غلامرضا کاظمیان، معاون وزیر راه و شهرسازی و علی نیکزاد، نایبرییس مجلس شورای اسلامی
چرا توسعه شهری بدون بخش خصوصی و مدیریت آب شکست میخورد؟
تحولات اخیر در سیاستگذاری شهری، سرمایهگذاری عمرانی و بحران منابع آب نشان میدهد توسعه شهری ایران وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که در آن، صرفا تدوین طرحهای توسعه یا تزریق سرمایه کافی نیست. بدون نگاه مسئلهمحور، مشارکت بخش خصوصی و مدیریت پایدار منابع حیاتی، بهویژه آب، آینده شهرها با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
عبور از طرحمحوری به حل مسئله شهری
در همین چارچوب، غلامرضا کاظمیان، معاون وزیر راه و شهرسازی، در نشست هماندیشی معاونت شهرسازی و معماری با استادان دانشگاه علم و صنعت تاکید کرد که رویکرد جدید این معاونت، حرکت از طرحمحوری صرف به سمت حل مسائل واقعی شهرها با اتکا به دانش دانشگاهی است. این نشست با حضور مدیران معاونت شهرسازی و معماری و جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه معماری و شهرسازی برگزار شد و هدف آن، تقویت گفتوگوی علمی و ارتقای کیفیت تصمیمگیریها در نظام شهرسازی کشور عنوان شد.
بازنگری طرحهای توسعه با نگاه محیطزیستی و اجتماعی
کاظمیان با اشاره به ضرورت بازنگری طرحهای توسعه و عمران، بر موضوعاتی مانند حفاظت فعال محیطزیست، بهرهوری انرژی، شاخصهای فرهنگی و اجتماعی و هدایت بازار تامین زمین برای ساخت مسکن تاکید کرد. وی همچنین ایجاد بستر نظام هوشمند دادهمحور و تسهیل مشارکت مردم در تهیه طرحها را از الزامات اصلی تدوین راهبردهای پایدار دانست و تصریح کرد که رویکرد حل مسئله و کاربردی بودن طرحها، سیاست محوری معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی است.
سرمایه بدون مشارکت بخش خصوصی به توسعه نمیرسد
در سوی دیگر این معادله، امروز شنبه، ۲۵ بهمن، علی نیکزاد، نایبرییس مجلس شورای اسلامی در همایش بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری راهگذرهای ریلی و جادهای با حضور رییسجمهور، با تاکید بر نقش کلیدی بخش خصوصی در توسعه زیرساختها گفت: اقتصاد ایران اقتصادی بزرگ است، اما ظرفیت بخش خصوصی از آن نیز گستردهتر است.
به گفته وی، هماکنون حدود ۱۲ میلیون میلیارد تومان منابع و بین ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار و یورو سرمایه در اختیار بخش خصوصی قرار دارد و کشور چارهای جز استفاده از این ظرفیت برای توسعه عمران و زیرساختها ندارد.
پروژههای عمرانی بدون سرمایهگذاری خصوصی تکمیل نمیشوند
نیکزاد با اشاره به حجم بالای طرحهای عمرانی کشور توضیح داد: در حال حاضر بیش از هزار و ۶۵۰ طرح ملی و ۲۴ هزار و ۵۰۰ طرح استانی در کشور وجود دارد که حتی با بودجههای چندصد همتی، تکمیل آنها دهها سال زمان میبرد.
وی تاکید کرد که بدون مشارکت بخش خصوصی، پروژههای زیرساختی ایران تکمیل نخواهد شد و استفاده از مدلهایی مانند مشارکت عمومی ــ خصوصی، BOT، BOO و BLT میتواند راهگشا باشد. نایبرییس مجلس همچنین بر ضرورت کوتاه شدن زمان بازگشت سرمایه و ثبات قوانین و نرخ ارز تاکید کرد.
بحران آب؛ گلوگاه پنهان توسعه شهری و مسکن
درحالیکه سیاستگذاری و سرمایهگذاری در کانون توجه قرار گرفته، بحران آب بهعنوان محدودکننده اصلی توسعه شهری خودنمایی میکند. ادامه خشکسالیهای پیدرپی و کاهش منابع آبی باعث شده بسیاری از پروژههای ساختمانی با تاخیر، توقف یا تغییر کاربری مواجه شوند. کارشناسان هشدار میدهند بدون اصلاح سیاستهای مدیریت منابع آب، بخش قابلتوجهی از طرحهای مسکن و شهرسازی، حتی در صورت تامین مالی، با شکست مواجه خواهند شد.
تاثیر کمبود آب بر سرمایهگذاری و الگوی شهرسازی
محدودیت منابع آب، سرمایهگذاران بخش خصوصی را به سمت مناطقی با تامین آب پایدار سوق داده و باعث تمرکز ساختوساز در برخی شهرها و رکود در مناطق خشکتر شده است. این وضعیت علاوه بر افزایش هزینههای ساخت، فشار مضاعفی بر قیمت زمین، مسکن و اجارهبها وارد کرده است.
همزمان، الگوی شهرسازی نیز در حال تغییر است و بسیاری از طرحهای توسعه به مناطق برخوردار از منابع آبی منتقل میشوند؛ روندی که میتواند ساختار جمعیتی و تعادل منطقهای کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
توسعه پایدار؛ پیوند دانش، سرمایه و منابع طبیعی
برآیند این سه محور نشان میدهد توسعه شهری پایدار بدون پیوند همزمان دانش دانشگاهی، مشارکت بخش خصوصی و مدیریت منابع حیاتی مانند آب امکانپذیر نیست. کارشناسان معتقدند اگر اصلاح ساختار تصمیمگیری شهری، تسهیل سرمایهگذاری و مدیریت پایدار آب بهصورت همزمان دنبال نشود، خطر افزایش پروژههای نیمهتمام، رکود بازار مسکن و نارضایتی اجتماعی جدی خواهد بود.
