حناچی: احترام به شهروندان باید در عمل مدیران دیده شود

پیروز حناچی، استاد دانشگاه تهران و معاون سابق معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی، در گفت‌وگو با برنامه مکث استدیو صما با اشاره به تجربه مدیریت خود در شهرداری تهران، توسعه فضاهای عمومی باکیفیت را یکی از اصلی‌ترین برنامه‌های خود عنوان کرد و گفت بخشی از این برنامه‌ها از جمله در میدان حسن‌آباد و برخی ایستگاه‌های مترو از جمله ایستگاه فاطمی اجرا شد.

او با اشاره به برنامه تبدیل خیابان ولیعصر به مسیری پیاده و تفرجگاهی، این خیابان را از قدیمی‌ترین خیابان‌های تهران با ظرفیتی حدود ۲۰ کیلومتر و ۱۸ هزار درخت چنار بالای ۶۰ تا ۷۰ سال در دو طرف دانست و اعلام کرد بخشی از این طرح اجرا شده است.

معنای فضای عمومی باکیفیت

حناچی منظور خود از توسعه فضای عمومی را فضاهایی دانست که همه مردم به‌طور یکسان و با شرایط مساوی بتوانند از آن بهره‌برداری کنند و در این زمینه به جاهایی مانند پل طبیعت، پارک آب و آتش و تپه عباس‌آباد اشاره کرد؛ فضاهایی که به گفته او یک شهروند تهرانی از نقاط دور شهر با یک خط مترو می‌تواند به آن‌ها دسترسی داشته باشد و ساعتی از اوقات فراغت خود را در آنجا سپری کند.

او با اشاره به پروژه اجراشده در بالای میدان خراسان گفت: در روز افتتاح این پروژه خودم حضور داشتم و اگر بخشی از جبهه آن رها می‌ماند، تصور می‌کردید در یکی از شهرهای توسعه‌یافته در حال تردد هستید. به گفته او، این محوطه پیش‌تر به کارگاهی پر از گرد و خاک تبدیل شده بود و با نگاه زیبایی‌شناسانه و طراحانه به یک فضای عمومی باکیفیت تبدیل شد و مردم بلافاصله پس از افتتاح از آن استقبال کردند.

تجربه، راه اصلاح پروژه‌ها

این استاد دانشگاه تهران تأکید کرد که این به معنای بی‌ایراد بودن همه این پروژه‌ها نیست، اما همه این‌ها تجربه‌اند و می‌توان از هر تجربه‌ای برای کنترل و تکرار نکردن نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت استفاده کرد. به گفته او، شهرهای پیشرفته جهان نیز همین کار را می‌کنند و اگر پروژه‌ای ایراد داشته باشد، کل پروژه را کنار نمی‌گذارند، بلکه بخش‌های مثبت آن را تقویت می‌کنند.

تغییر نگاه به شهر؛ سه تغییر و سه ثبات

حناچی در پاسخ به پرسشی درباره سه چیزی که باید در شهر تغییر کند و سه چیزی که نباید تغییر کند، گفت: نگاه من به شهر باید تغییر کند. او با استناد به جمله‌ای استعاری از یک تبلیغ تلویزیونی تأکید کرد: «کیفیت اتفاقی نیست» و اگر شهر کیفی و شهر خوب می‌خواهیم باید به دنبال کیفیت باشیم، آن را به یک خصیصه تبدیل کنیم و نسبت به محیط زندگی خود حساسیت داشته باشیم.

به گفته او، نباید همه چیز را بی‌تفاوت و به هر شکل انجام داد و اگر فضایی در نزدیکی خانه‌مان در حال تخریب است باید نسبت به آن حساس باشیم. این استاد دانشگاه تهران همچنین تأکید کرد که مدیران باید برای شهروندان وقت بگذارند و به خواسته‌های آن‌ها توجه کنند و برای رسیدن به این هدف باید مدیرانی انتخاب شوند که احترام به شهروندان را در عمل و نه فقط در زبان نشان دهند و رضایت شهروندان را دنبال کنند. او افزود: شهروندان نیز نباید به کم راضی باشند و اگر شهر و محله‌های کیفی می‌خواهیم باید کار را به دست اهلش بسپاریم.

آنچه شهرداری به مدیران می‌آموزد

حناچی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت آموزه‌های شهرداری و دانشگاه گفت: آموزه‌های آکادمیک توصیه‌هایی هستند که فرد را هدایت می‌کنند، اما آنچه در عمل تجربه می‌شود ممکن است در این آموزه‌ها با جزئیات نیامده باشد. به گفته او، در آموزش‌های آکادمیک گفته می‌شود که هر اقدامی در شهر باید با مشارکت مردمی باشد، اما این‌که چه تکنیک‌هایی می‌تواند مشارکت مردم را به دنبال داشته باشد و چگونه می‌توان دل مردم را به دست آورد، آموزش داده نمی‌شود و این موارد با تجربه به دست می‌آید.

او تأکید کرد که مدیران حتی اگر بسیار متخصص باشند، بدون همراهی مردم نمی‌توانند به نتیجه مطلوب دست یابند. این استاد دانشگاه تهران با اشاره به تجربه خود در جمع کردن مدیران حول این ایده که «با رنگ می‌توان سرنوشت شهر را تغییر داد»، گفت: این نظریه‌ای است که در دانشگاه نیز آموزش داده می‌شود و بسیاری از آلونک‌نشین‌ها و فضاهای اسلوم و حاشیه‌ای که فرق‌شان نهادی نشده، از این تکنیک برای ایجاد جذابیت استفاده کرده‌اند. به گفته او، در آمریکای جنوبی و مثلاً در ریو، منطقه‌ای که پر از پی‌تی‌ال‌بی و مشکلات بود، با رنگ زیبا چنان احیا شد که خودش به یکی از جاذبه‌ها تبدیل شد.

مشارکت مردمی؛ بزرگ‌ترین کار ممکن

حناچی، مشارکت‌سازی مردم را بزرگ‌ترین کار ممکن دانست و گفت: وقتی منطقه‌ای فراموش‌شده یا یک «سیاه‌چاله» مورد توجه قرار می‌گیرد و مردم برای دیدنش می‌آیند، سرنوشت آن شهر می‌تواند تغییر کند. او با اشاره به تجربه خود در منطقه‌ای که به گفته خودش احتمالاً منطقه ۱۶ یا ۱۹ و در محدوده باقی‌آزری بود، گفت: در کوچه‌ای که شهردار منطقه با رنگ و مشارکت مردم، محوری را با هزینه بسیار کم رنگ‌آمیزی کرده بود و حتی برای انتخاب رنگ از مردم کمک گرفته بود، هنگام بازدید، مادری سالخورده با وجود اینکه روز اول از دست او عصبانی بود و می‌خواست پرخاش کند، از او تشکر کرد.

به گفته این استاد دانشگاه تهران، آن مادر توضیح داد که دختر دم‌بختش داشته و نتوانسته خواستگار را به آن محدوده بیاورد، اما کاری که انجام شده به محله و کوچه آن‌ها شخصیت داده است. او تأکید کرد: هزینه زیادی صرف نکرده بودیم و با ذوق هنری و رنگ‌های شاد و مواردی بسیار کم‌هزینه، قدمی برداشته بودیم که رضایتمندی زیادی ایجاد کرد.

حناچی در پایان با تأکید بر اینکه اگر کسی نگاه فراونی داشته باشد، این نکات و مسائل مردم که کسی به آن‌ها توجه نمی‌کند در همه جا وجود دارد، گفت: بخشی از این نگاه در آموزه‌های آکادمیک وجود دارد و در دانشگاه زیبایی‌شناسی و چگونگی آوردن آن به شهر آموزش داده می‌شود، اما این‌که چگونه با مردم ارتباط برقرار کنیم، تکنیک روشنی ندارد و به تعداد کیس‌هایی که وجود دارد، ممکن است تجربه به دست آید.