کان‌تک و هوش مصنوعی؛ معماری و توسعه‌گری تا ۲۰۳۰ چگونه تغییر می‌کند؟

مجید کیانپور، استراتژیست پروژه هچیرود، با معرفی مفهوم  شکاف بهره‌وری در صنعت ساختمان با دیگر صنایع را مطرح کرد و از کاربرد هوش مصنوعی در انتخاب معماری، خرید، قرارداد، مدیریت پروژه، شبیه‌سازی، کنترل هزینه و یادگیری مستمر پروژه سخن گفت.

به گزارش صما، مجید کیانپور ارائه خود را با معرفی مفهوم «کان‌تک» یا Construction Technology آغاز کرد؛ حوزه‌ای که به گفته او قرار است فناوری را به شکل ساختاری وارد معماری، مهندسی، ساخت و توسعه‌گری کند. او گفت صنعت ساختمان در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر، طی دو دهه گذشته رشد بهره‌وری بسیار کمتری داشته و همین فاصله، هم یک مسئله و هم یک فرصت بزرگ برای نوآوری است.

کیانپور با اشاره به اندازه بسیار بزرگ بازار جهانی ساخت‌وساز گفت اگر رشد آینده این صنعت با افزایش بهره‌وری همراه نباشد، نتیجه آن افزایش هزینه، فشار بر قیمت فروش و کاهش سودآوری پروژه‌ها خواهد بود. او تأکید کرد بخش بزرگی از فعالیت معماری، مهندسی، مدیریت پروژه، خرید، قرارداد و برنامه‌ریزی ماهیت غیرفیزیکی دارد و دقیقاً همین بخش‌ها ظرفیت بالایی برای دیجیتال‌شدن و استفاده از هوش مصنوعی دارند.

وی ساختار صنعت را در سه ضلع معمار، سازنده و توسعه‌گر توضیح داد و گفت هم‌راستا کردن منافع و تصمیم‌های این سه ضلع، یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های پروژه است. فناوری می‌تواند بخشی از این پیچیدگی را با تولید گزینه‌های بیشتر، مقایسه سریع‌تر و شفاف‌کردن آثار هر تصمیم کاهش دهد.

کیانپور درباره آینده معماری گفت تا سال ۲۰۳۰ شیوه کار معمار به‌شدت تغییر خواهد کرد. از نظر او، هوش مصنوعی می‌تواند در مرحله دریافت بریف، تولید آلترناتیو، ارزیابی سناریو و حتی انتخاب معمار یا تیم مناسب نقش داشته باشد. به جای آنکه یک دفتر معماری فقط بر اساس شهرت یا تجربه گذشته انتخاب شود، امکان دارد توسعه‌گر مجموعه‌ای از گزینه‌ها را با معیارهای پروژه مقایسه و اعتبارسنجی کند.

او تأکید کرد این تحول به معنای حذف معمار نیست؛ بلکه می‌تواند معمار را از درگیری با بخشی از تکرارهای محاسباتی و تولیدی آزاد کند تا تمرکز بیشتری بر کیفیت فضا، ترکیب واحدها، اقتصاد پروژه و آینده بهره‌برداری داشته باشد. به گفته کیانپور، ارزش اصلی زمانی شکل می‌گیرد که فناوری امکان انتخاب و آزمون سناریوهای متعدد را پیش از قطعی‌شدن تصمیم فراهم کند.

کیانپور سپس از زاویه توسعه‌گر به مسئله پرداخت و گفت توسعه‌گر باید هم‌زمان قراردادها، زمان‌بندی پیمانکاران، گزارش هزینه، جریان نقد و کیفیت تحویل را کنترل کند. در بازار ایران که تهاتر و محدودیت نقدینگی سهم بالایی دارد، کنترل جریان نقد از نخستین روز پروژه اهمیتی حیاتی پیدا می‌کند.

او توضیح داد تیم پروژه خود پیش از آغاز عملیات فیزیکی، مسیر تأمین نقدینگی را تعریف کرده و تلاش کرده برای هزینه‌های ماهانه، جریان مالی موازی ایجاد کند. هدف این است که پروژه صرفاً با پیش‌فروش یا انتقال فشار مالی به خریدار نهایی اداره نشود و تصمیم‌های اجرایی به دلیل کمبود نقدینگی کوتاه‌مدت تغییر نکند.

کیانپور کاربرد دیگر کان‌تک را در «پروکیورمنت» یا خرید و تأمین دانست. به گفته او، بازار مصالح و تجهیزات گزینه‌های فراوانی دارد و مقایسه هم‌زمان قیمت، کیفیت، زمان تحویل و مشخصات فنی به روش سنتی دشوار است. ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی می‌توانند به توسعه‌گر کمک کنند گزینه‌های متعدد را با یک چارچوب یکسان مقایسه کند و تصمیم خرید را از سلیقه فردی فاصله دهد.

وی همین نگاه را به قراردادها تعمیم داد و گفت در پروژه‌های پیچیده، قراردادهای متعدد باید هم‌زمان با یکدیگر دیده شوند تا منافع خریدار نهایی، توسعه‌گر، پیمانکار و تأمین‌کننده در تعارض غیرقابل‌حل قرار نگیرد. او از کاهش جلسات بی‌هدف و تبدیل نشست‌ها به مجموعه‌ای از اقدام‌های مشخص به‌عنوان یکی از نتایج مطلوب این سیستم یاد کرد.

کیانپور همچنین به مفهوم «یادگیری در حین ساخت» پرداخت. به گفته او، اگر داده هر مرحله ثبت شود، اجرای طبقه یا فاز بعدی می‌تواند از تجربه همان پروژه استفاده کند. به این ترتیب، پروژه از یک فرآیند تکراری به یک سیستم یادگیرنده تبدیل می‌شود که خطا، دوباره‌کاری و اتلاف را در طول زمان کاهش می‌دهد.

او در ادامه «عضو ششم تیم» را معرفی کرد؛ یک عامل هوش مصنوعی با نام «Leo» که نام آن را از سه واژه Learn، Explore و Optimize – یادگیری، جست‌وجو و بهینه‌سازی – گرفته‌اند. کیانپور گفت این عامل برای بررسی سناریو، مقایسه نمونه‌های جهانی، کنترل شاخص‌های پروژه و ارائه پیشنهاد به تیم آموزش داده می‌شود.

کیانپور مجموعه‌ای از اهداف کمی را نیز برای این مدل مطرح کرد؛ کاهش زمان، هزینه، نیروی انسانی، مصرف انرژی و دوباره‌کاری و در مقابل، افزایش ظرفیت مدیریت هم‌زمان چند پروژه و بهبود ارزش فروش. این اعداد در ارائه او به‌عنوان اهداف و برآوردهای مدل دیجیتال پروژه مطرح شدند و قرار است در عمل سنجیده شوند.

وی در پایان پروژه هچیرود را به‌عنوان یک نمونه آزمایشی برای «معماری دیجیتال در خدمت فضاهای ارگانیک و کاربرمحور» معرفی کرد و گفت هدف تیم این است که فناوری نه به‌عنوان یک جلوه نمایشی، بلکه به‌عنوان ابزار واقعی تصمیم‌گیری در تمام چرخه توسعه پروژه به‌کار گرفته شود.

تنظیم و ویرایش: تحریریه مجله ساختمان – مجتمع رسانه‌ای ساختمان صما