مقدمه آزمایش خاک

مصالح مورد استفاده در ساختمان به صورت طبیعی یا مصنوعی بوده که از یک یا چند نوع ماده و به صورت در جایا پیش ساخته تشکیل شده است. رعایت استانداردهای فنی و زیست محیطی دو اصل تفکیک ناپذیر در تولید و مصرف مصالح ساختمان است. در این راستا استانداردها و ضوابطی تعیین و تبیین شده و در جهت کنترل و تأیید مصالح و انطباق آنها با این استانداردها آزمایش هایی در نظر گرفته شده و شرایط و نحوه انجام آنها نیز توسط مراجع ذیصلاح تدوین گردیده است.

برای به دست آوردن اطلاعات کاملی از مصالح مورد استفاده در پروژه های ساختمانی و عمرانی، باید آزمایشات مختلفی بر روی آنها انجام داد. در این پودمان به برخی از آزمایشات رایج در خصوص مصالح ساختمانی، مصالح تشکیل دهنده بتن، بتن تازه و بتن سخت شده می پردازیم. مطابق مفاد نشریه ۵۵ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، مشخصات فیزیکی و مکانیکی مصالح باید منطبق با استانداردهای ایرانی مورد تدوین یا تجدید نظر شده باشد و تا زمانی که استاندارد ایرانی در برخی از موارد تعیین نشده باشد، در درجه اول استانداردهای سازمان بین المللی استاندارد (ISO) و در صورت نبودن استاندارد بین المللی، به ترتیب استانداردهای آمریکا (ASTM)، بریتانیا (BS)، آلمان (DIN)، ملاک عمل قرار خواهد گرفت.

منظور از نمونه برداری از مصالح، برداشت بخشی از کل مصالح، می باشد به طوری که نسبت و توزیع ذرات مورد آزمون در کل و بخش برداشته شده یکسان باشد و بتوان گفت که مشت نمونه خروار است. در کارهای ساختمانی برای اطمینان از استفاده از مصالح استاندارد و تأمین مشخصات فنی قابل قبول، آزمون هایی بر روی آنها صورت می گیرد، که برای این کار نیاز به نمونه گیری از آنها وجود دارد.

معمولا نمونه هایی از شن، ماسه، آجر، بلوک سیمانی یا سفالی، گچ، سیمان، آهک، مصالح چوبی، شیشه، پلاستیک های ساختمانی، میلگرد، سنگ، خاک، قیر، آسفالت، بتن و سایر مصالح طبیعی و مصنوعی برداشت می شود. در استانداردهای مختلف، برای هرکدام از مصالح، ترتیب و توالی نمونه برداری تعیین و ابلاغ شده است که کلیه عوامل شاغل در پروژه های ساختمانی و عمرانی ملزم به رعایت آن می باشند.

روش نمونه برداری

• نمونه برداری تصادفی: در این روش کلیه مصالح برای ظاهر شدن در نمونه، شانس مساوی خواهند داشت. مقدار مناسب مصالح به طور تصادفی از محل های مختلف در سرتاسر محموله انتخاب می شود بدون آنکه هیچ گونه ملاحظه ای در مورد شرایط يا کیفیت مصالح انتخابی، صورت پذیرد.
• نمونه برداری نماینده: هنگامی که نمونه برداری تصادفی غیر عملی و نامناسب باشد، روش نمونه برداری نماینده باید مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال وقتی که مصالح محموله بزرگی تشکیل می دهند و یا دسترسی به مقدار محدودی از محموله میسر است، از اين روش استفاده مي شود.
• تقسیم نمونه: وقتی نمونه ها بیش از مقدار مورد نیاز برای آزمون باشد کل نمونه ها در کنار یکدیگر قرار داده شده و مقدار نمونه لازم به صورت تصادفی برداشته شود. در این قسمت نحوه نمونه برداری از برخی از مصالح مطابق استاندارد ملی ایران ارائه می گردد.

آجر

حداقل تعداد نمونه لازم از هر محموله 15000 عددی یا کمتر از آن برای آزمون های مختلف به تعداد تعیین شده در جدول روبه رو خواهد بود.

نمونه برداري از میلگردهاي ساختمانی

تعداد و تواتر نمونه ها بايد به گونه اي باشد كه نتايج آزمايش هاي انجام شده برروي آنها معرف يكفيت كل آرماتور مصرفي و حداقل به ميزان ذكر شده در( الف ) تا ( پ ) زير باشند:

• الف) به ازاي هر 50000 يكلوگرم وزن ميلگرد و كسر آن كي سري نمونه
• ب) از هر قطر كي سري نمونه
• پ) از هر نوع فولاد كي سري نمونه

هر نمونه شامل حداقل 5 آزمونه (به طول 1 متر) مي باشد.

نمونه برداري از بتن

مقصود از هر نمونه برداري از بتن، تهيه حداقل دو آزمونه كيسان، كه در زمان و شرايط كيساني توليد و نگهداري شده اند، مي باشد. به عبارت ديگر، نمونه برداري عبارت است از ميانگين نتايج دو يا چند آزمونه مشروط بر آنكه اين آزمونه ها همزمان تهيه و در شرايط كيسان نمونه گيري و متراكم و عمل آوري شده و تحت آزمايش قرار گرفته باشند. همچنين نتايج آزمونه ها بايد به اندازه كافي به كيديگر نزد كي بوده و بيش از حد مشخصي ( 5 درصد ميانگين دو آزمونه) از كيديگر دور نباشد.

اگر در مراحل بين نمونه گيري تا انجام آزمايش كي آزمونه، وضعيتي مغاير با شرايط لازم به وجود آيد، نتيجه آن آزمونه قابل استناد نبوده و نبايد در ميانگين گيري وارد شود. بنابراين ا يكداً توصيه مي شود كه در هر بار نمونه برداري، حداقل 3 آزمونه به جاي 2 آزمونه تهيه شود. برای دال ها و دیوار ها، یک نمونه برداری از هر 30 مترمکعب بتن یا 150 متر مربع سطح برای تیرها و کلاف ها، یک نمونه برداری از هر 100 متر طول برای ستون ها، یک نمونه برداری از هر 50 متر طول حداقل یک نمونه برداری از هر رده بتن در هر روز حداقل 6 نمونه برداری از کل هر سازه

نمونه آگاهي

در صورتي كه آگاهي از يكفيت بتن در موعدهاي خاصي مانند زمان بازك ردن قالب ها وغيره ضرورت داشته باشد، ع الوه بر آزمونه هاي متعارف ارزيابي مقاومت، آزمونه هايي از بتن گرفته مي شوند و در موعدهاي مورد نظر تحت آزمايش قرار مي گيرند. اين آزمونه ها به آزمونه هاي آگاهي موسوم اند. از جمله نمونه هاي آگاهي  عبارت اند از3 ، 4 و 7 روزه.

نمونه شاهد

آزمونه شاهد به آزمونه اي گفته مي شود كه در كارگاه باقی می ماند تا در صورتی که نمونه 28 روزه جواب
نداد، مقاومت آنرا 90 روزه بسنجند.