کاولون والد سیتی؛ شهری که بدون معمار ساخته شد

اگر هیچ‌کس شهر را طراحی نکند، شهر چه شکلی می‌شود؟ شاید تصور کنید چنین شهری خیلی زود به مجموعه‌ای نامنظم و غیرقابل سکونت تبدیل خواهد شد؛ اما در هنگ‌کنگ نمونه‌ای واقعی از این اتفاق وجود داشت که هنوز هم یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های رشد شهری در قرن بیستم به شمار می‌رود: Kowloon Walled City (کاولون والد سیتی). به گزارش صما، این مجموعه در فضایی بسیار محدود، بدون یک طرح جامع رسمی و با مداخله اندک نهادهای شهری، به‌تدریج رشد کرد. ساختمان‌ها نه بر اساس یک نقشه واحد، بلکه در طول زمان و در پاسخ به نیاز ساکنان ساخته و گسترش پیدا کردند. نتیجه، مجموعه‌ای متراکم با حدود ۳۵۰ ساختمان بود که بسیاری از آن‌ها بین ۱۰ تا ۱۴ طبقه ارتفاع داشتند و تقریباً در هم تنیده بودند.

تصویری از یک مگاستراکچر یکپارچه

اما عجیب‌ترین بخش ماجرا زمانی دیده می‌شود که تصاویر هوایی این شهر را ببینید. از بالا، کاولون بیشتر شبیه یک ساختمان غول‌پیکر یا یک مگاستراکچر یکپارچه به نظر می‌رسد تا مجموعه‌ای از ساختمان‌های مستقل. در واقع، راهروها، راه‌پله‌ها، بالکن‌ها، لوله‌ها، کابل‌ها و فضاهای خدماتی در طول زمان به شبکه‌ای سه‌بعدی تبدیل شده بودند که زندگی روزمره هزاران نفر را در خود جای می‌داد.

کاولون نمونه افراطی رشد پایین به بالا بود؛ شهری که به جای آنکه ابتدا طراحی شود و بعد ساخته شود، کم‌کم و از دل نیازهای ساکنان شکل گرفت. همین ویژگی، آن را به یک نمونه منحصربه‌فرد برای معماران و شهرسازان تبدیل کرده است؛ شهری که شاید هیچ‌کس آن را طراحی نکرد، اما مردم در طول زمان آن را ساختند.