اسدا… جلال زاده، رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان خراسان جنوبی

در سطح دنیا حدود 44 حادثه غیر مترقبه و سوانح طبیعی شناسایی شده است که ازاین تعداد حادثه طبق آخرین آمار و اطلاعات حدود 33 تای آنها در کشور ما ایران اتفاق می افتد. که این آمار نشان دهنده حادثه خیز بودن بسیار بالای ایران بوده که طبیعتاً لزوم برنامه ریزی و نگاهی دقیق به مقوله مدیریت بحران در کشور ایران را تبیین می نماید.

در این رهگذر از 33 حادثه غیر مترقبه که در ایران اتفاق می افتد رتبه اول در اختیار دو حادثه سیل و زلزله می باشد. به عبارت دیگر سیل و زلزله بیشترین فراوانی را درمیان حوادث غیر مترقبه در کشور ما دارند . طبق آمار موجود بیشترین خسارات جانی از زلزله ناشی می شود. سیل شاید دارای جنبه خسارات مالی بالا بوده ولی زلزله علاوه بر جنبه مالی دارای جنبه انسانی (جانی) زیادی بوده و از این حیث می توان نتیجه گرفت که لزوم توجه ویژه به مقوله زلزله و کاهش اثرات آن بر روی ساختمان ها شاید مهمترین بخش در برنامه ریزی مدیریت بحران کشور را دارد.

طبق آمار رسمی موجود از 33 حادثه رخ داده کشور حدود 24 حادثه نیز به استان خراسان جنوبی رخ می دهد. لذا استان خراسان جنوبی جزء استان های پرخطر محسوب می گردد. این استان نیز مانند کشور سیل و زلزله و خشکسالی بیشترین فراوانی را دارند.

بنابراین به دلایل فوق الذکر لزوم توجه ویژه به مقوله زلزله و اثرات آن بر روی ساختمانها با هدف کاهش خسارات جانی و مالی می بایست بیش از پیش مورد توجه و عنایت برنامه ریزان قرار گیرد.

طبق آماری غیر رسمی 60% ساخت و سازهای قبلی (تا حدود سال 80) غیر مقاوم ساختمان هایی است که یا از لحاظ ساخت اولیه مورد تأیید نمی باشند و یا پس از بازنگری در آئین نامه ها ی فنی حداقل ضوابط این آئین نامه ها را مشمول نمی شوند. نکته حائز اهمیت این است که در هر مرحله ای از ساخت و ساز می بایست کل مراحل ساخت شامل طراحی،نظارت و اجرا به صورت کامل و مطابق با آخرین آئین نامه ها محقق گردد.

از طرفی بررسی کارشناسی و تاریخی زلزله ها رخ داده در استان خراسان جنوبی و همچنین وجود گسل های فعال نشان می دهد که به طور متوسط هر ده سال یک زلزله بالای 7 ریشتر در استان اتفاق افتاده و خسارات فراوانی را به جای گذاشته است. زلزله طبس در سال 57، زلزله اردکول قائن،زلزله آرین شهر و… از این جمله می باشند.

در احداث ساختمان ها نکته ای مغفول مانده ساختگاه ساختمان می باشد. به عبارت دیگر هر آنچه که ساختمان مقاوم و مهندسی باشد ولی چنانچه بر روی حریم قرمز گسل ها ساخته شود در اثر نیروی برش موجود در گسل،فونداسیون ساختمان و عناصر تشکیل دهنده آن دچار برش می گردند.

لذا با همت مسئولین و عزم جمعی می بایست مطالعات پهنه بندی و ریز پهنه بندی حداقل برای کلیه شهرهای استان انجام تا در طی آن حریم های قرمز،آبی،زرد،سبز گسل مشخص شده و برمبنای آن کاربری ساختمان ها تعریف گردد. به عبارت دیگر ساختمان هرچند ایمن باشد ولی ساختگاه آن غیر ایمن، این موضوع یعنی هدر رفت سرمایه ها.

بررسی زلزله های رخ داده نشان می دهد که جدا از اصل تخریب سازه در هنگام زلزله،بوجود آمدن مسائلی همچون حریق بروز،گازهای خفه کننده و … نیز مسائلی هستند که تلفات جانی را در ساختمان ها افزایش داده است . به عبارتی اگر انسان از تخریب سازه فرار کند ممکن است در اثر حریق بوجود آمده در ساختمان ها دچار سوختگی و یا خفگی شوند . آمار نشان می دهد تلفات ناشی از حریق بوجود آمده در ساختمان ها پس از زلزله،حدود 50 درصد تلفات می باشد.و این آمار اهمیت مقوله حریق در ساختمان ها را نشان می دهد لذا پیشنهاد می نماید که سایر مباحث و مقررات ملی ساختمان بویژه مبحث حریق مورد توجه و تأکید بیشتر قرار گیرد.متأسفانه مبحث مذکور مورد عنایت و توجه مهندسی نمی باشد.

نکته مهم این است که اساساً در علم مهندسی ساختمان ضد زلزله نداریم. بلکه ساختمان ایمن در مقابل زلزله ملاک عمل است.به عبارت دیگر ساختمان ایمن در مقابل زلزله ،ساختمانی است که زمان فرار انسان را افزایش داده و یا ضریب مرگ او را کاهش می دهد.

اصلاح فرهنگ ناظر گریزی برخی از مردم:

برخی از مردم از ناظرین فراری می باشند!به عبارتی برخی از مردم حاضرند برای ظاهرسازی ساختمان مثل نما،اپن،کابینت میلیون ها تومان هزینه نمایند ولی حاضر نیستند یک پلیت تقویت اتصال و یا تست جوش و … را مطابق نظر ناظر انجام دهند و اینگونه کارها را هزینه اضافی می دانند !!!

;

لذا فرهنگ مردم نیز می بایست اصلاح شده و مسائل و نکات گفته شده توسط ناظرین را به عنوان یک اصل و مطالبه مردمی مطرح گردد و نه به عنوان یک کار فرعی و هزینه بر!!!

با اصلاح این فرهنگ،نظارت و ناظر،به عنوان یک مطالبه مردمی مطرح شده و عملاً ساختمان های غیر ایمن کمترشده و نتیجتاً آسیب پذیری در مقابل زلزله کمتر می شود.

کنترل مستمر عملکرد دفاتر،ناظرین و مجریان:

در پایان این نکته تأکید می گردد که زلزله بلانیست بلکه زلزله پدیده ای است طبیعی که متأسفانه رفتار ما انسان ها « در جانمایی ساختمان ها-نوع ساخت و ساز و …» اثرات آن را به بلا تبدیل کرده است.

;

;

;

;