- رشد قیمت مسکن بلافاصله پس از جنگ و با بازگشت آرامش آغاز شد.
- مسکن برای جبران عقبماندگی از بازارهای موازی (طلا، ارز) رشد کرد.
- بانکها به جای وامدهی، مستقیماً در ساختوساز بنگاهداری میکنند.
- بانکها با خرید مستقیم ملک، سودهای کلانی در کوتاهمدت کسب میکنند.
- عدم نظارت بر فعالیتهای بنگاهداری بانکها در بازار مسکن.
- مسکن به دلیل حجم سرمایه، کالای بزرگی با نقدشوندگی پایین است.
رشد قیمت مسکن در دوران جنگ ۴۰ روزه، یکی از نادرترین رویدادهای اقتصادی در ماههای اخیر محسوب میشود. زمانی که بازار در رکود کامل بود و پیشبینی رشدی برای آن وجود نداشت، بلافاصله پس از پایان جنگ، افزایش قابل توجهی در قیمتها رخ داد.
اکثر کارشناسان این افزایش قیمت را ناشی از آسیبدیدگی کارخانههای فولاد، پتروشیمی و سیمان در دوران جنگ میدانند. با این حال، برخی معتقدند دلیل اصلی، تلاش بازار مسکن برای جبران عقبماندگی خود از بازارهای موازی است.
حال که چند هفته از این گرانی سپری شده، بازار دوباره در رکود فرو رفته و قدرت خرید مصرفکنندگان و خانهاولیها به شدت کاهش یافته است. سوال اصلی این است که آیا بانکها در این گرانی نقش داشتهاند؟ کارشناسان بر این باورند که تا زمانی که بانکها به جای نقش واسطهگری، بنگاهداری کنند، قیمت مسکن بالا خواهد ماند.
سعید لطفی، دبیر اتحادیه مشاوران املاک، در پاسخ به این پرسش که چرا مسکن در دوران جنگ گران شد، اظهار داشت: «در دوران جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه افزایش قیمت مسکن را شاهد نبودیم. افزایش قیمت مسکن در حقیقت بعد از جنگ رخ داد. یعنی زمانی که آرامش و ثبات به کشور بازگشت، مسکن رشد قیمت خود را آغاز کرد.»
لطفی افزود: «مسکن یک جاماندگی داشت که قصد کرد این عقبماندگی را جبران کند. تجربه نشان میدهد مسکن همواره دیرتر این جاماندگی را جبران میکند. قبل از جنگ، شرایط سیاسی تا حدی به هم ریخته بود و بازارهای موازی مثل طلا، دلار و خودرو که نقدشوندگی بالایی دارند، حرکت خود را انجام داده بودند، اما مسکن عقب مانده بود.
او ادامه داد: «وقتی شرایط آرام شد، مسکن تلاش کرد مقداری از جاماندگی خود را جبران کند. نمیتوان گفت صرفاً مسکن در دوران جنگ گران شد. بازار مسکن، بازار ترسویی است و سرمایهگذاران نقدشوندگی را دنبال میکنند. اما مسکن به دلیل حجم سرمایه مورد نیاز، کالای بزرگی است و ثبات قیمت آن زمانبر است.
دبیر اتحادیه مشاوران املاک در پاسخ به نقش بانکها و پلتفرمها گفت: «بانکها تاثیر بسیار زیادی در گرانی مسکن داشتهاند. در سیاست پولی و مالی نباید بنگاهداری کنند، اما متأسفانه دیده میشود که بانکها در این حوزه فعالیت دارند. بانکها به جای پرداخت وام به انبوهسازان یا بخش تقاضا، خود وارد ساختوساز شدهاند.
لطفی با اشاره به دیدگاه بانکها بیان کرد: «بانکها معتقدند چرا باید وامی را پرداخت کنند که ۱۵ یا ۲۰ سال با تورم مشخص بازپرداخت شود و ارزش آن از بین برود؟ در حال حاضر گروههایی که از گرانی مسکن خوشحال هستند، خود بانکها هستند. آنها سرمایه خود را به جای وامدهی، در دو سال چندین برابر افزایش میدهند.
او تاکید کرد: «بانکها تسهیلات بخش مسکن را به آپارتمان و ملک تبدیل کردهاند. در حال حاضر بانکی در سیستم بانکی داریم که ۲ هزار واحد مسکونی آپارتمان دارد. اگر متری ۵ میلیون تومان مسکن گران شود، ارزش افزودهای که آن بانک کسب میکند بسیار زیاد است. متأسفانه هیچ ارگانی در این خصوص ورود نمیکند و تخلفات بانکها را علنی و رسیدگی نمیکند.»
