- برنامه اقدام تمرکززدایی از تهران و البرز پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری، در هیأت دولت نیز تصویب شد.
- این برنامه ۲۴ بند و ۲۱ حکم مشخص دارد و حفاظت از منابع طبیعی، پالایش صنایع و مدیریت آب و انرژی را پوشش می‌دهد.
- وزارت صمت موظف شده فهرست صنایع آلاینده و فاقد مزیت قابل انتقال از تهران و البرز را تهیه کند.
- هدف برنامه، جلوگیری از بارگذاری جمعیت و فعالیت بیش از ظرفیت طرح‌های جامع و کنترل تغییرات موردی کمیسیون ماده ۵ است.
- توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای و حمل‌ونقل عمومی برای تحقق تمرکززدایی ضروری دانسته شده است.
تمرکززدایی از تهران و کلان‌شهرها با اجرای برنامه اقدام دولت برای ساماندهی و پالایش عملکردی استان‌های تهران و البرز دنبال می‌شود؛ برنامه‌ای که به گفته احسان بابایی، رئیس گروه مجموعه‌های شهری و کلان‌شهرهای وزارت راه و شهرسازی، پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، در هیأت دولت نیز به تصویب رسیده است.
بابایی در گفت‌وگوی زنده تلفنی با رادیواقتصاد، با تشریح جزئیات این برنامه، از پیش‌بینی مجموعه‌ای از اقدامات برای کنترل توسعه شهری، صیانت از سرمایه‌های طبیعی، ساماندهی استقرار صنایع و ارتقای زیرساخت‌های منطقه‌ای خبر داد.
او با اشاره به ضرورت کاهش تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران و سایر کلان‌شهرها گفت: تمرکززدایی از تهران و کلان‌شهرها از جمله سیاست‌های بالادستی کشور است که در سیاست‌های کلی نظام در حوزه شهرسازی، برنامه هفتم پیشرفت و اسناد ملی مرتبط با آمایش سرزمین مورد تأکید قرار گرفته و هدف این سیاست‌ها، توزیع متوازن‌تر فعالیت‌ها و به‌تبع آن جمعیت در سطح کشور است.
وی با اشاره به چالش‌های موجود در تهران، از جمله مسائل مرتبط با انرژی، ترافیک، آلودگی هوا و کیفیت زندگی، افزود: در کنار این مسائل، مخاطرات زمین‌شناختی از جمله زلزله و فرونشست زمین نیز ضرورت توجه جدی به ظرفیت‌های زیستی و زیرساختی تهران و محدوده‌های پیرامونی آن را دوچندان کرده است.
رئیس گروه مجموعه‌های شهری و کلان‌شهرهای وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: برنامه اقدام برای ساماندهی و پالایش عملکردی و تمرکززدایی از استان‌های تهران و البرز با اتکا به مطالعات انجام‌شده درباره تهران و مطالعات مرتبط با طرح مجموعه شهری تهیه شده و پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، به هیأت دولت ارائه و در ادامه در هیأت دولت نیز به تصویب رسید.
بابایی با بیان اینکه این برنامه با هدف متوازن‌سازی توزیع جمعیت و فعالیت در کشور تدوین شده است، تصریح کرد: توسعه شهری در استان‌های تهران و البرز باید متناسب با ظرفیت‌های زیستی و زیرساختی انجام شود و حفاظت از منابع طبیعی، مدیریت هماهنگ مجموعه شهری و جلوگیری از گسترش نامتوازن سکونتگاه‌ها در کانون توجه قرار گیرد.
کنترل توسعه شهری و صیانت از سرمایه‌های طبیعی
وی با اشاره به محورهای اصلی برنامه مصوب دولت گفت: این برنامه در مجموع ۲۴ بند دارد که ۲۱ حکم مشخص را دربر می‌گیرد و موضوعاتی مانند حفاظت از سرمایه‌های طبیعی، جلوگیری از توسعه خارج از ظرفیت، پالایش عملکردی صنایع، مدیریت مصرف آب و انرژی، توسعه زیرساخت‌های خدمات منطقه‌ای و اصلاح نظام حکمرانی شهری را پوشش می‌دهد.
رئیس گروه مجموعه‌های شهری و کلان‌شهرهای وزارت راه و شهرسازی با اشاره به احکام مرتبط با حفاظت از منابع طبیعی افزود: در این برنامه، ضوابطی برای کنترل تغییر کاربری اراضی و صیانت از سرمایه‌های طبیعی در استان‌های تهران و البرز پیش‌بینی شده است. همچنین بر جلوگیری از بارگذاری جمعیت و فعالیت بیش از ظرفیت تعیین‌شده در طرح‌های جامع شهری تأکید شده است.
بابایی با اشاره به ضرورت جلوگیری از تغییرات موردی و خارج از ظرفیت در طرح‌های شهری اظهار کرد: موضوع این برنامه، نادیده گرفتن نیازهای شهرها یا جلوگیری مطلق از تأمین زمین مورد نیاز توسعه نیست؛ بلکه هدف آن است که نیازهای جمعیتی و فعالیتی شهرها از ابتدا در فرآیند تهیه و بازنگری طرح‌های جامع پیش‌بینی شود و توسعه شهری بر مبنای ظرفیت‌های واقعی هر منطقه صورت گیرد.
وی ادامه داد: در همین چارچوب، قرار است از تغییرات موردی در کمیسیون ماده ۵ که موجب افزایش بارگذاری فراتر از ظرفیت مصوب طرح‌های جامع می‌شود، جلوگیری شود. نیازهای ناشی از مهاجرت، رشد طبیعی جمعیت و توسعه فعالیت‌ها باید در فرآیند برنامه‌ریزی شهری دیده شوند تا از تغییرات مکرر و خارج از چارچوب برنامه‌های مصوب جلوگیری شود.
این مقام مسئول با اشاره به موضوع پالایش عملکردی صنایع در تهران و البرز نیز گفت: یکی دیگر از محورهای برنامه، بررسی وضعیت صنایع آلاینده و فاقد مزیت و شناسایی واحدهایی است که قابلیت انتقال از این دو استان را دارند. بر این اساس، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف شده است فهرست صنایع قابل انتقال را تهیه کند تا پس از طی فرآیندهای مربوط، برای تصمیم‌گیری به هیئت دولت ارائه شود.
وی تأکید کرد: این موضوع به معنای انتقال همه صنایع از تهران نیست؛ بلکه هدف، شناسایی فعالیت‌هایی است که استقرار آنها در این محدوده‌ها ضرورت ندارد و می‌توان با ساماندهی مناسب، بخشی از بار جمعیتی و عملکردی تهران را کاهش داد. در مقابل، توسعه فعالیت‌های دانش‌بنیان، صنایع پاک، فناوری‌های پیشرفته و خدمات برتر متناسب با کارکردهای کلان‌شهری مورد توجه قرار دارد.
مدیریت مصرف آب و انرژی و توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای
رئیس گروه مجموعه‌های شهری و کلان‌شهرهای وزارت راه و شهرسازی با اشاره به محور پایداری آب و انرژی در این برنامه اظهار کرد: رعایت الزامات مباحث ۱۶، ۱۹ و ۲۳ مقررات ملی ساختمان در صدور پایان کار ساختمان‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
وی توسعه زیرساخت‌ها و خدمات منطقه‌ای، ارتقای شبکه و ظرفیت حمل‌ونقل عمومی و اصلاح نظام مدیریت شهری را از دیگر موضوعات این برنامه برشمرد و افزود: تأمین درآمد پایدار برای شهرداری‌ها و تقویت نظارت و آگاهی‌رسانی عمومی نیز در چارچوب این برنامه دنبال می‌شود.
بابایی با اشاره به سایر محورهای برنامه اقدام دولت اظهار کرد: مدیریت مصرف آب و انرژی از موضوعات مهم این برنامه است و در چند حکم به آن پرداخته شده است. در همین زمینه، رعایت الزامات مرتبط با مباحث ۱۶، ۱۹ و ۲۳ مقررات ملی ساختمان در فرآیند صدور پایان کار ساختمان‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: توسعه زیرساخت‌های خدمات منطقه‌ای و ارتقای شبکه و ظرفیت حمل‌ونقل عمومی در محدوده مجموعه شهری تهران و البرز نیز از دیگر محورهای پیش‌بینی‌شده است. تحقق تمرکززدایی صرفاً با انتقال فعالیت‌ها امکان‌پذیر نیست و باید زیرساخت‌های لازم برای جابه‌جایی جمعیت، دسترسی به خدمات و ارتباط میان شهرها و سکونتگاه‌های پیرامونی نیز متناسب با نیازهای منطقه توسعه یابد.
رئیس گروه مجموعه‌های شهری و کلان‌شهرهای وزارت راه و شهرسازی اصلاح نظام حکمرانی و مدیریت شهری و تأمین درآمدهای پایدار شهرداری‌ها را از دیگر موضوعات این برنامه برشمرد و گفت: هماهنگی در مدیریت مجموعه شهری، تقویت سازوکارهای نظارتی و افزایش آگاهی عمومی نیز در زمره محورهایی قرار دارد که برای ساماندهی توسعه تهران و البرز مورد توجه قرار گرفته‌اند.
بابایی در پایان تأکید کرد: هدف اصلی این برنامه، ایجاد تعادل بیشتر در توزیع جمعیت و فعالیت، جلوگیری از توسعه نامتوازن شهری و استفاده متناسب از ظرفیت‌های سرزمینی است؛ رویکردی که اجرای آن می‌تواند به بهبود مدیریت شهری و ارتقای کیفیت زندگی در مجموعه شهری تهران و البرز کمک کند.
