تلاش یزدیها در ثبت جهانی این شهر تاریخی همچنان ادامه دارد
حضور مردم براي حفاظت از آثار تاريخي بسيار تاثيرگذار و مهم است اما چنانچه اين حركتهاي خودجوش توسط مديران حمايت و توسط كارشناسان امر به سمت و سوي درست هدايت نشود نميتواند آنطور كه بايد نتيجه بخش باشد. موفقيت كمپين مردم در يزد علاوه بر دغدغه مندي عموم مردم براي جهاني شدن اين شهر، نتيجه درايت مديران شهري آن هست.
زمستان سال گذشته بود كه خبر ارسال پرونده ثبت جهاني يزد منتشر شد. پرونده ثبت جهاني يزد نخستين پروندهاي است كه ايران براي ثبت يك «شهر تاريخي» به يونسكو ارسال كرده است. چند هفته پيش ارزيابان يونسكو براي بررسي وضعيت بافت تاريخي شهر به اين شهر سفر كردند. اما قبل از انجام اين سفر مردم يزد روزهاي پركاري را پشت سر گذاشتند و چنانچه اين شهر بتواند نظر مساعد كارشناسان و اعضاي كميتهميراث جهاني يونسكو را جلب كند، براي حفاظت و مديريت اين شهر روزهاي پركاري را پيش رو دارند.
رنگ كردن درها، همسانسازي تابلوهاي بازار، ترميم كاهگل ديوار بناها و به طور كلي بهسازي شكل و شمايل بخش تاريخي شهر كاري است كه ماهها است مردم و فعالان ميراث فرهنگي و همچنين مديران شهري يزد را مشغول كرده است.
به گفته محمد رهوارزاده، فعال ميراث فرهنگي در شهر يزد: «از بهمن ٩٤ كمپيني در جهت همكاري عمومي مردم براي آمادهسازي بافت تاريخي شهر براي ثبت شهر در فهرست آثار يونسكو تشكيل شد. ميراث فرهنگي پايگاه ثبت جهاني يزد را به سرپرستي آقاي فرهمند تاسيس كرد و از انجمنهاي محلات كمك گرفت. خصوصا در يك ماه اخير كارها جديتر شد و مردم به صورت شبانهروزي فعاليت داشتند.»
حسيني، مسوول فني پايگاه ميراث جهاني شهر يزد در خصوص تعامل مردم با اين پايگاه در ماههاي گذشته ميگويد: «از طريق جشنها و جشنوارههايي كه برگزار شد ارتباطات خوبي با مردم برقرار كرديم، با همكاري مردم توانستيم از يك محله به صورت خانه به خانه بازديد كنيم و مشكلاتشان را ليست كنيم، يك تومار مردمي خطاب به رييسجمهور امضا شد و همه مردم خواهان حمايت دولت براي فراهم شدن شرايط ثبت جهاني، ما با نمايندگان محلات و بازار جلساتي داشتيم و همه مشتاق بودند براي همكاري در اين زمينه. در طول اين مدت مردم با مراجعه به پايگاهميراث فرهنگي كه در خانه شكوهي مستقر است، اعلام آمادگي ميكردند كه اگر كاري هست ما حاضريم انجام دهيم.»
حضور مردم براي حفاظت از آثار تاريخي بسيار تاثيرگذار و مهم است اما چنانچه اين حركتهاي خودجوش توسط مديران حمايت و توسط كارشناسان امر به سمت و سوي درست هدايت نشود نميتواند آنطور كه بايدنتيجه بخش باشد. موفقيت كمپين مردم در يزد علاوه بر دغدغه مندي عموم مردم براي جهاني شدن اين شهر، نتيجه درايت مديران شهري هم هست، همانطور كه فعالان ميراث فرهنگي در سارمانهاي مردم نهاد اين شهر به آن اعتراف ميكنند، امير ترقينژاد يكي از فعالان ميراث فرهنگي در اين شهر است كه در مورد دليل موفقيت اين كمپين ميگويد: «آقايسيد حسيني كه در دولت اصلاحات پيگير پرونده ثبت جهاني يزد بودند و در دولت نهم و دهم كنار گذاشته شده بودند، در دولت آقاي روحاني به عنوان معاون عمراني استاندار منصوب شدند و همزمان يك تيم متخصص و آگاه به حوزه ميراث فرهنگي مديريت اداره كل ميراث فرهنگي برعهده گرفتند. اين يك گام به جلو محسوب ميشود.
ضمن اينكه دولت تا حدودي به تشكلها بها داده است و حمايتهاي مالي و معنوي از فعالان ميراث فرهنگي صورت گرفته است. اما اينكه همراهي و همدلي مردم در بافت تاريخي از چه زماني شروع شده است بايد رجوع كنيم به زماني كه تخريبهايي در منطقه تاريخي امامزاده جعفر اتفاق افتاد، در آن زمان دوستداران ميراث فرهنگي بودند كه با حضور تاثيرگذارشان از اين ميراث حفاظت كردند. قبل از بحث آمادهسازي شهر براي ثبت جهاني، بحث حفاظت از بافت تاريخي در آن مقطع توسط مردم انجام شد. هرچند سه خانه تاريخي در آن زمان تخريب شد. اما همچنان اين نگراني بين دوستداران ميراث فرهنگي وجود داشت كه بافت تاريخي گسترده شهر حدود ١٥٠ هكتار است، باز هم مورد تعرض و تخريب قرار گيرد.
علاوه بر اين دانشجويان حوزه فرهنگ و رشته معماري نقش زيادي داشتند، دانشجويان وقتي به اهميت موضوع آگاه شدند به صحنه آمدند. حتي يكي از تشكلهايي كه در حوزه ادبيات فعاليت ميكند هم مشاركت داشت.»مديران ميراث فرهنگي معتقدند اين حجم از همكاري و همدلي در بهسازي يك شهر، بيسابقه بوده و اين مشاركت عمومي تاثيرگذار ميتواند الگوي ساير شهرهاي تاريخي ما باشد. محمد حسن طالبيان، معاون ميراث فرهنگي كشور و مسوول بخش ثبت پروندههاي جهاني ايران در مورد اتفاقي كه مردم و مسوولان يزد رقم زدهاند و در يك كار گروهي فضاي بافت تاريخي را براي حضور نماينده يونسكو آماده كردند، ميگويد: «همت و غيرت مردم و همدلي مردم يكي از اتفاقات مهمي است كه بايد به آن توجه كرد.
در شهر براي بهبود وضعيت بافت تاريخي در اين چند سال تلاشهاي فراواني شده است، به اين دليل كه مردم يزد خواهان حفظ آثار تاريخي و شهرشان و سنتها و اعتقاداتشان و بسيار مقيد به حفظ ميراث ناملموس خود هستند.»يكي از مواردي كه يونسكو در مورد پرونده ثبت جهاني لوت هم مطرح كرد، موضوع مديريت اين اثر بود، اين مساله در مورد شهر يزد هم مطرح است و مديريت يكپارچه يك شهر تاريخي موضوعي است كه در ايران براينخستين بار قرار است در يزد تجربه شود. طالبيان در اين مورد معتقد است: « اگر ما در يزد موفق شويم و بتوانيم الگويي تهيه كنيم كه نشان دهد يك شهر تاريخي چطور ميتواند حفظ شود و با زندگي و نيازهاي امروز مردم هم سازگاري داشته باشد و مديريت آن به شكلي انجام شود كه خللي به آثار باقيمانده از گذشته وارد نكند و جوري رفتار كنيم كه ارزشهاي تاريخي و فرهنگي نه تنها حفظ شوند بلكه خلاقيتهاي امروز بتوانند در حفاظت و معرفي آنها نقش داشته باشند، ميتوانيم براي حفظ شهرهاي تاريخي ديگرمان هم موفق عمل كنيم. موضوع ثبت جهاني با معيشت مردم گره خورده، خانههاي سنتي كه گردشگرها از آنها استفاده ميكنند و خيلي علاقهمندند زندگي در فضاي تاريخي را تجربه كنند، ميتواند در ارتقاي كيفيت زندگي مردم محلي نقش داشته باشد. در بخش وسيعي از بافت تاريخي يزد مردم زندگي ميكنند، به دليل اينكه اسوههاي ايراني – اسلامي در آن وجود دارد و علاقهمندند كه اين زندگي و هويت را حفظ كنند.»
