پساتوافق، دورانی جدید در مصرف انرژی

انرژی در حیات اقتصاد صنعتی جوامع، نقش زیربنایی ایفا می‎کند، به این معنا که هرگاه انرژی به مقدار کافی و به موقع در دسترس باشد توسعهٔ اقتصادی نیز میسر خواهد بود.

به گزارش صما، نگاهی به معضلات گذشته نشان می‎دهد که همواره رقابت‎های بزرگی در سطح جهانی بر سر تصاحب انرژی وجود داشته است چرا که
امنیت ملی و پایداری نظام‎های حکومتی تا حد زیادی در گرو دسترسی به این منابع است. خوشبختانه
ایران از نظر دارا بودن منابع و ذخایر متنوع انرژی از ثروتمندترین کشورهای جهان به
حساب می‎آید. اما جای بسی تأسف است که میزان مصرف و اتلاف انرژی
به مراتب بالاتر از کشورهای صنعتی است و وضعیت مصرف انرژی در کشور ما با اصول
مربوط به ارتقاء بهره‎وری و بازدهی انرژی در جهان، مغایرت دارد.

درگیری ۱۲ ساله کشور در مذاکرات هسته ای که هفته قبل به ثمر رسید نشان
دهنده اهمیت مساله انرژی برای ایران و شش قدرت جهانی است. حال سوالی که مطرح می­شود
آن است که این توافق بر مصرف انرژی و شیوه مدیریت مصرف انرژی در کشور چه تاثیراتی
خواهد داشت.

توافقی درباره انرژی

موضوع مذاکرات ۱۲ ساله ایران و چند کشوری که در این مذاکرات درگیر
بوده اند، موضوع انرژی است. با توافقی که چند روز پیش به دست آمد حق استفاده صلح
آمیز ایران از انرژی هسته ای به رسمیت شناخته شد. انرژی هسته ای در شرایطی که
منابع نفت و گاز با این شدت مصرف دیرزمانی نخواهد پایید، از نظر بسیاری منبع
مناسبی برای تولید برق به حساب می آید. با این حساب، اصل این توافق می تواند منجر
به گشایش راه جدیدی برای تولید انرژی در کشور شود. اما آنچه نباید از نظرها دور
نگه داشته شود آن است که استفاده از انرژی هسته ای نیز به طور کامل نمی تواند
تضمین کننده تامین انرژی کشور برای آیندگان باشد و این موضوع چیزی از اهمیت مصرف
بهینه منابع نمی کاهد.

ارتباط رفع تحریم ها و تولید انرژی

با ظهور تکنولوژی های بهره وری برتر و اطلاعات علمی ویژه منجر به
فناوری های روز، کاربرد استفاده از برخی انرژی ها، توجه بشر را بسوی خود جلب
کرده است. جالب اینکه این انرژی ها هم تجدید پذیرند و هم تقریباً فاقد هرگونه
آلایندگی محسوب می گردند. با مرور کوتاهی در مورد آنها در می یابیم این انرژی ها
مثل انرژی های خورشیدی، برق، آبی، بادی، جزر و مد، امواج اقیانوس ها، زمین گرمایی
و زیست توده و سوخت هیدروژناگر بدرستی استحصال شوند هریک از آنها قادرند از
چند تا هزاران برابر انرژی مصرفی سالانه جهان را تأمین کنند. ظاهراً با یک محاسبه
تخمینی انرژی بالقوه سالانه خورشیدی در روی زمین ۱۰۰۰۰، بادها ۴۰ و برق آبی ۱۰
تریلیونوات ساعت و بقیه به کمی کمی کوچکتر حامل انرژی هستند، در حالیکه
انرژی مصرفی جهان سالانه کمی بیش از ۱۰ تریلیون وات ساعت می باشد.

طبیعی است که فناوری استفاده از این منابع انرژی به طور کامل در
اختیار کشورمان قرار ندارد و برقراری ارتباط با دنیا و امکان تجارت با کشورهای پیش
رو، مردم ایران را از مزایای استفاده از این فناوری ها بهره مند خواهد کرد.

توافق و مصرف بهینه انرژی

مسلماً عامل دیگری که باید اهمیت آن رواج پیدا کند کنترل مصرف انرژی و
یا کاهش شدت مصرف انرژی است که در واقع این مبین مقدار انرژی مصرفی در ازاء هریک
واحد کالای تولیدی است. به عبارت دیگر اگر کل مصرف انرژی در یک جامعه بر اساس مقیاس
فوق سنجیده شده و آن به اپتیمم مقدار خود یعنی کمترین میزان مصرف انرژی برسد صرفه
جوئی لازم صورت گرفته است.

به نظر می رسد جدا از فرهنگ سازی در مورد استفاده بهینه از انرژی،
استفاده از کالاهای کم مصرف و جلوگیری از هدررفت انرژی در شبکه های توزیع و در
هنگام مصرف نقشی اساسی در کاهش مصرف انرژی دارد. در سالهای اخیر و با تحریم هایی
که بر کشور تحمیل شده است در بسیاری از این زمینه ها توسعه مناسبی صورت نگرفته
است. تبعات اقتصادی و تکنولوژیکی تحریم ها دو مانع بزرگ بر سر پیشرفت کشور در این
زمینه بوده است که با رفع آنها می توان با سرعت فراوان نسبت به جبران عقب ماندگی
ها اقدام کرد.

در این زمینه معاون وزیر نیرو با با اشاره به گشایش‌هایی که در سیاست
خارجی صورت گرفته، اظهار کرد: در صورت اجرایی شدن توافقات، دسترسی به فناوری‌ها و
تکنولوژی‌های برتر دنیا امکان‌پذیر می‌شود و زمینه صادرات کالاهای غیرنفتی به ویژه
در بخش برق افزایش خواهد یافت. این مساله بر تولید نیروگاه‌ها، تامین کابل‌ها، مقر‌ها،
تجهیزات برق و خدمات مهندسی نیز تاثیر‌گذار است.

وی با اشاره به این‌که اجرایی شدن توافق می‌تواند فضای کسب‌و
کار برای بخش خصوصی را بهبود ببخشد و قطعا می‌توانیم با لغو تحریم‌ها کالاهای مورد
نیاز را با قیمت مطلوب‌تری به دست آوریم.

معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی خاطر نشان می کند: سرمایه‌گذاری
خارجی در ایران در صورت رفع تحریم افزایش پیدا می‌کند و کارآیی و بهره‌وری صنعت
برق در تعامل با فناوری‌های جهانی بیشتر می‌شود.

سرمایه گذاری خارجی، حلقه نهایی

بعد از به دست آمدن توافق هسته ای چندین شرکت خارجی از جمله چند شرکت
آمریکایی نسبت به حضور در بازار انرژی ایران ابراز تمایل کرده اند.

رییس اتحادیه صادکنندگان فرآوردهای نفتی، گاز و پتروشیمی در این زمینه
می گوید: چند شرکت آمریکایی تمایل به حضور در بازارهای انرژی ایران را دارند. این
شرکت‌ها نه در کشورهای عربی منطقه حضور دارند و نه جزء شرکت‌های بزرگ و مطرح
هستند. البته انگیزه‌شان نسبت به شرکت‌های اروپایی برای ورود به ایران، بیشتر است.
حسن خسروجردی ادامه می دهد: این شرکت‌های آمریکایی در بخش‌های
بالادستی و پتروشیمی مایل به حضور و سرمایه‌گذاری در ایران هستند. در این میان
شرکت‌های اروپایی هم تمایل دارند که دوباره به بازارهای ایران بیایند. در حقیقت
زمانی که تحریم‌ها به طور کامل برداشته شود،‌ دوباره فعالیت این شرکت‌های قبلی به
روال قبل از تحریم خواهد شد.
وی در عین حال تاکید کرد: البته بعید است که در حوزه انرژی، سرمایه‌گذاری
جدیدی صورت گیرد چرا که این شرکت‌ها در کشورهای دیگر سرمایه‌گذاری کرده‌اند و خیلی
نیاز به سرمایه‌گذاری در کشور ما ندارند. مگر مجبور به سرمایه‌گذاری شوند.
خسروجردی در خصوص مشکلات ناشی از فرسوده بودن تجهیزات نفتی در زمان
ورود این شرکت‌های جدید می گوید: باید پیش از این برای نوسازی کاری می‌کردیم که کم
بودن سرمایه‌، اجازه این کار را به ما نداده است. هرچند که دیر یا زود باید این
کار انجام شود. در این زمینه داخلی‌ها اولویت دارند و امکانات هم دارند. در عین
حال، سرمایه‌گذاری در این میان‌ چه از سوی داخلی و چه خارجی‌ها، اگر به صورت
اعتباری تعریف شود، دیگر نیازی به حضور این سرمایه‌گذاران خارجی نیست.

پساتوافق؛ دورانی جدید در مصرف انرژی

با توجه به آنچه که گفته شد به نظر می رسد دوران پساتوافق دوران جدیدی
در تولید و مصرف انرژی است. با این توافق اصل دستیابی ایران به تکنولوژی تولید
انرژی هسته ای به رسمیت شناخته می شود، با رفع تحریم ها دسترسی کشورمان به
تکنولوژی ها نوین تولید و مصرف بهینه انرژی تسهیل می شود و همچنین امکان سرمایه
گذاری خارجی در این زمینه به وجود می آید. همچنین با رفع تحریم ها در خصوص فروش
نفت و گاز، استفاده بهینه انرژی در کشور و همچنین استفاده از ظرفیت های پتروشیمی
در جهت تبدیل این منابع خام و فروش این صورت ها به سایر کشورها می تواند منبع
مناسبی جهت درآمدزایی در کشور ایجاد کند. آنچه مسلم است راه توسعه اقتصادی از
مدیریت صحیح در مصرف منابع انرژی می گذرد.