گام بزرگ ایران و چین برای گسترش همکاریهای اقتصادی
چشم بادامیها روز گذشته در قلب ایران سند استراتژیکی را امضا کردند که طی آن قرار است دو کشور در تمام زمینهها، همکاریهای وسیعی داشته باشند. شاید اگر رئیس جمهوری چین به ایران نمیآمد امضای چنین تفاهمنامهای حداقل 8 روز پس از برجام دور از ذهن بود.
طی دو روز اخیر دو
کشور در مورد موضوعات مختلفی بحث و بررسی کردند و در نهایت 18 تفاهمنامه بین طرفین
به نتیجه رسید و البته قرار نیست تفاهمها به این عدد ختم شود چرا که همکاریها در
سطح وسیعتری دنبال خواهد شد.
سند راهبردی یک نگاه بلند مدت جامعی به
روابط دوجانبه است و در آن به همه مسائل دنیا، منطقه، همکاریهای بینالمللی،
مسائل فرهنگی، مسائل اقتصادی و امنیتی نگاهی ویژه میشود.
تفاهمهای اقتصادی ایران و چین
سند مهم دیگری که در این سفر امضا شد سندی
است به نام جاده ابریشم.
چینیها مدتی است سندی به نام «یک پهنه –
یک راه» را برای جاده ابریشم تنظیم کردهاند که یک مجموعه کاملی است. چینیها با
وزارت راه وارد مذاکره شدهاند تا برای دادن یک وام با بهره ۲ درصد را برای قطار
سریع السیر مخصوص تهران – مشهد در نظر بگیرند که مبلغ آن ۳ یا ۴ میلیارد دلار است.
چینیها صندوق
توسعهای را با 40 میلیارد دلار بودجه ایجاد کردهاند که به زیرساخت کشورهایی که
در مسیر جاده ابریشم قرار دارند از این محل کمک کنند. قرار است از همین
محل وام بدون بهره برای توسعه کابل کشی فیبر نوری در کشور، توسعه خطوط پرسرعت ریلی
و حمل و نقلی از جمله خط تهران- مشهد اختصاص پیدا کند. توسعه مناطق آزاد و شهرکهای
صنعتی در کشور بخش دیگری از قرارداد همکاری بین ایران و چین خواهد بود تا چینیها
شهرکهای صنعتی جدیدی در کشور ایجاد کنند و سرمایه و تکنولوژی آن را هم با خود به
همراه بیاورند. نخستین شهرک صنعتی توسط چینیها در بندر جاسک
جانمایی شده که به نظر میرسد سبب توسعه و اشتغال شود.
البته مذاکراتی هم با چینیها انجام شده
تا در آینده نزدیک علاوه بر فاینانس چین که در زمان تحریم شکل گرفت و اکنون در حال
انجام است اگزیمبانک چین فاینانس طرحهای ایرانی را که طرح توجیهی دارند بر عهده بگیرد.
همچنین در آینده نزدیک چین برای خرید مواد اولیه و ماشینآلات قرارداد یوزانس
(نسیه بلندمدت) منعقد خواهد کرد. از سویی 4 بانک بزرگ چین در حال توسعه روابط خود
با ایران هستند و بانک
ICBC نیز تقاضای ایجاد شعبه در ایران را کرده
است که میتواند تحولی در نظام بانکی کشور ایجاد کند.
چین هماکنون ۲۵
درصد تجارت ایران را دارد و در حوزه نفت و گاز نیز حدود ۵۰ درصد
محصولات ایرانی را چینیها خریداری میکنند، بنابراین این حق برای ایران محفوظ است
که ۲۵ درصد از سرمایه مورد نیاز کشور را که حدود
۴۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود، چینیها تأمین
کنند. در حال حاضر حجم مبادلات چین با امریکا ۵۵۰ میلیارد دلار، با اروپا
۶۲۰ میلیارد دلار و با ژاپن هم ۳۲۰ میلیارد دلار است که توازن در هر سه حوزه به
نفع چین است. چین از نظر شاخص سرمایهگذاری و جذب سرمایه نیز رتبه بالایی به خود
اختصاص داده است به طوری که این کشور ۱۲۸ میلیارد دلار در دنیا سرمایهگذاری کرده
و از سوی دیگر ۱۳۹ میلیارد دلار جذب سرمایه داشته است. چین شریک اول تجاری ۱۲۰ کشور
دنیاست.
البته طی سالهای
اخیر فضای رسانهای و افکار عمومی در قبال رابطه با چین به حضور اجناس بیکیفیت
چینی در بازار ایران خلاصه شده است، با این حال نباید فراموش کرد چندین سال است که
این کشور نخستین شریک تجاری ایران است و حجم مبادلات تجاری ایران و چین در سال
۲۰۱۴ حدود ۵۲ میلیارد دلار بود. این رقم در سال ۲۰۱۵ به علت کاهش قیمت نفت با کاهش
مواجه شد؛ در حالی که ایران در ۲۰۱۴ حدود ۵۱۹ هزار بشکه نفت به چین صادر کرد این
رقم در سال ۲۰۱۵ به ۵۴۲ هزار بشکه رسید.
علاوه بر این ۱۷
درصد از حجم کالاهای غیرنفتی به چین صادر میشود که این رقم در سال گذشته افزایش
یافت. باید متذکر شد که در سال ۲۰۱۴، چین ۳۶ درصد کل تجارت خارجی ایران را به خود
اختصاص داد.به هر ترتیب اثر این مذاکرات بزودی مشخص نمیشود بلکه باید اثرات رفع
تحریمها و حضور پررنگتر چینیها در اقتصاد ایران را از سالهای آتی مشاهده
کنیم.
چین سرمایه پذیر
نیست
فریال مستوفی عضو
اتاق مشترک ایران و چین:
کشور چین طی 4 سال اخیر به دلیل درآمد
بالا و افزایش پس اندازهای خود دیگر مانند 20 سال گذشته تنها سرمایه پذیر نیست و
تمایل دارد که در کشورهای مختلف سرمایهگذاری مستقیم کند. از اینرو فرصت خوبی
پدید آمده است که ایران بتواند از قدرت مالی این کشور به نفع پیشرفت طرحهای
عمرانی خود استفاده کند.
باید یاد بگیریم که چگونه با کشورها صحبت
کنیم تا بتوان از این سیاست جدید چین بهره برد. مسأله دیگری که در مورد چین وجود
دارد انتقاد از کالاهای این کشور است. می گویند کالاهای تولید چین که روانه بازار
ایران میشود و بیکیفیت است اما واقعاً چنین صحبتی منطقی نیست. چین کالاهای کیفی
تولید میکند اما تجار ایرانی برای کاهش قیمتها سفارشی میدهند که ارزانتر تمام شود
لذا ما باید شرایطی را فراهم کنیم که بر واردات کالاها نظارت جدی صورت گیرد.
در حال حاضر که چینیها به ایران آمدند و
تفاهمنامههای همکاری در تمام حوزهها امضا کردند باید برای توسعه مبادلات بیــــــــــن
دو کشور برنامهریزی دقیقی انجام دهیم. وقتی رئیس جمهوری چین که از اعضای 1+5 است به
ایران آمد نشان داد که ما میتوانیم با سرعت روابط اقتصادی خود را احیا کنیم و
بتوانیم با همکاری شرکای خود سهممان را در بازار افزایش دهیم.
امضای سند
استراتژیک
مجیدرضا حریری نایب
رئیس اتاق مشترک ایران و چین: بین دولت ایران و
چین سند استراتژیک امضا شد که در برگیرنده مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی،
نظامی و امنیتی است. این سند بر اساس طبقه بندیها (از 4 طبقه) از نوع درجه یک
است. لذا این امر نشان میدهد که شقوق همکاری بین دو کشور بسیار وسیع است.
اکنون فرصتی برای
انجام سرمایهگذاری جدید میان ایران و چین فراهم است، البته این موضوع میتواند با
ایجاد شرکتهای مشترک میان دو کشور پیش رود. سفری که رئیس
جمهوری چین به ایران داشته، عمدتاً شامل برنامههایی برای توسعه زیرساختها مثل
حمل و نقل ریلی، جادهای، بنادر و توسعه مناطق آزاد است و سیاستگذاری برای آینده
روابط تجاری و اقتصادی دو کشور را پیگیری میکند.
براساس تفاهمهای
سیاسی و اقتصادی که در حاشیه سفر رئیس جمهوری چین به ایران صورت میگیرد، میتوان
کارهای زیادی برای بخشخصوصی تعریف کرد، یکی از طرحهای چین احیای جاده ابریشم است
که در کنار آن صندوق توسعهای در نظر گرفته شده که وام کم بهره(با حداکثر 2درصد
نرخ سود) و بیبهره به حوزههایی میدهد که بتوانند در احیای جاده ابریشم فعالیتی
انجام دهند. توسعه خطوط ریلی برای بار و مسافر هم از دیگر
تفاهمهای صورت گرفته بود و دیگر آنکه قرار است چین خط پرسرعت تهران و مشهد را راهاندازی
کند.
همکاریهای بلند مدت ایران و چین
اسدالله عسگر
اولادی رئیس اتاق مشترک ایران و چین: حضور رئیس جمهوری
چین در ایران نشان داد که این کشور علاقهمند به توسعه روابط با ایران است لذا
باید از ظرفیت ایجاد شده به نحو مطلوبی استفاده کرد. با رفع تحریمها حجم تجارت
ایران با شرق بیشتر خواهد شد چراکه برنامهریزی ایران و چین همیشه برای بلند مدت
بوده است و پیش از این بانکهای چینی نیز به دلیل تحریمها براحتی با ایران کار
نمیکردند اما با رفع تحریمها این مسأله برطرف خواهد شد.
بر اساس سیاست
توسعه اقتصادی چین، جاده ابریشم احیا خواهد شد و در کنار ظرفیتی که برای کشورهای
قبلی قرار گرفته، در این جاده زمینه توسعه فراهم است. بانک توسعه زیرساخت آسیا نیز
تدارکی است که چین برای کشورهایی که در مسیر جاده ابریشم واقع شدهاند، دیده است و
ایران هم به عنوان یکی از این کشورها میتواند بخوبی از این ظرفیت برای توسعه
زیرساختهای خود بهره گیرد.
ایران میتواند از
سه پتانسیل چین برای تأمین مالی زیرساختها یعنی منابع بانک توسعه زیرساخت آسیا،
صندوق جاده ابریشم و صندوق کنفرانس شانگهای بهره گرفته و در همه آنها ذی نفع باشد
و این درست در زمانی است که ایران برای توسعه خود، به سالانه ۳۰ تا ۵۰ میلیارد
دلار سرمایه خارجی نیاز دارد و این میتواند زمینه اصلی فعالیت ما با چین در دوره
جدید باشد. سال آینده حجم مبادلات اقتصادی دو کشور افزایش قابل توجهی خواهد یافت.
