عضو هيئت علمي دانشکده منابع طبيعي (گروه چوب) دانشگاه تهران :
صنعت دکوراسیون به دانشگاه اختصاصی نیاز دارد
در شرایطی زندگی میکنیم که نیازمندی افراد برای داشتن سرپناه آنقدر زیاد است که جنبههای آسایش و آرامش (جسمی روحی) انسان فراموش شده است. توجه به این فاکتور مهم، تکلیف دولتهاست تا سرپناه مردم را مطابق میل و ذوق آنها بسازد.
دانش ارگونومی، ارتباط بین ابعاد انسانی با فضای داخلی است. ارگونومی دو بخش است؛ کلی (کارپژوهی) و جزیی( اندامسنجی). ارتباط فضا با محیط در طراحی معماری داخلی ساختمانها باید لحاظ شود و رعایت ابعاد استاندارد انسانی و وسایل موجود در طراحی دکوراسیون، امروزه در صنعت ساختمان اجرا میشود. استفاده از مبلمان، وسایل و فضای داخلی مطابق میل و ذوق و سلیقه انسانها، در واقع پاسخگویی به نیازها و تعلقات ذهنی و روحی افراد است. این مهم در معماری داخلی ساختمانها باید در اولویت قرار گیرد.
ارگونومی یعنی تمامی مباحثی که انسان با آن سر و کار دارد، باید مطابق جسم و روح او ساخته شود.
در کشور ما تولیدکنندگان ساختمان (معماری بنا و داخلی) هر یک بنا به سلیقه خود، برای افراد جامعه، کالا تولید میکنند ; اما در کشورهای پیشرفته کاملاً برعکس است و تمامی عوامل محیطی در اختیار جسم و روح انسان قرار میگیرد. شبکه اطلاع رسانی صنوف مسکن ایران (صما)، برای پیگیری این مبحث مهم در صنعت ساختمان با دکتر ابراهیم آقارفیعی، دکترای ارگونومی، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی (گروه چوب) دانشگاه تهران، بازنشسته دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران (بیش از ۲۰ سال تدریس طراحی صنعتی)، مشاور کارخانجات مختلف کشور و چهره مطرح صنعت چوب به گفت و گویی انجام داده است که متن پیشرو ماحصل این مصاحبه است.
;ارگونومی چیست؟
در بیان ساده میتوان گفت؛ ارگونومی یعنی مصنوعات و سازههایی که منطبق بر فاکتورهای انسانی بررسی و ساخته شود. ارگونومی امروزه در صنایع جهان جایگاه بسیار بالایی به خود اختصاص داده است. هر چیزی که برای انسان ساخته میشود باید با انسان (جسم و روان) ارگونومی داشته باشد در غیر این صورت آزاردهنده خواهد بود و به فیزیک و روان فرد لطمه خواهد زد.
;آیا این مبحث برای صنایع داخل کشور در نظر گرفته میشود؟
برای اجرایی شدن ارگونومی در صنایع کشور به خصوص مبلمان و دکوراسیون دولت موظف است طرح جامعی با کمک کارشناسان و متخصصان فن تدوین کند. در حال حاضر هیچگونه اندازهگیری برای گروههای مختلف سنی و جنسی (زن و مرد) جامعه نداریم و تولیدکنندگان ما تماماً کار اقتباسی انجام میدهند. تولیدکنندگان در صنایع تولیدی ما بیشتر از اندازههایی که صنایع کشورهای اروپایی برای افراد جامعهشان تولید میکنند، کپیبرداری و اقتباس میکنند.
;این موضوع چه تبعاتی برای جامعه ایجاد میکند؟
کمترین تبعاتی که برای افراد جامعه در اثر تولیدات غلط مصنوعات معماری داخلی (مبلمان) ایجاد میشود، مشکلات جسمانی بهویژه در ستون فقرات (کمر و گردن) است. آمار بیماریهای ستون فقرات در کشورهای توسعه نیافته بسیار بالاتر از کشورهای پیشرفته است. در کشورهای توسعه یافته، صنایع کاملاً در اختیار جسم و روح انسان است و متأسفانه در کشورهای عقبمانده این انسان است که باید جسم و روحاش را براساس تولیدات و صنایع شکل دهد. بهعنوان مثال اندازه کابینتهایی که در آشپزخانههای ساختمانهای ما نصب میشود از اروپا الگوبرداری شده و اکثر خانمهای ایرانی برای استفاده از طبقات بالا باید یک چهارپایه زیر پایشان بگذارند! تأکید میکنم دولت باید اندازههای تمامی گروههای سنی افراد جامعه را به صنعتگران بدهد.
;ارگونومی در دانشگاههای ما چه وضعیتی دارد؟
در سی سال اخیر بارها و بارها در محافل علمی پیشنهاد دادهام که رشته دکوراسیون باید دانشگاه اختصاصی داشته باشد و فارغالتحصیلان این دانشگاهها دست صنعتگران را بگیرند. البته این رشته باید پنجاه سال پیش در کشور پایهگذاری میشد. همان طور که گفتم در هیچ زمینه ای ابعاد و اندازه نداریم.
;به اعتقاد شما بهترین مصالح ساختمانی برای آرامش انسان در سازهها کدام است؟
با مطالعه در ادوار گذشته و سازههای پیشینیانمان به صراحت میگویم، زیباترین مواد و مصالح ساختمانی از گذشته تاکنون، چوب بوده است. آرامشی که یک خانه چوبی به انسان میبخشد قابل مقایسه با سایر مصالح نیست. چوب سالها در طبیعت زندگی کرده و همواره با انسان موانست دیرینه داشته است. حتی در برخی کشورها برای بیماران چوب درمانی تجویز میکنند.
دنیا از چوب به نحو شایسته استفاده میکند ولی ما در اثر استفاده غلط، جنگلها را به نابودی کشاندهایم. در کشورهای پیشرفته چوب یک ماده مهندسی است. انسان و چوب رابطه ناگسستنی دارند و هر جا انسان هست درخت هم هست و این دو با هم عجین هستند. پیشرفت دنیای امروز مدیون چوب است.
;اگر صحبت و پیشنهاد خاصی دارید بیان کنید؟
در شرایطی زندگی میکنیم که نیازمندی افراد برای داشتن سرپناه آنقدر زیاد است که جنبههای آسایش و آرامش (جسمی روحی) انسان فراموش شده است. توجه به این فاکتور مهم، تکلیف دولتهاست تا سرپناه مردم را مطابق میل و ذوق آنها بسازد.
همانگونه که در طبیعت و گونههای مختلف آن تنوع وجود دارد، در ساختههای بشری که همیشه از طبیعت الگوبرداری کرده، باید گوناگونی را اعمال کرد. انبوهسازی یکسان در تمامی نقاط و اقلیمهای مختلف کشور بدون در نظر گرفتن تعلقات و روحیات انسانها اشتباه است. امیدوارم مسئولان علاوه بر ساخت و ساز بناها، شرایط افراد ساکن را نیز در نظر بگیرند.
;




