کادنس؛ برج حیاط‌محور دروازه شمالی کینگز کراس

مجموعه چندکاربردی «کادنس» (Cadence) به‌عنوان آخرین حلقه از طرح جامع کینگز کراس سنترال (King’s Cross Central) در لندن، با معماری دفتر آلیسون بروکس آرکیتکتس (Alison Brooks Architects) ساخته شده است؛ پروژه‌ای که با بازی با مفهوم برج، هم خیابان‌هایی زنده و پرجنب‌وجوش پدید آورده و هم مسکنی باکیفیت را در دل خود جای داده است.

انرژی همواره ویژگی تعیین‌کننده کینگز کراس بوده است. در قرن نوزدهم، گاز شهری دوده‌دار در کارخانه گاز پانکراس تولید می‌شد و تلاقی منحصربه‌فرد ایستگاه‌های قطار با کانال رجنت، در نزدیکی مرکز لندن، این منطقه را به کانونی پررفت‌وآمد برای توزیع زغال‌سنگ و مواد غذایی تبدیل کرده بود.

مدت‌ها بعد، پس از افول صنعت، در اواخر قرن بیستم انرژی تازه‌ای جای آن را گرفت. مهمانی‌های غیرقانونی که از دشت‌ها رانده شده بودند، در باشگاه‌های شبانه مشهور باگلیز و د کراس که در انبارهای متروک مستقر بودند، پناه گرفتند.

اکنون این منطقه با انرژی تازه‌ای بازآفرینی شده است؛ صیقلی‌تر، پاک‌تر، سالم‌تر، ثروتمندتر و آراسته‌تر؛ پرجنب‌وجوش از نوآوری فناورانه، دانشجویان هنر بسیار مدرن، دونده‌ها، قدم‌زنان و دوچرخه‌سواران کنار کانال، کودکانی که در فواره‌ها جیغ می‌کشند، رستوران‌ها، کافه‌ها و بازارهای پررفتوآمد. این همان کینگز کراس سنترال است که در یک‌چهارم قرن گذشته با مشارکت آرژنت (اکنون رلیتد آرژنت)، اکسل (اکنون DHL) و لندن اند کانتیننتال ریلویز توسعه یافته است.

یکی از نخستین ساختمان‌های تکمیل‌شده، «وان پانکراس اسکوئر» اثر دیوید چیپرفیلد آرکیتکتس بود؛ دروازه‌ای ظریف اما قدرتمند با ستون‌های چدنی خاکستری‌رنگ و بافت سبدبافی متمایز که هنگام خروج از ایستگاه، مستقیم پیش روی شما قرار می‌گیرد. اکنون در کنار آن، «ناو هواپیمابر چوبی» عظیم گوگل به‌آرامی اما مطمئن پهلو گرفته و نوک جنوبی محوطه را لنگر انداخته است.

«برج حیاط‌محور» چندکاربردی در انتهای شمالی پارک لوئیس کیوبیت، فضای سبز اصلی کینگز کراس سنترال، قرار دارد.

در طول سال‌ها، طرح جامع به‌سمت شمال و فراتر از کانال رجنت و خیابان یورک پیش رفته است. اینجا، در حالی که محوطه به تکمیل نزدیک می‌شود، دروازه جنوبی چیپرفیلد همتای شمالی خود را یافته است: کادنس، ساختمانی مسکونی از آلیسون بروکس آرکیتکتس.

کادنس، شمال محوطه را قاب می‌گیرد و به تنها نمای محوری بلند طرح جامع پاسخ می‌دهد؛ نمایی که از کول دراپس یارد آغاز می‌شود، از میدان لوئیس کیوبیت و پارک لوئیس کیوبیت می‌گذرد و اکنون با برجی نارنجی-قرمز خیره‌کننده که در نور غروب اواخر روز می‌درخشد، پایان می‌یابد.

برجی که برج نیست

با این حال، ظاهر اولیه فریبنده است؛ این یک برج متعارف نیست. برخلاف دیگر مناطق بازآفرینی گره‌های حمل‌ونقل، کینگز کراس سنترال هرگز برج‌سازی نکرده است. این امر تا حدی به دلیل کریدورهای محدودکننده دید و تا حدی به دلیل اصول طراحی شهری انسان‌گرایانه‌ای است که در طرح جامعِ آلیس اند موریسون و پورفیریوس آرکیتکتس نهفته است. گمان می‌کنم این بخشی از جذابیت محوطه باشد.

پس برجی مستقیم و عمودی نیست. در عوض، چیزی ظریف‌تر است. آنچه ABA آن را «برج حیاط‌محور» می‌نامد؛ گونه‌ای از تیپولوژی مسکن حیاط‌محور که در آن محیط بالا و پایین می‌رود، مقیاس خود را در پاسخ به خیابان‌ها و فضاهای مجاور تنظیم می‌کند و سپس در برجی که رو به پارک لوئیس کیوبیت دارد، به هم می‌پیوندد.

این ساختمان چیزی از کیفیت یک پالاتزو در شهر تپه‌ای توسکانی را دارد؛ مثلاً سان جیمینیانو با برج‌های غله و ناقوسش، جایی که ساختمان‌ها، فضاها و خیابان‌ها گویی از همان توده همگن تراشیده شده‌اند. کادنس همین حس یکپارچگی را با استفاده از آجرهای رومی نارنجی-قرمز با ملات همرنگ و تقویت آن با جزئیات محدود دنبال می‌کند.

کادنس از بلوکی شش‌ضلعی با دو برج ۱۲ و ۱۶ طبقه تشکیل شده است.

نمای آجری قرمز به ایستگاه سنت پانکراس نزدیک اشاره دارد.

فرم پله‌ای، واحدهای گوشه‌ای دوطرفه و تراس‌های بام عمومی و خصوصی ایجاد می‌کند.

معماری موفق اغلب به توانایی طراح در تبدیل محدودیت‌ها به مزیت بستگی دارد. در کینگز کراس، ABA با اشتیاق به این چالش‌ها پرداخته است.

موقعیت تونل‌های تیمزلینک در زیر سایت با شکل نامنظم، وزن و سازه ساختمان را محدود کرد و معماران را وادار کرد فرم پله‌ای را برجسته‌تر کنند، زوایا را به جلو و عقب ببرند و نماها را خمیده سازند. این امر به تراس‌های بام و منظره‌هایی انجامیده که در لحظه‌هایی پدیدار می‌شوند و نور اواخر پاییز را به‌شکل غیرمنتظره‌ای می‌گیرند.

در مقابل برج ۱۶ طبقه رو به پارک لوئیس کیوبیت، گوشه‌های رو به یورک وی و کانال ریچ تا یک طبقه پایین می‌آیند که بسیار قابل‌لمس به نظر می‌رسد، در حالی که نمای خمیده در امتداد یورک وی فضایی برای تنفس از این خیابان سخت ایجاد می‌کند.

قوس‌هایی که تجربه طبقه همکف را غنی می‌کنند

محیط طبقه همکف ساختمان بسیار پرکار است. هر نما به‌ترتیب رو به یورک وی، پارک لوئیس کیوبیت، کانال ریچ، تپر واک و زمین بازی میدان هیلتون (که اخیراً توسط روت اند ارکت تکمیل شده) یک جبهه ارائه می‌دهد. چالش، همان‌طور که هر معمار مسکن می‌داند، این است که سطل‌های زباله، دوچرخه‌ها، اتاق‌های تأسیسات، مخازن آب‌پاش، ژنراتورها و دیگر ملزومات ۱۶۳ خانه را کجا بگذارد؛ مواردی که ناگزیر جبهه‌ها را مسدود و مخدوش می‌کنند.

یک مزیت آشکار، زیرساخت سراسری کینگز کراس سنترال است. گرمایش و برق توسط یک مرکز انرژی متمرکز و شبکه گرمایش ناحیه‌ای تأمین می‌شود. برای کاهش فشار بر طبقه همکف، ABA فضاهای دیگر مانند پارکینگ دوچرخه، انبار زباله و اتاق‌های تأسیسات را به سطح میان‌طبقه منتقل کرد.

حذف این کاربری‌های جانبی و افزایش ارتفاع طبقه اول به ۶ متر، طبقه همکف را آزاد کرد و سود مدنی برای خیابان‌ها و فضاهای مجاور به ارمغان آورد. محیط تقریباً به‌طور کامل با واحدهای خرده‌فروشی و غذا و نوشیدنی، ورودی‌های بلند مسکونی و فضای کار اشتراکی برای ساکنان فعال شده که از ارتفاع اضافی خود نهایت استفاده را می‌برند. قرار دادن حیاط در سطح زمین، نه روی سکو، امکان نگاه‌های گذرا از خیابان به فضای مشترک مرکزی را فراهم می‌کند و نفوذپذیری و عمق می‌افزاید.

تحمل جبهه طبقه همکف با قوس‌های بلند غنی‌تر شده که با ریتم‌های پرجنب‌وجوش و سنکوپ‌دار در امتداد نماها می‌رقصند و در لحظه‌هایی که موزائیک پنجره‌های مستطیلی و بالکن‌های فرورفته در طبقات بالا را نقطه‌گذاری می‌کنند، دوباره ظاهر می‌شوند. ظاهراً ABA الهام این قوس‌ها را در قوس‌های ایستگاه سنت پانکراس یافته است؛ ارجاعی بی‌پایه، اما مهم نیست.

ممکن است چیزی بیش از یک موتیف سبکی نباشند، اما انسانیت و شادی می‌افزایند و در عین حال دیدها را از داخل قاب می‌گیرند. نمی‌توانید از منحنی‌های بزیه کمی دست‌وپاچلفتی و جزئیات آجری پخش‌شده که سنتی‌ترین مصالح را با نرم‌افزار پارامتریک و ساخت خارج از سایت به هم می‌پیوندند، لذت نبرید.

طراحی نورپردازی توسط اسپیرز میجر لایت آرکیتکچر.

کاربری‌های تجاری طبقه همکف خیابان را فعال می‌کنند.

نشیمن حیاط.

آپارتمان‌های پرنور و فضاهای مشترک

قوس‌ها از ورودی مسکونی و به داخل حیاط مشترک می‌گذرند و ستون‌داری می‌سازند که حوض آینه‌ای مرکزی با بالا و پایین رفتن ملایم را قاب می‌گیرد؛ حوضی الهام‌گرفته از آب‌انبارهای رومی و فوندامنتای ونیزی، طراحی‌شده توسط تاد لانگستف-گووان. فضایی آرام با هوایی رهبانی است که حس ورود و لحظه‌ای سکون را فراهم می‌کند، پیش از آنکه ساکنان به هسته‌های خود پراکنده شوند.

با ۱۶۳ خانه (۶۰ واحد برای اجاره میانی، زیر نرخ بازار، به ساکنان کمدن) با تراکم ۶۱۵ واحد در هکتار، این طرحی متراکم است. با این حال هرگز سنگین به نظر نمی‌رسد.

چیدمان برج حیاط‌محور به نسبت بالایی از آپارتمان‌های دوطرفه و سه‌طرفه، راهروهای کوتاه و هسته‌هایی می‌انجامد که از دید و نور طبیعی بهره‌مندند. این آرایش حسی دانشگاهی دارد؛ صمیمی‌تر و بازتر از آنچه برای این تعداد خانه انتظار می‌رود. مدولاسیون ساختمان با ترکیب دلپذیر پله‌ها و زوایا، همیشه باز به نظر می‌رسد و فراوانی فضا و هوا را حفظ می‌کند.

پیمانکار، لینگ او‌رورک، تلاش کرد تا حد امکان ساختمان را خارج از سایت بسازد. اتخاذ رویکرد طراحی برای ساخت و مونتاژ (DfMA) به پیش‌ساخت ۸۵ درصد اجزای ساختمان انجامید، از جمله ستون‌ها، دال‌ها و تیرهای بتنی پیش‌ساخته، پانل‌های نما، پادهای حمام، هسته‌ها و نخستین آسانسورهای پیش‌ساخته جهان.

سقف‌های طاق‌دار متقاطع و قوس‌ها از ورودی خیابان به قلب ساختمان می‌رسند.

اتاق اجتماعی مجاور حیاط.

کاهش ضایعات ساخت

این امر ضایعات سایت را به‌شدت کاهش داد؛ تا ۸۰ درصد، همراه با کاهش تردد خودروها و مصرف مصالح، و انتخاب بتن پیش‌ساخته مصرف فولاد را ۲۰ درصد کم کرد. این داستان مثبتی است که شایسته تحلیل بیشتر است؛ و ساختمان به‌وضوح خوب ساخته شده، هرچند اتصالات در نمای پانل‌دار تا حدی از یکپارچگی تراشیده‌شده دید معماران می‌کاهد.

کادنس نشان می‌دهد که تراکم نباید به قیمت سخاوت تمام شود و سایت شهری پیچیده می‌تواند محرک نوآوری باشد. ABA با حجم‌پردازی دقیق، قوس‌های بازیگوش و طبقه همکف سخاوتمندانه، ساختمانی آفریده که مدنی، شاد و به‌طور غافلگیرکننده‌ای صمیمی است؛ قطعه‌ای از شهر که لبه‌های خود را نگه می‌دارد و فعال می‌کند و در عین حال لحظه‌هایی از صمیمیت و لذت را در درون ارائه می‌دهد.

با نزدیک شدن کینگز کراس سنترال به تکمیل، کادنس نقطه اوج شایسته‌ای برای جاه‌طلبی گسترده‌تر محوطه است: ایجاد یک محله شهری جدید که با انرژی تازه می‌تپد. جایی که انسانیت، فعالیت و زندگی دارد و فضایی برای نفس کشیدن.

کادنس به تأمین انرژی ناحیه‌ای کم‌کربن کینگز کراس متصل است.

داخلی آپارتمان‌های یک، دو و سه‌خوابه توسط کانران اند پارتنرز طراحی شده و ارجاعاتی به موتیف قوس را در خود دارد.

کارفرما: کینگز کراس سنترال لیمیتد پارتنرشیپ
معمار: آلیسون بروکس آرکیتکتس
معماران منظر: تاد لانگستف-گووان / بردلی-هول شونایش لندسکیپ
طراح داخلی: کانران اند پارتنرز
مهندس سازه: رامبول یوکی
مهندس تأسیسات: هور لی
مشاور هزینه: فیثفول + گولد
طراح نورپردازی: اسپیرز میجر لایت آرکیتکچر

مساحت: ۱۶,۷۲۴ مترمربع
مساحت سایت: ۰.۲۶ هکتار
مساحت تجاری: ۶۳۳ مترمربع
واحدهای مسکونی: ۱۶۳
تراکم: ۶۲۶ واحد در هکتار

ترجمه و تنظیم: صما