ساختمان نظام مهندسی یزد؛ تلفیق معماری مدرن و هویت بومی

ساختمان جدید سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یزد با طراحی بهزاد آدینه و شهاب شرافت از معماران دفتر معماران مورف (MORPH Architects) تلاشی است برای پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان به زبان معماری امروز سخن گفت، بدون آنکه ارتباط بنا با هویت تاریخی شهر از بین برود. این پروژه فناوری‌های جدید ساخت‌وساز را با الهام از فرم‌ها، رنگ‌ها و اصول معماری بومی یزد ترکیب می‌کند و برای آن طراحی شده است که فراتر از یک مجموعه اداری معمولی عمل کند و نمونه‌ای از توجه به کیفیت معماری، بهره‌وری انرژی و ظرفیت مهندسان محلی باشد.

نمایی معاصر با الهام از معماری یزد

یکی از ویژگی‌های شاخص ساختمان جدید نظام مهندسی یزد، ترکیب حجم‌های هندسی با خطوط افقی ممتد و رنگ‌های گرم و خاکی است. نمای بنا در نگاه نخست، تصویری مدرن و به نسبت یکپارچه دارد؛ اما با دقت بیشتر می‌توان ارتباط آن را با معماری بومی منطقه مشاهده کرد.

قوس‌ها، پیش‌آمدگی‌ها و سایه‌اندازهای ساختمان یادآور عناصری هستند که در معماری سنتی یزد برای مقابله با تابش شدید خورشید و ایجاد فضاهای نیمه‌باز به کار می‌رفتند. در این پروژه، این عناصر با زبانی امروزی بازتعریف شده‌اند تا ضمن ایجاد هویتی مستقل برای ساختمان، به کنترل نور و گرمای ورودی نیز کمک کنند.

در این رویکرد، هدف صرفاً بازسازی ظاهر بناهای تاریخی یا استفاده تزئینی از نشانه‌های معماری ایرانی نیست. مسئله اصلی، استفاده دوباره از منطق شکل‌گیری معماری بومی و تطبیق آن با نیازهای یک ساختمان اداری امروزی است.

سایه، نور طبیعی و توجه به اقلیم گرم و خشک

در یزد، سایه یکی از عناصر اساسی طراحی معماری است. گذرهای باریک، ساباط‌ها و فضاهای نیمه‌باز در بافت تاریخی شهر، افزون بر ایجاد کیفیت فضایی، به کاهش تابش مستقیم خورشید کمک می‌کنند. ساختمان جدید نظام مهندسی نیز با استفاده از پیش‌آمدگی‌های حجمی، ایوان‌ها و فضاهای سایه‌دار، به این سنت اقلیمی توجه دارد.

در فضای داخلی، نور طبیعی و شفافیت بخش‌هایی از فضاهای اداری به کاهش وابستگی به روشنایی مصنوعی کمک می‌کنند. اتاق‌های شفاف، چیدمان منعطف و ارتباط میان فضاهای کاری و بخش‌های نیمه‌باز نیز از ویژگی‌هایی هستند که می‌توانند محیطی مناسب‌تر برای کار روزمره و تعامل میان کارکنان ایجاد کنند.

این موضوع در طراحی ساختمان‌های اداری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کیفیت محیط کار فقط به تجهیزات و مساحت فضاها وابسته نیست، بلکه نور، ارتباط بصری، آسایش حرارتی و امکان تعامل نیز در آن نقش دارند.

سازه و فناوری‌های نوین در خدمت پایداری

بر اساس اطلاعات منتشر شده درباره پروژه، ساختمان با استفاده از سازه فلزی و دیوارهای سبک پیش‌ساخته اجرا شده است. کاهش وزن اجزای ساختمان می‌تواند به کاهش نیروهای ناشی از زلزله کمک کند و استفاده از روش‌های خشک و صنعتی در بخش‌هایی از ساخت‌وساز نیز امکان کاهش مصرف آب و سرعت بخشیدن به عملیات اجرایی را فراهم می‌کند.

حذف سقف کاذب در بخش‌هایی از ساختمان و نظم‌دهی به مسیرهای سیم‌کشی و تاسیسات، از دیگر ویژگی‌های فنی اعلام شده برای این پروژه است. چنین تصمیم‌هایی افزون بر تاثیر بر ظاهر داخلی، می‌توانند دسترسی به تاسیسات و انجام تعمیرات آینده را آسان‌تر کنند.

یکی دیگر از اهداف اعلام شده پروژه، کاهش مصرف انرژی است. مجتبی فرهمند، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یزد، میزان کاهش مصرف آب، برق و گاز را در مقایسه با ساختمان‌های مشابه حدود ۲۵ درصد اعلام کرده است.

با توجه به اقلیم گرم و خشک یزد، کاهش بار سرمایشی، کنترل تابش خورشید و استفاده موثر از نور طبیعی می‌توانند نقش مهمی در عملکرد انرژی ساختمان داشته باشند.

مشخصات و ابعاد ساختمان جدید نظام مهندسی یزد

این پروژه با کاربری اداری طراحی شده و افزون بر فضاهای کاری، بخش‌هایی برای برگزاری نشست‌ها و رویدادهای حرفه‌ای در نظر گرفته شده است.

بر اساس گزارش منتشر شده، مساحت زمین حدود ۲۵۰۰ مترمربع و زیربنای مجموعه نزدیک به ۶۰۰۰ مترمربع است. هزینه ساخت نیز حدود ۱۸۰ میلیارد تومان اعلام شده که میانگین آن، با احتساب زیربنای گزارش شده، تقریباً ۳۰ میلیون تومان برای هر مترمربع می‌شود.

زیرزمین به پارکینگ و تاسیسات اختصاص دارد؛ طبقات همکف، اول و دوم فضاهای اداری را در خود جای داده‌اند و طبقه سوم برای سالن همایش و فضاهای آموزشی و کنفرانس در نظر گرفته شده است.

نکته قابل توجه در این پروژه، مشارکت گسترده نیروهای محلی است. طبق اظهارات رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یزد، مصالح مورد استفاده از تولیدات استان یزد تامین شده و پیمانکاران نیز از میان فعالان همین استان انتخاب شده‌اند. همچنین حدود ۳۰ میلیارد تومان خدمات داوطلبانه، رایگان یا همراه با تخفیف از سوی شرکت‌های مشارکت‌کننده ارائه شده است. این همکاری، نمونه‌ای از ظرفیت شبکه مهندسی و صنعت ساختمان محلی در اجرای یک پروژه عمومی به شمار می‌رود.

الگویی برای معماری معاصر یزد؟

اهمیت ساختمان جدید نظام مهندسی یزد تنها به ظاهر متفاوت آن محدود نمی‌شود. این پروژه تلاش می‌کند میان معماری معاصر، ملاحظات اقلیمی، فناوری‌های ساخت‌وساز و هویت فرهنگی شهر ارتباط برقرار کند. استفاده از سایه‌اندازها، رنگ‌های هماهنگ با بافت تاریخی، فضاهای نیمه‌باز و راهکارهای کاهش مصرف انرژی، همگی در راستای همین هدف قرار دارند.

البته موفقیت نهایی چنین رویکردی زمانی روشن‌تر می‌شود که عملکرد واقعی ساختمان در زمینه مصرف انرژی، آسایش کاربران و هزینه‌های نگهداری در طول زمان ارزیابی شود. با این حال، ساختمان جدید نظام مهندسی یزد نمونه‌ای قابل توجه از تلاشی است که می‌خواهد نشان دهد معماری مدرن الزاماً به معنای فاصله گرفتن از ریشه‌های بومی نیست؛ بلکه می‌توان از تجربه معماری گذشته برای پاسخ دادن به نیازهای امروز استفاده کرد.

شناسنامه پروژه