تأکید بر پروژههای سبز و عدالتمحور
هشدار معاون بازآفرینی شهری درباره سرمایهگذاری نامتوازن در مازندران
- گلپایگانی: سرمایهگذاری در مازندران نامتوازن و فاقد پیوستهای ترافیکی، زیستمحیطی و اجتماعی است.
- معاون بازآفرینی شهری: پروژهها باید بهسمت طرحهای سبز و عدالتمحور حرکت کنند.
- تأکید بر احیای معماری هویتمند ایرانی و ایجاد فضاهای زیستپذیر برای نسل آینده.
به گزارش صما، عبدالرضا گلپایگانی، معاون بازآفرینی شهری ایران، در گفتوگویی تفصیلی با رسانه صما، به بررسی چالشهای اساسی سرمایهگذاری در استان مازندران پرداخت و نسبت به نبود توازن در توزیع پروژهها و غفلت از پیوستهای اساسی در فرآیند توسعه شهری و منطقهای هشدار داد.
نبود توازن؛ آفت اصلی سرمایهگذاری در مازندران
گلپایگانی در ابتدای سخنان خود با اشاره به وضعیت موجود سرمایهگذاری در مازندران اظهار داشت: «متأسفانه در استان مازندران شاهد عدم توازن در سرمایهگذاری هستیم. بهگونهای که پروژههای گردشگری در یک بخش خاص از استان متمرکز شده و در بخش دیگر، شاهد انبوهسازی و ساختوسازهای مسکونی بدون برنامهریزی هستیم. این پراکندگی نامتوازن، نهتنها به توسعه متوازن استان کمک نمیکند، بلکه خود منشأ بسیاری از ناهنجاریهای ساختاری و زیستمحیطی شده است.»
وی افزود: «این رویه باعث شده بسیاری از پروژهها بدون زیرساختهای لازم و فاقد پیوستهای اساسی از جمله پیوست ترافیکی، پیوست زیستمحیطی و پیوست اجتماعی اجرا شوند. غفلت از این پیوستها، هزینههای گزافی را در بلندمدت به استان و ساکنان آن تحمیل خواهد کرد.»
سرمایهگذاری نباید تنها به نفع سرمایهگذار باشد
معاون بازآفرینی شهری ایران با تأکید بر رویکرد مشارکتی و مردممحور در توسعه شهری، خاطرنشان کرد: «پروژههای سرمایهگذاری نباید بهگونهای طراحی و اجرا شوند که تنها منافع آن نصیب سرمایهگذار شود. مدل مطلوب توسعه، مدلی است که در آن سه ضلع سرمایهگذار، منطقه و مردم بهطور همزمان از منافع پروژه بهرهمند شوند.»
گلپایگانی تصریح کرد: «متأسفانه در بسیاری از موارد شاهدیم که پروژهها با نگاهی صرفاً اقتصادی و بدون در نظر گرفتن نیازهای جامعه محلی و ظرفیتهای منطقه اجرا میشوند. این نوع نگاه، در بلندمدت نهتنها به پایداری پروژه آسیب میزند، بلکه موجب نارضایتی عمومی و بروز تعارضات اجتماعی خواهد شد.»
وی افزود: «ما باید به سمتی حرکت کنیم که پروژهها بتوانند بیشترین بهرهوری را برای بیشترین تعداد مردم داشته باشند. این یعنی عدالت محوری در سرمایهگذاری، یعنی توزیع عادلانه منافع و یعنی مشارکت دادن جوامع محلی در فرآیند تصمیمسازی و اجرا.»
ضرورت ایجاد توازن در نوع سرمایهگذاری با رویکرد سبز
گلپایگانی با اشاره به محدودیتهای جدی استان مازندران در زمینه منابع طبیعی، بر لزوم ایجاد «توازن در نوع سرمایهگذاری» تأکید کرد و گفت: «منابع ما در استان محدود است. عرصههای کشاورزی محدود است، منابع انرژی محدود است و ظرفیتهای زیستمحیطی نیز محدود. بنابراین، هرگونه سرمایهگذاری باید با در نظر گرفتن این محدودیتها و متناسب با ظرفیتهای موجود انجام شود.»
وی در ادامه با استناد به سیاستهای ابلاغی و دستورالعملهای بالادستی، اظهار داشت: «بر اساس سیاستهای اعلامی، سرمایهگذاریهایی که در بخشهای ساختمان، گردشگری و خدمات عمومی انجام میشوند، باید بهسمت پروژههای سبز حرکت کنند. دیگر نمیتوانیم پروژهای را اجرا کنیم که نتواند مسئله انرژی را مدیریت کند، نتواند معضل فاضلاب را حل کند و یا نتواند با محیط زیست سازگار باشد.»
معاون بازآفرینی شهری ایران در این بخش با ذکر چند مثال عینی، توضیح داد: «بهعنوان نمونه، در بخش ساختمان، باید بهسمت استفاده از مصالح بومی، انرژیهای تجدیدپذیر، سیستمهای مدیریت پسماند و فاضلاب و طراحیهای همساز با اقلیم حرکت کنیم. در بخش گردشگری نیز باید بهسمت گردشگری پایدار و مسئولانه پیش برویم که نهتنها به طبیعت آسیب نزند، بلکه به حفظ و احیای آن کمک کند.»
معماری؛ هنری برای پاسخ به نیازهای روحی انسان
گلپایگانی در بخش دیگری از این گفتوگو، با رویکردی انسانشناسانه به نقش و کارکرد معماری پرداخت و گفت: «معماری صرفاً یک سازهٔ فیزیکی نیست؛ معنا و مفهوم عمیقتری دارد. معماری یعنی من فضایی طراحی و بسازم که امکان پاسخ به نیازهای روحی، روانی و خواستهای انسانی را فراهم کند. اصولاً معماری منطبق با نیازهای انسان است و باید بتواند پاسخگوی نیازهای روحی و معنوی او باشد.»
وی با اشاره به سه واژه کلیدی «آرامش، سکونت و همسر» در فرهنگ ایرانی–اسلامی، افزود: «خداوند در قرآن شب را برای آرامش قرار داده، همسر را مایهٔ آرامش معرفی کرده و مسکن را فضایی برای سکونت و آرامش توصیف کرده است. این نشان میدهد که فضای زندگی، چه در مقیاس کلانِ شهر، چه در مقیاس محله و چه در مقیاس واحد مسکونی، باید بستری برای ایجاد آرامش و زیستن توأم با امنیت و آسایش باشد.»
معماری ایرانی؛ زنجیرهای درخشان که نادیده گرفته شد
معاون بازآفرینی شهری ایران با ابراز تأسف از فاصله گرفتن معماری معاصر از هویت تاریخی و سبک ویژه معماری ایرانی، تصریح کرد: «ما از جمله کشورهایی هستیم که سابقهٔ تمدنی درخشان و صاحب سبک ویژه و منحصربهفرد در معماری هستیم. از بادگیرهای کویری و خانههای حیاط مرکزی تا مساجد باشکوه و پلهای تاریخی، همگی نشاندهندهٔ عمق نگاه و ذوق هنرمندان ایرانی در طول قرنهاست.»
وی ادامه داد: «حیف است که این زنجیرهی درخشان معماری ایرانی را نتوانستیم بهدرستی تداوم دهیم. البته انصافاً آثار خوب و ارزشمندی نیز در سالهای اخیر توسط معماران و همکاران متخصص ساخته شده است و مردم در این فضاها زندگی میکنند و خاطرات خوبی خلق کردهاند، اما همچنان با جایگاهی که معماری ایرانی در تراز تمدنی خود دارد، فاصله زیادی داریم.»
گلپایگانی با اشاره به نمونههای موفق معماری معاصر جهان، گفت: «در بسیاری از کشورهای پیشرفته، معماری معاصر توانسته پیوندی عمیق با هویت تاریخی و بومی خود برقرار کند و در عین حال پاسخگوی نیازهای مدرن باشد. ما نیز باید این مسیر را با تکیه بر غنای فرهنگی و تاریخی خود طی کنیم و معماری را به جایگاه اصلی خود بازگردانیم.»
بازآفرینی شهری؛ احیای ارزشهای بنیادین برای نسل آینده
گلپایگانی در پایان این گفتوگو، به تشریح رویکرد و مأموریت معاونت بازآفرینی شهری پرداخت و تأکید کرد: «مبنای کار ما در معاونت بازآفرینی شهری بر این اصل استوار است که بتوانیم ارزشهای بنیادینی را که در شهرها و فضاهای سکونتی وجود داشته، احیا و تداوم بخشیم. ما موظفیم برای نسل آینده، فضاهای زیستپذیر و پایدار ایجاد کنیم.»
وی افزود: «بازآفرینی شهری فقط به معنای نوسازی کالبدی نیست؛ بلکه به معنای احیای هویت، ارتقای کیفیت زندگی، افزایش حس تعلق به مکان و ایجاد فرصتهای برابر برای همهٔ شهروندان است. این رویکرد میتواند پلی باشد میان گذشتهٔ افتخارآمیز معماری ایران و آیندهای که شایستهٔ این سرزمین است.»
معاون بازآفرینی شهری ایران در سخن پایانی خود با تأکید بر نقش کلیدی رسانهها در فرهنگسازی و آگاهیبخشی، خاطرنشان کرد: «رسانههایی همچون صما میتوانند با انعکاس دقیق این دغدغهها و ترویج گفتمان معماری هویتمند و سرمایهگذاری پایدار، زمینهساز تحولی مثبت در نگاه مسئولان، طراحان، سرمایهگذاران و مردم به شهرها و فضاهای سکونتی خود باشند.»
