بخشی از زنجیره ارزش پروژه و شریک فنی سازنده، معمار و توسعهگر تبدیل شود.
معماری، توسعهگری و آینده زندگی شهری
یکی دیگر از محورهای «نقشه عوض شده»، رابطه میان معماری، توسعهگری و بازار بود. این پرسش مطرح شد که آیا یک پروژه موفق همچنان فقط با متراژ، نما، موقعیت و قیمت تعریف میشود یا مفاهیمی مانند کیفیت زندگی، تجربه سکونت، فضای عمومی، هویت، انعطافپذیری و نیازهای نسل جدید نیز باید وارد معادله شوند.
گفتوگو با معماران و توسعهگران نشان داد که رابطه میان این دو حوزه نیازمند بازتعریف است و معماری بیش از گذشته میتواند در اقتصاد، برندینگ، فروشپذیری و ماندگاری پروژه نقش داشته باشد.
بازنگری در قواعد ساخت و مسئولیت حرفهای
موضوع مسئولیت حرفهای و قواعد ساختوساز نیز از محورهای جدی گفتوگوها بود. این پرسش که مسئولیت کیفیت نهایی یک ساختمان دقیقاً بر عهده چه کسی است، همچنان یکی از مسائل ساختاری صنعت ساختمان به شمار میرود.
سازنده، مجری، معمار، ناظر، شهرداری، سازمان نظام مهندسی و سایر نهادهای مرتبط، هر یک بخشی از زنجیره ساخت را در اختیار دارند؛ اما نبود مرزبندی روشن مسئولیتها میتواند به کاهش پاسخگویی منجر شود. مجری ذیصلاح، شناسنامه فنی، بیمه کیفیت، نظارت حرفهای و ضرورت بازتعریف مسئولیتها از جمله موضوعاتی بودند که در این بخش مورد توجه قرار گرفتند.
ساخت برای فروش یا ساخت برای زندگی؟
تغییر نگاه به محصول ساختمانی نیز یکی دیگر از موضوعات محوری بود. برای سالها بخش قابل توجهی از بازار مسکن بر مبنای مدل «ساخت، فروش و خروج از پروژه» شکل گرفته است. اما تغییر سبک زندگی، افزایش انتظارات خریداران و اهمیت مدیریت و کیفیت بهرهبرداری، این پرسش را ایجاد کرده است که آیا پروژه آینده باید صرفاً قابلیت فروش داشته باشد یا باید تجربه مناسبی از زندگی و سکونت نیز ایجاد کند.
در این بخش از گفتوگوها، تغییر رفتار مصرفکننده و ضرورت حرکت از نگاه صرفاً سرمایهای به سمت نگاه محصولمحور و زندگیمحور مورد بررسی قرار گرفت.
صنعتیسازی ساختمان؛ موضوعی که دوباره به مرکز توجه بازگشته است
صنعتیسازی ساختمان هشتمین محور اصلی گفتوگوهای «نقشه عوض شده» بود. سرعت اجرا، کاهش پرت مصالح، کنترل کیفیت، محدودیت نیروی انسانی، مدیریت هزینه و استانداردسازی، صنعتیسازی را بیش از گذشته به یک ضرورت نزدیک کردهاند.
با این حال، یکی از پرسشهای مهم مطرحشده این بود که چرا با وجود سالها صحبت درباره صنعتیسازی، بخش عمده ساختوساز کشور همچنان با روشهای سنتی انجام میشود و مسیر واقعی حرکت به سمت صنعتیسازی باید از کجا آغاز شود.
بیش از ۵۰ گفتوگو؛ روایتهای «نقشه عوض شده» ادامه دارد
استودیو صما طی چهار روز حضور در نمایشگاه، با بیش از ۵۰ چهره از طیفهای مختلف صنعت ساختمان گفتوگو کرد. تنوع مهمانان از سازندگان و توسعهگران تا معماران، تولیدکنندگان، مدیران، کارشناسان و مسئولان، این امکان را فراهم کرد که موضوعات اصلی صنعت ساختمان از زاویههای متفاوت بررسی شود.
این گفتوگوها پایان برنامه «نقشه عوض شده» نیستند. مجموعه مصاحبهها، تحلیلها و دیدگاههای ثبتشده در نمایشگاه، بهتدریج از پایگاه خبری صما و شبکههای اجتماعی این رسانه منتشر خواهد شد و هر یک از محورهای هشتگانه، در قالب محتواهای مستقل دنبال میشوند.
صما تلاش دارد با انتشار این مجموعه، تصویری چندجانبه از شرایط واقعی بازار ساختوساز ارائه کند؛ تصویری که تنها بر بیان مشکلات متوقف نماند و زمینه شکلگیری گفتوگو درباره تصمیمها، الگوها و مسیرهای جدید را فراهم کند.
«نقشه عوض شده»؛ گفتوگو تازه آغاز شده است. بازار ساختوساز تغییر کرده است و بسیاری از قواعدی که تا چند سال قبل مبنای تصمیمگیری بودند، امروز نیازمند بازنگریاند. از مدل اقتصادی پروژه و تأمین مالی گرفته تا معماری، متریال، مسئولیت حرفهای و صنعتیسازی، همه اجزای زنجیره ساخت تحت تأثیر شرایط جدید قرار گرفتهاند.
«نقشه عوض شده» تلاشی برای شنیدن این تغییرات از زبان کسانی بود که هر روز در متن صنعت ساختمان تصمیم میگیرند، تولید میکنند، طراحی میکنند و میسازند. گفتوگوهای ثبتشده در نمایشگاه صنعت ساختمان تهران، به مرور از رسانه صما منتشر خواهند شد. نقشه عوض شده؛ روایتها تازه آغاز شدهاند.
