تاسیس بانک ساختمانی
بانک ساختمانی از جمله موسسات مالی فعال در صنعت ساختمان بود که بر طبق قانون اعطای اختیارات، مصوب بیستم مرداد ماه ۱۳۳۱، در دولت محمد مصدق تاسیس شد. با توجه به دست اندازیهای دولت و دربار بر روی زمینهای بایر و موات، این بانک با هدف به ثبت رساندن اراضی موات تشکیل گردیده بود.
ساختمان و پلیمر: اساسنامه آن شامل ۳۰ ماده میشد. که برخی از این مفاد چنین بود:
;سرمایه بانک ۱۵۰ میلیون ریال تعیین شد که به یک هزار و پانصد سهم یکصد هزار ریالی به شرح زیر تقسیم میشد:
الف- ۱۷ قطعه اراضی موات اطراف تهران که طبق لایحه قانونی مصوب ۲۸ مرداد ۱۳۳۱ ثبت آن به عمل آمده، به انضمام چاه عمیق که به موجب تصویبنامه شماره ۱۹۷۶۶ مورخ ۲۱/۷/۱۳۳۱ هیات وزیران، در آن احداث شده و متعلق به وزارت کشاورزی است، جمعا به مساحت ۱۵ میلیون متر مربع و به ارزش ۱۲۰ میلیون ریال.
ب- اراضی نازیآباد به مساحت ۲۳۶۹۵۰۰ متر مربع و چاه عمیق و قنات موجود در آن، جمعا به ارزش ۳۰ میلیون ریال.
تشکیلات بانک ساختمانی که عبارت بوده از: مجمع عمومی صاحبان سهام،هیئت مدیره و هیئت بازرسی.
وظایف و عملیات بانک ساختمانی هم این چنین تعیین شده بود:
۱- ; ; ; ; ; نقشهبرداری و تقسیم زمین با رعایت اصول شهرسازی و فروش آنها با شرایطی که در آییننامه پیشبینی خواهد شد
۲- ; ; ; ; ; اقدام به ساختن خانه و ابنیه و اراضی متعلق به بانک و واگذاری عین یا منافع آنها به اشخاص تحت شرایط، مطابق آییننامه
۳- ; ; ; ; ; ساختمان ابنیه در اراضی تقسیم شده متعلق به بانک و یا متعلق به دولت و دستگاههای وابسته به دولت و شهرداریها به نحو حق العمل کاری و همچنین در اراضی واگذار شده از طرف بانک به افراد
۴- ; ; ; ; ; تاسیس دفاتر فنی برای تهیه نقشههای شهرسازی و ساختمانی و راهنمایی فنی و نظارت در مقابل حق الزحمه متناسب
۵- ; ; ; ; ; دادن وام برای مدتی که از ۱۵ سال تجاوز ننماید، به صورت مصالح با بهره مناسب به منظور ساختمان در اراضی واگذاری بانک به اشخاص در قبال وثیقه ششدانگ اصل ساختمان و زمین و یا در برابر تضمین بانک معتبر و پذیرفتن پول به حساب سپرده ثابت با بهره یا بدون بهره
۶- ; ; ; ; ; انجام سایر معاملات بانکی و خرید زمین به منظور ساختمان و فروش و واگذاری به اشخاص با تصویب مجمع عمومی بانک
۷- ; ; ; ; ; خرید و فروش و تهیه مصالح ساختمانی
طبق لایحه قانونی مورخ ۵ بهمنماه ۱۳۳۱، کلیه وجوه حاصله از فروش اراضی یوسفآباد و سهم دولت از قنات یوسفآباد و بقیه اراضی یوسفآباد که تا تاریخ ۵ بهمن ماه ابلاغ و واگذاری آن به نام کارمندان دولت صادر نشده بود، به بانک ساختمانی منتقل شد.
همانطور که در ابتدا بیان شد یکی از اهداف مهم این بانک ثبت اراضی موات و خانهسازی در همین زمینها بود. با همین هدف، بانک ساختمانی مهر ماه سال ۳۲ اراضی نارمک را میان کارمندان دولت قرعه کشی و واگذار نمود. این اراضی به چهار هزار قطعه مختلف المساحت، به شرح ۱۲۳۵ قطعه ۲۰۰ متری، ۸۴۴ قطعه ۳۰۰ متری و ۴۱۶ قطعه ۴۰۰ متری و ۱۴۹۶ قطعه ۵۰۰ متری تقسیم شده بود. بانک ساختمانی به مطالعات مربوط به تقسیم بندی کلیه اراضی خاتمه داده و در این زمان وارد قسمتهای عملی کار شده بود. به طوری که به محض تقسیم اراضی نارمک طبق مقررات ساخت و ساز در آن آغاز شد.
حداقل بهای هر متر مربع از این اراضی در آن زمان ( چهار تومان) تعیین شده بود که به اقساط از کارمندان وصول شد. در آغاز کار و تا سالها به خریداران، سند رسمی داده نشد تا نتوانند زمین را که به دلیل امتیاز کارمند دولت بودن به آنان داده شده بود به دیگران بفروشند.
بانک ساختمانی که موسس این شهرک بود، برای خریداران اراضی نارمک، به اقساط طویل المدت خانه های ۲ اتاقه و ۳ اتاقه بدون دیوار (حصار) بر حسب وسعت زمین ساخت و ادعا داشت که نقشه شهرسازی نارمک با شهرهای جدید التاسیس خارجی هماهنگی دارد. همچنین در ابتدای ساخت عنوان شد که تامین آب این شهرک با مشکلی روبرو نخواهد شد. اما نارمک که به صورت یک شهرک مدرن و با خیابانبندی مهندسی ساخته شده بود، تا سالها دارای آب لوله کشی نبود و مردم از آب انبارهایی که از جوی خیابان پر می شد، استفاده می کردند. این شهرک که اینک صدها هزار تن از مردم تهران را در خود جای داده است، در سال ۱۳۳۷ خورشیدی دارای تلفن شد.
به موجب ماده ۳ قانون تاسیس وزارت آبادانی و مسکن، مصوب اسفندماه سال ۱۳۴۲ نیز بانک ساختمانی مکلف شد که ظرف سه ماه از تاریخ تصویب قانون مذکور، کلیه عملیات بانکی خود را به تشخیص شورای پول و اعتبار طبق بند ۲ ماده ۵۸ قانون بانکی و پولی کشور قطع کند.
بانک مزبور پس از قطع عملیات بانکی، به نام«سازمان مسکن» و به صورت یکی از موسسات تابعه وزارت آبادانی و مسکن، مسئول اجرای طرحهای ساختمانی و تهیه مسکن شد و به این ترتیب، بانک ساختمانی از نظام بانکی کشور حذف شد.
