از مسکن تا اجتماع
مسکن ارزان‌قیمت، از سرپناه تا کتابخانه و موزه
- مسکن ارزان‌قیمت در آمریکا قرن بیستم به‌عنوان مقوله‌ای جدا از کارکردهای مدنی و تجاری شهر شکل گرفت و پیامدهایی چون تمرکز فقر و تخریب پروژه‌های عمومی را به همراه داشت.
- پروژه رز آپارتمنتس در لس‌آنجلس با ۳۵ واحد برای جوانان در سن گذار، طراحی فضای مسکونی و جمعی را برای پشتیبانی از ثبات و تعلق به کار می‌گیرد.
- کتابخانه و آپارتمان‌های ایندیپندنس در شیکاگو، کتابخانه عمومی ۱۶٬۰۰۰ فوت‌مربعی را با ۴۴ واحد ارزان‌قیمت سالمندان در یک ساختمان ادغام کرده است.
- مسکونی‌های شوگر هیل در نیویورک با ۱۲۴ واحد ارزان‌قیمت، موزه کودکان و مرکز آموزش اوایل کودکی را از آغاز در برنامه پروژه گنجانده است.
- پروژه ۳۲۵ خیابان کنت در بروکلین با حدود ۵۰۰ واحد اجاره‌ای و بیش از ۱۰۰ واحد زیر نرخ بازار، فرصت‌ها و محدودیت‌های ادغام مسکن ارزان در بازتوسعه خصوصی را نشان می‌دهد.
مسکن ارزان‌قیمت در آمریکا برای بخش بزرگی از قرن بیستم به‌عنوان یک مقوله مسکونی جداگانه شناخته می‌شد؛ مقوله‌ای که ساختارهای مالی و رویه‌های توسعه، آن را از کارکردهای مدنی و تجاری گسترده‌تر شهر جدا می‌کرد. قوانین فدرال مسکن و سیاست‌های نوسازی شهری پس از آن به ساخت مجتمع‌های بزرگ مسکونی انجامید که اغلب مستقل از زیرساخت‌های شهری پیرامون تأمین مالی و مدیریت می‌شدند. پیامدهای این رویکرد، از جمله تمرکز فقر، فرسودگی ساختمان‌ها، دسترسی نابرابر به خدمات و تخریب نهایی پروژه‌های شاخص مسکن عمومی، به‌طور گسترده مستند شده است.
امروز تأمین مسکن ارزان‌قیمت به سازوکارهای اقتصادی و مقرراتی گره خورده است که امکان‌پذیری آن را تعیین می‌کنند؛ از ارزش زمین و هزینه ساخت تا مقررات منطقه‌بندی و یارانه‌های عمومی. برنامه‌های اعتبار مسکن نقش مهمی در تأمین مالی مسکن اجاره‌ای ارزان‌قیمت دارند و تخصیص رقابتی منابع و فشار برای افزایش عرضه مسکن، تأکید زیادی بر رعایت مقررات ایجاد کرده است.
این شرایط بر برنامه معماری اثر می‌گذارد و چارچوبی می‌سازد که معماران باید کیفیت فضایی و جاه‌طلبی برنامه‌ای را در آن بسنجند. همزمان با افزایش هزینه مسکن و تقاضای فزاینده برای خدمات عمومی و زیرساخت اجتماعی در شهرهای آمریکا، این پرسش مطرح است که مسکن ارزان‌قیمت فراتر از سرپناه چه چیزی باید فراهم کند.
چند پروژه ساخته‌شده در آمریکا نشان می‌دهند چگونه برنامه معماری گسترش می‌یابد تا مسکن ارزان‌قیمت را بخشی از شبکه‌ای وسیع‌تر از زیرساخت مدنی، فرهنگی و اجتماعی ببیند. این پروژه‌ها با افزودن کتابخانه عمومی، نهادهای فرهنگی، محیط‌های مسکونی حمایتی و بازتوسعه شهری با ترکیب درآمدی، نسبت‌های متفاوتی میان مسکن و جامعه را بررسی می‌کنند. رویکرد آن‌ها بازتاب جاه‌طلبی کارفرمایان و نهادهایی است که پروژه را آغاز کرده‌اند و نیز شرایط مالی و مقرراتی که تحقق آن را شکل داده است.
زیرساخت اجتماعی؛ کرامت به‌عنوان تصمیم طراحی
طراحی مسکن ارزان‌قیمت برای گروه‌های آسیب‌پذیر چالش‌های ویژه‌ای دارد؛ منابع مالی محدود، الزامات مقرراتی و تعداد واحدهای از پیش تعیین‌شده اغلب چارچوب کار معماران را مشخص می‌کنند. برای ساکنانی که از سیستم مراقبت جایگزین یا مراکز جوانان به زندگی مستقل وارد می‌شوند، کیفیت محیط مسکونی نقش مهمی در پشتیبانی از ثبات، اجتماع، بهزیستی و حس تعلق دارد. پروژه «رز آپارتمنتس» با طراحی Brooks + Scarpa Architects و تکمیل در ونیز، لس‌آنجلس در سال ۲۰۲۳، ۳۵ آپارتمان ارزان‌قیمت برای جوانان در سن گذار فراهم می‌کند و نشان می‌دهد طراحی معماری چگونه با سازمان‌دهی اندیشمندانه فضای مسکونی و جمعی به این نیازها پاسخ می‌دهد.
«با الگوگیری از دادگاه هوراشیو نزدیک، ساخته‌شده در ۱۹۱۹ توسط ایروینگ گیل، ساختمان حول یک حیاط مرتفع بالای فضای تجاری همکف طراحی شده است. گونه حیاط در لس‌آنجلس بیش از صد سال قدمت دارد. این گونه محله‌های پیاده‌محور را به‌عنوان جایگزینی برای پراکندگی شهری ترویج می‌کند و فضای قابل استفاده در مرکز پروژه ایجاد می‌کند، نه فضای بلااستفاده و باقی‌مانده در بیرون حجم ساختمان.» — Brooks + Scarpa Architects
زیرساخت مدنی؛ تعیین برنامه طراحی
مسکن ارزان‌قیمت و زیرساخت عمومی به‌طور سنتی از طریق ساختارهای مالی و مسئولیت‌های نهادی جداگانه توسعه می‌یافتند، هرچند نقش همپوشان آن‌ها در پشتیبانی از زندگی شهری انکارناپذیر است. پروژه «کتابخانه و آپارتمان‌های ایندیپندنس» با طراحی John Ronan Architects و تکمیل در شیکاگو در سال ۲۰۱۹، نشان می‌دهد چگونه این کارکردها در یک توسعه معماری واحد ادغام می‌شوند. این پروژه با ترکیب یک کتابخانه عمومی ۱۶٬۰۰۰ فوت‌مربعی با ۴۴ آپارتمان ارزان‌قیمت برای سالمندان، دو شکل از سرمایه‌گذاری عمومی را که معمولاً مستقل ارائه می‌شوند، کنار هم می‌آورد. بالکن‌های مسکونی با رنگ‌های روشن به نما فردیت و هویت می‌بخشند و چیدمان برنامه‌های عمومی و خصوصی، جاه‌طلبی برای استقبال از زندگی مدنی محله پیرامون در این سایت مسکونی را بازتاب می‌دهد.
«سازمان معماری، کتابخانه دوطبقه را در امتداد جبهه خیابان قرار می‌دهد و بلوک مسکونی را بالای آن و عقب‌نشسته از قلمرو عمومی مستقر می‌کند. این چیدمان حضور مدنی برجسته‌ای در سطح زمین ایجاد می‌کند و در همان حال فاصله‌ای میان فعالیت‌های عمومی کتابخانه و حریم خصوصی آپارتمان‌های بالا حفظ می‌کند.» — John Ronan Architects
کتابخانه دوطبقه از فضاهای مطالعه و یادگیری برای همه گروه‌های سنی و یک اتاق چندمنظوره بزرگ اجتماعی برای سخنرانی‌های عمومی، گردهمایی‌ها و رویدادها پشتیبانی می‌کند. طبقه دوم کتابخانه روی پارکینگ سرپوشیده امتداد می‌یابد و فضایی شبیه تراس پارک‌مانند می‌سازد که هم به‌عنوان فضای رفاهی بیرونی ساکنان و هم گاه برای استفاده کتابخانه عمل می‌کند.
ادغام این برنامه‌ها نیازمند توجه دقیق به نیازهای فضایی و عملیاتی متمایز آن‌هاست؛ تعادلی میان دسترسی‌پذیری یک نهاد عمومی و حریم خصوصی و امنیت مورد انتظار در محیط مسکونی. برای جامعه پیرامون، این توسعه کتابخانه و فضاهای عمومی فراهم می‌کند و ساکنان به منابع مدنی دسترسی آسان‌تری می‌یابند که از استقلال و اجتماع محله پشتیبانی می‌کند.
مسکن به‌عنوان پناهگاه فرهنگی
ادغام نهادهای فرهنگی و آموزشی در توسعه‌های مسکن ارزان‌قیمت فرصتی برای بازتعریف زیرساخت مدنی در معماری مسکونی فراهم می‌کند، به‌ویژه در محله‌هایی که دسترسی به منابع نقش مهمی در زندگی اجتماعی دارد. پروژه «مسکونی‌های شوگر هیل» با طراحی Adjaye Associates و تکمیل در هارلم، نیویورک در سال ۲۰۱۴، توسعه‌ای ۱۳طبقه شامل ۱۲۴ آپارتمان ارزان‌قیمت، یک مرکز آموزش اوایل کودکی، موزه هنر و قصه‌گویی کودکان شوگر هیل و دفاتر توسعه‌دهنده آن، Broadway Housing Communities است. این پروژه به‌وسیله سازمان غیرانتفاعی مسکن حمایتی آغاز شد و برنامه‌ریزی فرهنگی و آموزشی از همان ابتدا به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه اولیه آن تصور شد و از آغاز رابطه‌ای میان اقامت مسکونی، منابع اجتماعی و هویت محله برقرار کرد.
«به‌طور غیرمعمول، این طرح یک برنامه عمومی را در خود جای داده است؛ با موزه کودکان و مرکز اوایل کودکی که با تعهد Adjaye Associates به مسئولیت گسترده‌تر شهری و فرهنگی همخوانی دارد.» — Adjaye Associates
سازمان معماری این رابطه را از طریق یک میدان عمومی محوطه‌سازی‌شده در امتداد خیابان سنت نیکلاس تقویت می‌کند؛ میدانی که دسترسی به مسکونی‌ها، موزه و تأسیسات آموزشی را فراهم می‌آورد و ساکنان و بازدیدکنندگان را در فضایی مشترک گرد هم می‌آورد. پایه برنزی‌رنگ ساختمان تا ۷۶ فوت بالا می‌رود و سپس در طبقه نهم عقب می‌نشیند، در حالی که پانل‌های بتنی پیش‌ساخته آن با نقوش گل رز در اندازه‌ها و عمق‌های متفاوت، به معماری نئوگوتیک پیرامون و هویت تاریخی محله اشاره دارد. این تصمیم‌های معماری توسعه را به بافت شهری‌اش پیوند می‌دهد و ادغام تأسیسات فرهنگی، حضور عمومی آن را فراتر از نیازهای مسکونی گسترش می‌دهد.
«این دفتر به‌طور نزدیک با کارفرما و جامعه محلی همکاری کرد تا اطمینان یابد طراحی به تاریخ، الزامات عملی و زیبایی‌شناختی آن گره خورده است؛ از طریق مجموعه‌ای از کارگاه‌ها و جلسات برنامه‌ریزی. برنامه پروژه خواستار طراحی مدرنی بود که مکمل محیط پیرامونش از خانه‌های ردیفی نئوگوتیک باشد.» — Adjaye Associates
ارزان‌قیمتی در شهری بازارمحور
در حالی که پروژه‌های پیشین به‌وسیله نهادهای عمومی یا سازمان‌های غیرانتفاعی با اهداف اجتماعی و مدنی صریح آغاز شده بودند، ادغام مسکن ارزان‌قیمت در توسعه خصوصی مجموعه متفاوتی از اولویت‌ها و ملاحظات اقتصادی را وارد می‌کند. پروژه ۳۲۵ خیابان کنت در ویلیامزبورگ، بروکلین، با طراحی SHoP Architects و تکمیل در سال ۲۰۱۷، نخستین ساختمان مسکونی ساخته‌شده به‌عنوان بخشی از بازتوسعه بزرگ‌تر دومینو شوگر بود؛ تبدیل ساحل صناعی سابق به یک منطقه شهری ترکیبی. این ساختمان حدود ۵۰۰ آپارتمان اجاره‌ای، از جمله بیش از ۱۰۰ واحد زیر نرخ بازار، همراه با خرده‌فروشی همکف دارد.
«تقریباً هر واحد در این اقامتگاه جدید فضای بیرونی و منظری به رودخانه شرقی و خط آسمان منهتن دارد. علاوه بر این، واحدهای رو به حیاط بالکن‌های تراس‌دار دارند و طبقه آخر امکاناتی را ارائه می‌دهد که میان جامعه مسکونی مشترک است.» — SHoP Architects
فرم معماری متمایز ساختمان، میراث زمینه‌ای، امکانات مسکونی مشترک و موقعیت کنار آب در جذابیت تجاری آن سهیم‌اند، در حالی که بازتوسعه گسترده‌تر فعالیت تجاری را در تبدیل سایت صناعی سابق وارد می‌کند. برای ساکنان آپارتمان‌های محدود به درآمد، حضور در این توسعه دسترسی به موقعیت شهری مطلوب و نزدیکی به امکانات مرتبط با تحول گسترده‌تر محله را فراهم می‌کند. با این حال، رابطه میان سرمایه‌گذاری خصوصی و منفعت عمومی پرسش‌های مهمی درباره میزان سهم این توسعه‌ها در دسترسی‌پذیری بلندمدت مسکن مطرح می‌کند، به‌ویژه در محله‌هایی که با افزایش چشمگیر ارزش زمین روبه‌رو هستند.
ادغام واحدهای ارزان‌قیمت در توسعه با نرخ بازار نشان می‌دهد چگونه جاه‌طلبی‌های معماری و طراحی شهری در چارچوب‌های اقتصادی و مقرراتی گسترده‌تر عمل می‌کنند. در حالی که مسکن محدود به درآمد به تنوع مسکونی کمک می‌کند و دسترسی به محله‌هایی را که سرمایه‌گذاری قابل توجهی را تجربه می‌کنند گسترش می‌دهد، تأثیر بلندمدت آن به نسبت آپارتمان‌های ارزان‌قیمت، سطوح درآمدی که به آن‌ها خدمت می‌کند و مدت محدودیت‌های ارزان‌قیمتی بستگی دارد. پروژه ۳۲۵ کنت فرصت‌ها و محدودیت‌های طراحی مسکن ارزان‌قیمت در بازتوسعه شهری خصوصی را برجسته می‌کند و اهمیت توجه به کیفیت معماری و امکانات عمومی در کنار سازوکارهایی را نشان می‌دهد که تعیین می‌کنند چه کسی به آن‌ها دسترسی دارد و از آن‌ها بهره‌مند می‌شود.
فراتر از واحد مسکونی
پتانسیل معماری مسکن ارزان‌قیمت را جاه‌طلبی‌های تعیین‌شده در برنامه طراحی و نهادهای مسئول برای چشم‌انداز و تحقق آن شکل می‌دهند. در کتابخانه ایندیپندنس، شوگر هیل و رز آپارتمنتس، کارفرمایان عمومی و غیرانتفاعی اهداف مدنی، فرهنگی و اجتماعی را در توسعه‌های مسکونی گنجاندند. در ۳۲۵ کنت، مسکن ارزان‌قیمت در توسعه‌ای عمدتاً با نرخ بازار ادغام شد که در آن راهبردهای معماری در چارچوب‌های اقتصادی و اولویت‌های توسعه متفاوتی عمل می‌کنند.
هرچند این پروژه‌ها بازتاب مشارکت‌ها و شرایط مقرراتی خاصی هستند که ممکن است کاربرد گسترده‌ترشان را محدود کند، درس‌های ارزشمندی برای چگونگی رویکرد معماران و طراحان به مسکن ارزان‌قیمت در شهرهای آمریکا ارائه می‌دهند. همزمان با ادامه مواجهه شهرها با بحران مسکن و تقاضا برای منابع در دسترس، معماران فرصت دارند فرض‌های زیربنایی برنامه طراحی را به پرسش بگیرند، برای روابط برنامه‌ای جاه‌طلبانه advocacy کنند و بررسی کنند طراحی چگونه به زندگی مدنی کمک می‌کند. چالش عمل معماری در این است که مسکن ارزان‌قیمت را بخشی جدایی‌ناپذیر از زیرساخت شهری بداند و ارزشی ماندگار برای ساکنان و جوامع آن‌ها طراحی کند.
این مقاله بخشی از مجموعه‌ای گردآوری‌شده است که بر پروژه‌های ساخته‌شده در پایگاه داده با مضامین خاص مرتبط با شهرها، گونه‌شناسی‌ها، مصالح یا برنامه‌ها تمرکز دارد. هر ماه مجموعه‌ای از سازه‌ها برجسته می‌شود که رشته مشترکی میان بافت‌های پیش‌تر نامتعارف می‌یابند و عمق تأثیر بر محیط‌های ساخته‌شده ما را می‌گشایند.
