فولادسازان خصوصی در دام رکود مسکن

درحالی که این روزها صنعت فولاد روزهای بحرانی را سپری می‌کند، بازار این فلز نیز از تب و تاب افتاده و دیگر خبری از رونق چند سال پیش نیست. در شرایطی که کاهش قیمت مواد اولیه تولید فولاد، قیمت تمام‌شده این فلز را به‌شدت کاهش داده است، خریداری نیز برای فولاد وجود ندارد.

درچرخه تولید فولاد در بخش‌های کنسانتره و گندله، شمش و آهن اسفنجی توازن
وجود ندارد که برای دستیابی به اهداف افق چشم‌انداز باید در حلقه‌های زنجیره تولید
فولاد توازن برقرار کنیم. در این راستا وزارت صنعت حمایت از پروژه‌های کنسانتره و
گندله را مدنظر قرار داده است تا این پروژه‌ها زودتر به سرانجام برسد و کمبودها
رفع شود

درهمین حال چین به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و یکی از بزرگ‌ترین
صادرکنندگان فولاد جهان با دامپینگ این فلز گوی رقابت را از سایر تولیدکنندگان
گرفته است. در این میان فولادسازان کشورمان نیز با معضلات متعددی مواجهند.

هرچند رشد تولید فولاد همچنان مثبت است اما با ادامه رویه موجود، رشد
منفی یا دست‌کم صفر در صنعت فولاد دور از انتظار نیست. در این میان فولادسازان خصوصی
بارها از دولت خواسته‌اند تا با درنظرگرفتن سیاست‌های حمایتی جلوی افت تولید فولاد
را بگیرند. دراین خصوص نشست مشترکی میان رییس هیات عامل ایمیدرو و اعضای انجمن
تولیدکنندگان فولاد روز سه‌شنبه در محل ایمیدرو برگزار شد تا معضلات این صنعت مطرح
و برای حمایت بیشتر از فولاد کشور راهکارهای موثری ارایه شود. بررسی مسایل و
معضلات فعلی صنعت فولاد دنیا و ایران، ارایه راهکارهای موثر برای مقابله با
دامپینگ فولاد چین و همچنین برقراری توازن در چرخه تولید فولاد از مهم‌ترین
محورهای گفت‌وگو در این نشست بود. در این رابطه تعرفه پیشنهادی برای شمش و
محصولات گرم فولادی به ترتیب ۲۰ و 25درصد بود. همچنین برای محصولات سرد و محصولات
پوشش‌دار فولادی به ترتیب تعرفه‌های 30درصدی و 40درصدی پیشنهاد شد تا از واردات
فولاد در شرایط فعلی جلوگیری به عمل‌ آید.

مهدی کرباسیان معاون وزیر و رییس هیات عامل سازمان توسعه و نوسازی
معادن و صنایع معدنی ایران در این نشست گفت: «دستیابی به اهداف افق چشم‌انداز
درحوزه فولاد نیازمند توجه بیشتر به اکتشاف و استخراج ذخایر سنگ‌آهن است«.

وی با
بیان اینکه در برخی بخش‌ها با عدم توازن مواجه هستیم، تصریح کرد: «باید برنامه‌ریزی‌های
لازم برای تامین زیرساخت‌هایی همچون آب، حمل‌ونقل و… صورت گیرد.» کرباسیان افزود: «اگر بخواهیم به تولید 55میلیون تن فولاد
دست بیابیم، باید به سنگ‌آهن توجه بیشتری داشته باشیم چراکه میزان استخراج فعلی سنگ‌آهن
جوابگوی تولید 55میلیون تن فولاد نیست.» وی با بیان اینکه ایمیدرو اقدامات خوبی
درحوزه اکتشاف انجام داده است، افزود: «امیدواریم با اکتشافات بیشتر به معادن جدید
سنگ‌آهن دست پیدا کنیم«.

عدم
توازن در چرخه تولید فولاد

درهمین حال یکی از مهم‌ترین معضلات صنعت فولاد تکمیل نبودن زنجیره
تامین مواد اولیه و عدم توازن در تولید فولاد است. در این رابطه رییس هیات عامل ایمیدرو
گفت: «درچرخه تولید فولاد در بخش‌های کنسانتره و گندله، شمش و آهن اسفنجی توازن
وجود ندارد که برای دستیابی به اهداف افق چشم‌انداز باید در حلقه‌های زنجیره تولید
فولاد توازن برقرار کنیم. در این راستا وزارت صنعت حمایت از پروژه‌های کنسانتره و
گندله را مدنظر قرار داده است تا این پروژه‌ها زودتر به سرانجام برسد و کمبودها
رفع شود.» وی با بیان اینکه طرح‌های فولادی با ظرفیت پایین در شرایط فعلی قدرت
رقابت ندارند، تصریح کرد: «به‌تازگی معاون انجمن فولاد چین نیز اعلام کرد که
کارخانه‌های فولادی با ظرفیت پایین‌تر از 20میلیون تن توجیه ندارد و به همین دلیل کارخانه‌هایی
با ظرفیت بالای 20میلیون تن در دستور کار قرار گرفته است«.

کرباسیان افزود: «درچنین شرایطی کارخانه‌های تولید فولاد با ظرفیت‌های
500هزار تن و یک‌میلیون تن به هیچ عنوان توجیهی ندارد. کارخانه فولاد با ظرفیت‌های
پایین نباید احداث شود مگر در شرایط اضطراری.» وی بااشاره به فاکتورهای موثر در
مکان‌یابی کارخانه‌های فولاد تصریح کرد: «نزدیکی به محل صادرات و واردات فولاد،
مجاورت با آب‌های آزاد و دسترسی به زیرساخت‌های لازم ازجمله فاکتورهایی است که
باید در احداث یک کارخانه فولاد مورد نظر قرار گیرد.»

رییس هیات عامل ایمیدرو به کاهش قیمت جهانی سنگ‌آهن و تاثیر آن در
صنعت فولاد اشاره کرد و گفت: «این مساله اداره واحدهای فولادی و همچنین طرح‌های
توسعه صنعت فولاد را با مشکل مواجه کرده و به‌دلیل نقش مهم فولادی‌ها در اقتصاد کشور،
نگران‌کننده است«.

کرباسیان افزود: «وزارت صنعت، معدن و تجارت و ایمیدرو دو اقدام با
مشورت با فولادسازان بخش خصوصی شامل اعمال افزایش نرخ تعرفه واردات فولاد و فراهم
کردن سازوکارهای افزایش ظرفیت فولاد از طریق واردات گندله که اکنون این تدابیر
عملیاتی شده و اثرات مثبتی داشته است«.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: «برخی از مشکلات صنعت فولاد
مانند نرخ سود تسهیلات بانکی هم برای فولادسازان دولتی و خصوصی یا واحدهای کوچک و
بزرگ مشترک است. البته فرآیند تصمیم‌گیری‌ها درباره صادرات و فولاد قدری زمان‌بر
است اما با این وجود دولت تلاش می‌کند در حد توان به ثبات بازار کمک کند«.

در این نشست امیر صباغ مدیر برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ایمیدرو گفت:
«تولید فولاد جهان درماه آوریل در مقایسه با ماه مشابه سال قبل ۷/1درصد کاهش یافته
است.» امیرخرمی‌شاد معاون برنامه‌ریزی و توانمندسازی ایمیدرو نیز اظهار کرد: «با
اعمال نرخ تعرفه واردات فولاد، واردات فولاد کاهش یافته است. در شرایط فعلی، دولت
باید به حمایت از تولیدکنندگان فولاد ادامه دهد«.

علیرضا بنکدار مدیر صنایع معدنی ایمیدرو نیز گفت: «در تولید فولادهای
کیفی به دلیل داشتن حاشیه سود بیشتر، می‌توانیم بهتر رقابت کنیم از این‌رو ورود ما
به تولید فولادی کیفی ضروری است. همچنین مطالعات بازار به صورت دقیق‌تر عمل شود«.

افزایش
مجدد تعرفه واردات فولاد

در همین حال به دلیل کاهش تقاضای فولاد جهانی، بازار فولاد نیز از تب‌وتاب
افتاده و تقاضا برای این فلز به‌شدت کاهش یافته است. در همین رابطه بهرام‌سبحانی
رییس هیات‌مدیره انجمن فولاد و مدیرعامل فولادمبارکه با بیان اینکه محصولات فولاد
مبارکه انبار شده و تقاضایی برای فولاد وجود ندارد، افزود: «وضعیت بازار جهانی
فولاد در یک‌سال گذشته قیمت‌‌ها را به‌شدت کاهش داده به‌طوری که با تعرفه 20درصدی
هم، تولید فولاد در کشور مقرون به‌صرفه نیست.» وی با بیان اینکه برای بهبود شرایط
تولیدکنندگان داخلی باید در تعرفه‌های وارداتی مجددا اصلاحاتی صورت گیرد، افزود:
«پیشنهاد ما برای تعرفه شمش و محصولات گرم به ترتیب 20درصد و 25درصد است. همچنین
برای محصولات سرد و محصولات پوشش‌دار فولادی به ترتیب تعرفه 30درصدی و ۴۰ درصدی را
پیشنهاد می‌دهیم.»

سبحانی افزود: «برای اینکه تولید فولاد برای تولیدکننده داخلی به‌صرفه
باشد باید تعدیل قیمت سنگ‌آهن هم راستا با تغییرات و کاهش قیمت آن در جهان رخ دهد.
همچنین تثبیت هزینه‌های مرتبط با حامل‌های انرژی از دیگر اقدامات موثر برای بهبود
شرایط صنعت فولاد است«.

وی با اشاره به ضرورت پیش‌بینی مشوق‌های صادراتی برای فولاد اظهار
کرد: «اعمال استانداردهای اجباری محصولات وارداتی در راستای احقاق حقوق مصرف‌کننده
و رعایت مسایل ایمنی نیز باید مد نظر قرار گیرد.» سبحانی افزود: «در ایران طی ۴
سال گذشته علاوه بر روند افزایشی قیمت برق و گاز شاهد نرخ سود تا 30درصدی برای
تسهیلات بانکی هستیم که بر قیمت تمام شده تولید فولاد تاثیرگذاشته و سبب شده تا
واحدهای فولادی با میانگین حدود ۶۰ درصد ظرفیت کار کنند«.

سبحانی چالش‌های پیش‌روی فولادسازان را شامل بدون استفاده بودن ظرفیت‌های
قابل عرضه محصولات نهایی، شرایط حاکم بر بازار به دلیل پایین بودن قیمت محصولات وارداتی
و همچنین بالابودن هزینه‌های تمام شده تولید برشمرد.

وی پیشنهاد کرد: «افزایش نرخ تعرفه‌های واردات، حذف ارز مبادله‌یی
برای واردات محصولات فولادی، تعدیل قیمت سنگ‌آهن، تثبیت هزینه‌های مرتبط با حامل‌های
انرژی، اعمال استانداردهای اجباری محصولات وارداتی، پیش‌بینی مشوق‌های صادراتی،
ارایه تسهیلات کوتاه‌مدت صادراتی و همچنین انعقاد پیمان‌های منطقه‌یی و فرامنطقه‌یی
بین دولت‌ها برای تسهیل صادرات به اجرا گذاشته شود.»

رشد منفی
در کمین صنعت فولاد

سیدرسول‌خلیفه‌سلطانی دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نیز در این
نشست با اشاره به رکود حاکم بر صنعت فولاد اظهار کرد: «رکود صنعت ساختمان، صنعت
فولاد را به‌شدت دچار مشکل کرده و در شرایط کنونی، پیشنهاد ما افزایش نرخ تعرفه‌های
واردات شمش و مقاطع فولادی است.»

خلیفه‌سلطانی با بیان اینکه تولید فولاد طی سال‌های اخیر رشد سالانه
7درصد را تجربه کرده است، افزود: «اگر روند تولید فولاد حتی در حد سالانه 2درصد هم
ادامه یابد، برای صنعت فولاد مطلوب است. در شرایط فعلی اگر حمایت کافی صورت نگیرد،
ممکن است تولید فولاد رشد صفر و حتی منفی را تجربه کند«.

وی بر لزوم حمایت جدی مسوولان ذی‌ربط از صنعت فولادتاکید کرد و گفت:
«برای تداوم حیات صنعت فولاد کشور باید صادرات فولاد ادامه یابد و صادرکنندگان تشویق
شوند. چراکه اگر حمایت‌های لازم از فولادسازان صورت نگیرد بسیاری از واحدهای
فولادی تعطیل می‌شوند و تعطیلی این واحدها به معنی بحران منطقه‌یی است«.

خلیفه‌سلطانی تصریح کرد: «دولت که از تولیدکنندگان مالیات دریافت می‌کند
باید بخشی از این مالیات را در چنین شرایطی به صورت سوبسید به تولیدکنندگان فولاد
برگرداند تا بتوانیم بخشی از فولاد را صادر کنیم و صنعت فولاد را زنده نگه‌داریم«.

خلیفه‌سلطانی ادامه داد: «برای کاهش هزینه تمام شده، باید قیمت تمام
شده فولاد در زنجیره آن (از آهن اسفنجی تا محصول نهایی) رعایت شود.»

وی همچنین تلاش برای افزایش تولید فولادهای کیفی را موردتوجه قرار داد
و افزود: «در جهان ۱۵ درصدتولیدات فولاد را فولادهای کیفی تشکیل می‌دهد در حالی که
این رقم در ایران 3درصد است.»

بهادراحرامیان عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نیز
گفت: «صنعت فولاد ایران در بخش‌های دولتی یا خصوصی مشکلی برای تولید ندارند اما
عوامل بیرونی این صنعت را تحت تاثیر قرار داده است که از جمله آنها می‌توان به
تغییرات نرخ حامل‌های انرژی، بالا بودن نرخ سود تسهیلات بانکی و همچنین نوسانات
نرخ ارز اشاره کرد«.

وی با بیان اینکه تفاوت بسیار معناداری میان تولیدکنندگان داخلی و
خارجی فولاد وجود دارد، تصریح کرد: «در حالی که تولیدکنندگان داخلی برای تامین
سرمایه در گردش خود از تسهیلات با نرخ سود 27درصد استفاده می‌کنند، نرخ سود این
تسهیلات در کشورهای دیگر ۲ تا 3درصد است که همین امر قدرت رقابت را از تولیدکننده داخلی گرفته است«.

احرامیان با اشاره به نرخ بالای سود سپرده بانکی اظهار کرد:
«سهامداران نیز انتظار دارند حداقل سود بالای 20درصد دریافت کنند. در چنین شرایطی
برای اینکه تولیدکننده داخلی بتواند رقابت کند باید از مشوق‌های کافی برخوردار
باشد«.

در مجموع از وضعیت فعلی صنعت فولاد کشور چنین بر می‌آید که اگر افت
تقاضا همچنان ادامه یابد و تحرکی در بازار به‌واسطه اجرای پروژه‌های عمرانی و رونق
ساخت‌وسازها ایجاد نشود، افت رشد تولید فولاد نیز دور از انتظار نیست. هرچند بر
اساس جدیدترین گزارش انجمن جهانی فولاد رشد تولید فولاد ایران بالای 3درصد بود،
اما در میان ۶۴ کشور تولید‌کننده فولاد بخش اعظمی از آنها افت تولید را تجربه کرده
بودند. از این‌رو سیاست‌گذاری‌های صحیح در راستای حمایت از تولیدکننده داخلی و
قوانین ضد دامپینگ چینی اجتناب‌ناپذیر است.