نوسازی بافتهای فرسوده؛ نیازمند سازمانی حرفه ای و تعامل گرا

با مروری بر تاریخچه سازمان های نوسازی، مشخص میگردد که پس از الحاق ماده 111 به قانون شهرداری ها (مصوبه سال 1334) در سال 1345 امکان ایجاد سازمان های نوسازی توسط شهرداری ها تصویب شد. به موجب ماده مذکور؛ «به منظور نوسازی شهرها، شهرداری ها می توانند از طریق تاسیس موسساتی با سرمایه خود خانه ها و مستغلات و اراضی و محلات قدیمی و کهنه شهر را خریداری نمایند و در صورت اقتضاء برای تجدید ساختمان طبق طرحهای مصوب شهرداری بفروشند یا اینکه راساً اقدام به اجرای طرحهای ساختمانی بنمایند.»

پس از طی یک دوره رکود و پس از انقلاب اسلامی، سازمان نوسازی شهر تهران مجدداً در سال 1373 با تصویب اساسنامه جدید به دنبال ایفای نقشی تازه گردید. ماده 48 قانون شهرداری تصویب اساسنامه سازمانها و موسسات وابسته به شهرداری را برعهده شورای شهر و با موافقت وزارت کشور نهاده است ولی چون در سال 1373 شورای شهر تهران تشکیل نشده بود، به استناد ماده 42 همان قانون اساسنامه به تصویب وزارت کشور رسید. سازمان نوسازی شهر تهران تا اواخر سال 1384 صرفاً عهده دار و اجرای پروژه بزرگراه شهید نواب صفوی بوده است. در این سال با تحولی که در ساختار تشکیلات سازمان ایجاد گردید نقاط متعدد بافت فرسوده در سطح شهر تهران شناسایی و پروژه های نوسازی یکی پس از دیگری آغاز می گردد.

لازم به ذکر است که سازمان نوسازی شهر تهران، از سال 76 تا 93 یعنی در مدت 17سال، 8 مدیرعامل را تجربه نموده است. این بدان معنی است که عمر خدمتی مدیران این سازمان حدود 2سال می باشد!

طبق مستنداتی که در یادداشتهای پیشین ارائه شده، دو سال پس از آخرین تحول ساختاری این سازمان یعنی در سال 1386، دفاتر خدمات نوسازی شهر تهران شروع به فعالیت نموده که آمار این دفاتر تا سالجاری از 56 دفتر فراتر رفته است و تقریباً عمده فعالیتهای سازمان نوسازی معطوف به امور دفاتر مذکور میشد تا جایی که توجه به امور خارج از آن سازمان و ایجاد تعامل با سایر نهادها و سازمانهای مرتبط، مغفول مانده بود. در سال 92، برای اولین بار با انعقاد تفاهمنامه و قرارداد همکاری در جهت ارتقاء کیفیت ساخت و ساز در بافتهای فرسوده مناطق مختلف شهری، ارتباط سازمان نوسازی شهر تهران با سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران برقرار گردید. اگرچه این ارتباط و تعامل علی رغم اظهار تمایل و برنامه ریزی حداقل سه ساله سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران در جهت ایفای نقش خود در این حوزه، استمرار نیافت ولی در نهایت سازمان نوسازی شهر تهران به اهمیت اینگونه ارتباطات و تعاملات پی برده و با آخرین تحولاتی که در سال 1393 در ساختار خود ایجاد نموده، با تشکیل یک معاونت جدید به نام «معاونت هماهنگی و برنامه ریزی» و تشکیل «معاونت نوسازی و توسعه محلی» به عنوان معاونت مأموریتی سازمان از ادغام دو معاونت اجتماعی و نوسازی مردمی و معاونت شهرسازی و معماری به دنبال ارتقاء وضعیت فعلی خود می باشد. (شکل1)

شکل1- شمایی از ساختار جدید سازمان نوسازی شهر تهران

ساختار مذکور حکایت از این مهم دارد که پس از تجربه حدود 20ساله این سازمان، بالاخره در سال93 با تشکیل «معاونت هماهنگی و برنامه ریزی» و طبق توصیف سرپرست این معاونت، بسترسازی فعالیتهای جدید و بهبود عملکرد در حوزه های مختلف انجام خواهد شد. همچنین برقراری ارتباط و تقویت همکاری و هماهنگی با سایر سازمانها و نهادهای مختلف مرتبط و موثر بر نوسازی بافت فرسوده، برنامه ریزی فعالیت های سازمان، نظارت و ارزیابی پیشرفت و تحقق برنامه ها و اهداف، بهبود کارایی و اثربخشی فعالیت های سازمان از طریق تقویت سیستم ها و روش های مدیریتی و فناورانه سازمان بخشی از حوزه های فعالیت معاونت هماهنگی و برنامه ریزی سازمان نوسازی شهر تهران خواهد بود.

مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران در نشست اخیر خود با کارکنان این سازمان، تغییرات در ساختار جدید را اینگونه توصیف می نماید؛ تلاش شد تا در ساختار جدید رابطه بین فکر و اندیشه با طرح و برنامه به حداقل ممکن برسد و رابطه میان هدف سازمانی و معاونت ها و واحدهای اجرایی مختلف در سازمان نوسازی رابطه ای معنادار باشد.

از آنچه که ذکر شد و همچنین از عنوان، وظایف و ساختار این سازمان، مشخص می گردد که در میان تمامی مبادی ذیربط در امر نوسازی، «سازمان نوسازی شهرها» نقش کلیدی و محوری را عهده دار می باشند لذا برنامه ریزی و برقراری ارتباط موثر و هماهنگی با کنشگران ذی مدخل در امر نوسازی خارج از نهاد شهرداری ها همچون دستگاه های دولتی، شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران، وزارت کشور، استانداری و به ویژه سازمان نظام مهندسی ساختمان استانها، از این سازمان انتظار می رود.