نوه لوئی کان از ساخت فیلمی درباره معمار مشهور در استونی خبر داد

سمینار بین‌المللی معماری با عنوان «مکان‌هایی که شادی می‌آفرینند: لوئی آی. کان و معنای مکان» روز ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در تالار شهر کورساره در استونی برگزار شد. این رویداد به مناسبت صد و بیست‌وپنجمین سالگرد تولد لوئی آی. کان، معمار متولد سارما، برگزار گردید.

گفت‌وگو با نوه لوئی کان

در حاشیه این سمینار، سردبیران e-architect فرصت گفت‌وگو با گریگوری کان ملیتونوف، نوه لوئی کان، داشتند. او معمار فعال (بنیان‌گذار استودیو Taller KEN) و مدیر آرشیو خصوصی خانواده کان است. ملیتونوف درباره «هویت دوگانه» خود، آثار پنهان در آرشیو، انتقال رویکرد معماری کان به قرن بیست‌ویکم و تأثیر بزرگ‌شدن در سایه یک استاد افسانه‌ای بر دیدگاه خلاقانه‌اش صحبت کرد.

ملیتونوف توضیح داد که با رنزو پیانو، از کارمندان سابق لوئی کان، همکاری کرده و استودیوی خود را با یک همکار گواتمالایی از کارگاه رنزو پیانو (RPBW) تأسیس کرده است. آن‌ها پروژه‌های زیادی در کشورهای آمریکای مرکزی مانند کاستاریکا، السالوادور و گواتمالا انجام می‌دهند. او تأکید کرد که از رنگ برای ایجاد ارتباط عمومی با آثارشان استفاده می‌کنند که اغلب ساختمان‌های عمومی و پروژه‌های رایگان هستند.

او درباره ارتباط کار خود با معماری یادمانی پدربزرگش گفت که می‌خواست سبک شخصی خودش را توسعه دهد، اما اشاره کرد که بسیاری از آثار کان بافت دارند. لوئی رنگ را در عناصر می‌دید؛ پدیده‌ای به نام هم‌حسی (سینستزی) که در آن تحریک یک مسیر حسی منجر به تجربه‌های غیرارادی در مسیرهای دیگر می‌شود.

ملیتونوف سه حوزه کاری خود را تشریح کرد: فعالیت معماری، تدریس معماری و نگهداری از مجموعه لوئی کان. او فاش کرد که به‌تازگی کار روی تولید مبلمان طراحی‌شده توسط پدربزرگش را آغاز کرده است.

بازدید از مدرسه و موزه در کورساره

در این روز، شرکت‌کنندگان از ساختمان دبیرستان سارما (Saaremaa Gümnaasium) بازدید کردند که شش سال پیش ساخته شده و توسط معماران Salto طراحی شده است. کلاس هنر این مدرسه به نام لوئی کان نام‌گذاری شده و نوه او درباره عشق پدربزرگش به هنر و موسیقی صحبت کرد. فضای داخلی مدرسه باز است، از پانل‌های چوبی به‌طور گسترده استفاده شده و حول یک دهلیز بیضی‌شکل با یک اثر هنری گل‌دار در سقف طراحی شده است. همه کلاس‌ها به نام گل‌های استونیایی نام‌گذاری شده‌اند.

بازدید بعدی از ساختمان Saare KEK بود که توسط یک معمار زن استونیایی در سال‌های ۱۹۷۹-۱۹۸۰ طراحی شده بود و به‌عنوان ساختمان تعاونی کشاورزی استفاده می‌شد. این ملک با سقف باز، پنجره‌های شکسته و گل‌ولای روی زمین ویران شده بود و حدود هشت سال پیش بازسازی شد. معمار بازسازی، ماریکا لوکه از آکادمی هنر استونی است. این ساختمان اکنون موزه است و میزبان کنسرت‌ها، شب‌های کمدی و رویدادهای دولتی است.

سخنرانی‌های سمینار

نخستین سخنران اصلی، تومی لینده، مدیر بنیاد آلوار آلتو بود. او هدف این بنیاد را که در سال ۱۹۶۸ تأسیس شده تشریح کرد. استودیو آلتو از ۱۹۲۳ تا ۱۹۹۴ با اعضای مختلف خانواده در دوره‌های متفاوت فعالیت داشت.

سخنران بعدی گریگوری کان ملیتونوف بود. او توضیح داد که چند سال پس از درگذشت پدربزرگش متولد شده است. او عکسی از لوئی را نشان داد که در خانه خانوادگی‌شان بود و همچنین عکسی از پروژه IIM-A در هند. او درباره تغییر میراث پدربزرگش در طول زندگی‌اش صحبت کرد و گفت که لوئی در حالی که بدهکار بود درگذشت و ایالت پنسیلوانیا هزینه حفظ آرشیو او در دانشگاه پنسیلوانیا را پرداخت کرد.

ملیتونوف درباره ریشه‌های یهودی لوئی کان نیز صحبت کرد. او گفت که لوئی پس از مدرسه با خانواده مادربزرگش زندگی می‌کرد که نسل‌ها در آمریکا بودند و کریسمس را جشن می‌گرفتند. او به بازدید از گورستان یهودیان در پراگ اشاره کرد که تأثیر عمیقی بر او گذاشته بود.

او درباره ارتباط استیون و توبی کورمن با لوئی، نور نقره‌ای موزه کیمبل که با نور استونی هم‌خوانی دارد و نقش مادرش در حفظ آثار کان از ساختمان‌ها تا دفترچه‌های او صحبت کرد. نسخه‌ای از آخرین دفترچه او برای فروش موجود است که شامل آثار پایانی او، به‌ویژه کار جزیره روزولت است که پس از مرگش تکمیل شد.

مجموعه سو آن کان شامل حدود ۱۵۰ طراحی است که از همسر لوئی، استر، به ارث رسیده است. لوئی هرگز رانندگی یاد نگرفت و ساعت نمی‌بست و کاملاً روی طراحی متمرکز بود. او در همه رسانه‌ها مانند آبرنگ مهارت داشت و نه‌تنها ساختمان‌ها، بلکه درختان و مناظر را نیز نقاشی می‌کرد. سفرهایش همیشه برای دیدن معماری بزرگ گذشته نبود؛ او از سفرهای خانوادگی به مکان‌هایی مانند نوا اسکوشیا و بریتانیا لذت می‌برد.

ملیتونوف درباره خانه‌هایی که لوئی در فیلادلفیا طراحی کرده بود صحبت کرد. او با این روایت که لوئی تا پس از سفر بزرگش به بلوغ نرسید موافق نیست و معتقد است خانه‌های اولیه او ایده‌های کلیدی معماری را نشان می‌دهند. او عکس‌هایی از خانه‌های تکمیل‌شده و ساکن‌شده را به عکس‌های مطبوعاتی بدون افراد ترجیح می‌دهد. در خانه مورتون و لنور وایس، مبلمان توسط لوئی طراحی شده بود اما هرگز به‌طور جداگانه فروخته نشد.

او عکس‌هایی از خانه مارگارت اشریک در فیلادلفیا با صاحبان جدید و مبلمان معاصر سفارشی‌شان نشان داد و گفت که فیلادلفیا در حال گذر از یک رنسانس است. داستان آخر او درباره خانه کورمن بود که خبری هیجان‌انگیز برای استونی دارد: نوه کارفرما فیلمی درباره این پروژه و کان ساخته است. این فیلم «شادی پیروز خواهد شد» (Joy Will Prevail) نام دارد و فیلم‌برداری آن به‌زودی در استونی آغاز می‌شود.

سخنران بعدی سیرکالیسا یتسونن از فنلاند بود که درباره خانه‌های آلتو با عنوان «اخلاق فضا و بُعد انسانی» صحبت کرد. او نقل‌قولی از آلوار آلتو از سال ۱۹۵۷ نشان داد: «تمام فرهنگ ما بر ماهیت سکونت‌گاه‌های ما استوار است.» او اسلایدهایی از خانه آلتو (۱۹۳۵-۳۶) با حضور پررنگ طبیعت، خانه‌های کارگران کارخانه پالپ سونیا، خانه‌های استاندارد A و ویلا مایرا (۱۹۳۸-۳۹) برای مشتریان ثروتمند هری و ماری گولیکسن نشان داد. ویلا مایرا تجسم آرمان‌های جنبش مدرن در ایجاد روابط فضایی جدید است و به معماری ژاپنی و همچنین بافت محلی اشاره دارد.

او همچنین خانه‌هایی را که آلتو برای دوستانش طراحی کرده بود نشان داد: خانه لوئی کاره در فرانسه که آلتو آن را کاخ، گالری خصوصی و خانه‌ای روی تپه توصیف کرد، ویلا کوکونن برای آهنگساز فنلاندی و ویلا شیلت (۱۹۶۹-۷۰) در تامیساری برای مشتری دریانوردی که زمان زیادی را در یونان می‌گذراند.

سخنران پایانی بخش صبح، مارکو فالسِتی از دانشگاه ناپل بود که درباره «اولین سفر، ۱۹۲۸» صحبت کرد. کان یک سال را در اروپا گذراند و در ۲۶ آوریل پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه پنسیلوانیا وارد شد. او در ۳ مه به پلیموث انگلستان رسید و از ساختمان‌های تاریخی در آکسفورد، لندن و کانتربری طراحی کرد. سپس به بلژیک و هلند رفت و از شیله‌هاوس در هامبورگ بازدید کرد. او سپس به خانه مادربزرگش در کورساره رفت. کان گفت که اروپا را پیاده طی کرده و دفترچه خاطرات منظمی وجود ندارد.

او سپس به ایتالیا رفت و تقریباً یک ماه را در ساحل آمالفی گذراند. یکی از جالب‌ترین جنبه‌های اولین سفر او عدم علاقه به معماری آوانگارد بود؛ در سال ۱۹۲۹ غرفه بارسلونا اثر میس ون در روهه، ویلا ساوا اثر لوکوربوزیه و کنگره CIAM وجود داشت. کان نوشت که در طراحی‌هایش سعی می‌کرد تابع سوژه‌ها نباشد.

دومین سفر اروپایی او در سال‌های ۱۹۵۰-۵۱ عمدتاً بر رم متمرکز بود، اما او از مکان‌های مصری مانند جیزه، سقاره و اقصر و همچنین یونان بازدید کرد. او آثار زیادی با پاستل و آبرنگ خلق کرد. مارکو فالسِتی معتقد است لوئی از منطقه EUR در رم بازدید کرده و برخی از مکان‌های نقاشی‌ها و طرح‌های او را که محققان گذشته اشتباه گفته‌اند تصحیح کرده است. او مقایسه‌ای بین ویلا آدریانا و اولین کلیسای یونیتارین کان در پنسیلوانیا نشان داد.

آخرین سخنرانی از طریق ویدئوکنفرانس از سوئیس توسط الساندرو واسلا با عنوان «لوئی کان و مدار رأس‌السرطان» ارائه شد. دو ساختمان مهم کان به‌طور تصادفی روی این خط قرار دارند: مؤسسه مدیریت هند احمدآباد (IIM-A) و ساختمان دولتی بنگلادش. دوشی بود که پیشنهاد دعوت از لوئی برای طراحی IIM-A را داد. در بنگلادش، مظهرالاسلام حامی و مربی لوئی بود. سیستم طراحی IIM-A بر اساس ایوان‌های باز بود و سایه کلید اصلی بود. در ساخت IIM-A از جرثقیل استفاده نشد، برخلاف مجموعه داکا. واسلا عکسی از سال ۱۹۷۴ نشان داد که لوئی دو روز قبل از مرگش در بازگشت به آمریکا در محوطه احمدآباد قدم می‌زند.

تفاهم‌نامه همکاری میان بنیادهای آلتو و کان

در ۴ ژوئن ۲۰۲۶، بنیاد آلوار آلتو و بنیاد لوئی کان استونی تفاهم‌نامه‌ای برای همکاری بلندمدت در زمینه معماری، پژوهش، آموزش و تبادل فرهنگی امضا کردند.

ترجمه و تنظیم: صما