زمینخواران در کمین مناطق آزاد جدید
در حالی لایحه ایجاد ۱۹ منطقه آزاد تجاری و ویژه اقتصادی در یک قدمی تصویب در مجلس قرار گرفته که خبرها حکایت از کمین زمینخواران برای خرید و فروش زمین با قیمتهای نجومی در این مناطق دارد.
مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی با هدف توسعه صادرات، اشتغالزایی و توسعه کشور از سال ۱۳۶۸ براساس تبصره ۱۹ قانون برنامه اول توسعه شکل گرفتند تا علاوه بر ارائه تسهیلاتی به بازرگانان داخلی، زمینه حضور سرمایهگذاران خارجی ر ا در کشور فراهم کنند.
سابقه تاسیس مناطق آزاد تجاری به سالها قبل بازمیگردد؛ اما شروع کار به شکل امروزی از همان برنامه اول توسعه بود که به دولت اجازه داده شد در سه نقطه مرزی کشور شامل کیش، قشم و چابهار اقدام به تاسیس منطقه آزاد تجاری کند. چگونگی اداره این مناطق در ۷ شهریور ۱۳۷۲ به تایید مجلس شورای اسلامی رسید و در تاریخ ۲۱ شهریور ۱۳۷۲ مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفت.
سرانجام در طی سالهای گذشته مناطق آزاد دیگری هم تاسیس شدند و در حال حاضر تعداد مناطق آزاد به ۷ منطقه رسیده که به جز کیش، قشم و چابهار، مناطق آزاد ماکو، ارس، اروند و انزلی به همراه ۱۳ منطقه ویژه اقتصادی شکل گرفتند.
اما در این سالها به جای اینکه مناطق آزاد و ویژه راهی را برای توسعه کشور باز کنند، به مناطقی برای سودجویی و تفرجگاه عدهای تبدیل شده و به نوعی کارکردهای خود را از دست دادهاند. در واقع این مناطق که در نقاط جغرافیایی مناسب کشور قرار گرفته است، به جای اینکه فضا را در اختیار تجار و سرمایه گذاران قرار دهد، روزنه ای برای قاچاقچیانی شده که از این محل برای واردات کالاهای مصرفی و غیرضروری استفاده می کنند.
این شرایط باعث شده که سرمایهگذاران هم تمایل چندانی به حضور در این مناطق نداشته باشند و تنها در دو منطقه آزاد که در سواحل جنوبی کشور قرار گرفتهاند، از بعد گردشگری و تفریحی، تعدادی از سرمایهگذاران حاضر شدند که همین امر هم در سالهای اخیر رونق گذشته خود را از دست داده است.
در واقع کسب و کارهایی که در این مناطق آزاد شکل گرفته، به دلیل عدم رونق تجاری و توسعهای این مناطق و رکود اقتصادی در داخل کشور، به سود چندانی هم دست نیافتهاند و حتی مشاغل خرد در این مناطق نیز، با نارضایتی شدیدی از این وضعیت، ادامه راه میدهند.
در عین حال، منطقه آزاد کیش که زمانی به محل خریدی مناسب برای گردشگران تبدیل شده بود، امروزه این کارکرد خود را هم از دست داده و اغلب مغازهداران در این جزیره نسبت به وضعیت نامناسب بازار گلایه میکنند. هرچند که رکود اقتصادی در کشور تاثیر مستقیمی را در این بازار هم داشته است؛ اما اینکه اگر این مناطق در چارچوب کارکرد اصلی خود عمل میکردند، با وجود رکود میتوانستند رونق اقتصادی بیشتری را هم تجربه کنند.
