مدل کسبوکار پایداری و سودآوری
برکلی گروپ؛ از زمینهای سوخته تا محلههای لوکس
- تأسیس برکلی گروپ در سال ۱۹۷۶ و تبدیل شدن به توسعهدهنده برتر بریتانیا
- ۹۰ درصد پروژهها بر روی زمینهای قهوهای و متروکه واقع شدهاند
- حاشیه سود ناخالص ۲۵.۰۶ درصد و نسبت جاری ۳.۵۸ در سال مالی ۲۰۲۶
- پروژه Trillium با ۵۰ درصد مسکن اجتماعی و ۶۷ درصد کاهش کربن
- توقف خرید زمین جدید و تمرکز بر بهینهسازی داراییهای موجود
به گزارش صما، در سال ۱۹۷۶، تونی پیدگلی و جیم فارر شرکتی را در حومه ساری تأسیس کردند که امروز به یکی از ارزشمندترین توسعهدهندگان مسکونی بریتانیا تبدیل شده است. برکلی گروپ با تمرکز بر بازآفرینی زمینهای قهوهای در لندن و جنوب انگلستان، طی نیمقرن فعالیت، بیش از ۵۰ هزار واحد مسکونی در سایتهای پیچیده صنعتی و متروکه توسعه داده است. آنچه برکلی را از سایر توسعهدهندگان متمایز میکند، مدل کسبوکار مبتنی بر ارزشآفرینی بلندمدت از زمین، تعهد به کیفیت معماری و پایداری، و رویکرد محافظهکارانه در تأمین مالی است. این گزارش به بررسی تاریخچه، مدل کسبوکار و پروژههای شاخص برکلی میپردازد و درسهایی عملی برای سازندگان، سرمایهگذاران و مدیران پروژه ایرانی استخراج میکند.
شناسنامه و عملکرد مالی برکلی گروپ
شرکت برکلی گروپ هلدینگز پلاس سی (Berkeley Group Holdings PLC) در سال ۱۹۷۶ تأسیس شده و دفتر مرکزی آن در کوبهام، ساری قرار دارد. این شرکت که سهام آن در بورس لندن با نماد BKG معامله میشود، برندهای عملیاتی متعددی از جمله Berkeley، St. James، St. George، St. Edward، St. Joseph و St. William را در اختیار دارد. حوزه فعالیت اصلی شرکت توسعه مسکن لوکس و پروژههای مختلط در لندن، بیرمنگام و جنوب انگلستان است. در سال مالی منتهی به آوریل ۲۰۲۶، درآمد سالانه شرکت ۲.۳۸ میلیارد پوند و سود پیش از مالیات ۴۴۸ میلیون پوند بوده است. حاشیه سود ناخالص در این دوره ۲۵.۰۶٪ ثبت شده و نسبت جاری (Current Ratio) ۳.۵۸ نشاندهنده نقدینگی قوی شرکت است. تعداد کارکنان برکلی در حال حاضر ۲,۵۵۲ نفر میباشد و ریچارد جیمز استرن از سپتامبر ۲۰۲۵ مدیرعامل و رابرت چارلز گرنویل پرینز رئیس هیئت مدیره هستند.
مدل کسبوکار و استراتژی توسعه
مدل کسبوکار برکلی بر سه ستون اصلی استوار است: بازآفرینی زمینهای قهوهای، توسعه با کیفیت بالا و معماری منحصربهفرد، و مدیریت مالی محافظهکارانه. ۹۰ درصد از تمام خانههای ساختهشده توسط برکلی بر روی زمینهای قهوهای واقع شدهاند. این رویکرد همسو با سیاستهای دولت بریتانیا برای کاهش توسعه در زمینهای سبز و احیای مناطق شهری فرسوده است. شرکت در حال حاضر ۳۰ سایت بازآفرینی بلندمدت در حال توسعه دارد. استراتژی انتخاب زمین برکلی بر سه معیار تمرکز دارد: موقعیت شهری با دسترسی بالا (نزدیکی به ایستگاههای مترو)، زمینهای قهوهای با پیچیدگی بالا (مانند گازخانههای قدیمی و ایستگاههای پلیس سابق) که مانع ورود رقبا شدهاند، و پتانسیل ارزشافزایی از طریق بهینهسازی و اخذ مجوز. برنامه استراتژیک Berkeley ۲۰۳۵ شرکت هدفگذاری کرده است که ۲ میلیارد پوند به ارزش زمینهای موجود خود از طریق بهینهسازی بیافزاید.
پروژههای شاخص و معماری
برکلی به جای ساختوساز انبوه با طرحهای تکراری، برای هر پروژه معماران برجستهای را به کار میگیرد. نمونه بارز این رویکرد، پروژه Regent’s View (شرق لندن) است که توسط برند St William و استودیوی معماری RSHP طراحی شده و برنده جایزه بهترین پروژه مسکونی آینده در جشنواره جهانی معماری ۲۰۲۴ شده است. این پروژه بر روی زمینی به مساحت ۴.۵ هکتار که پیشتر محل دو مخزن گاز ویکتوریایی بوده است، ساخته میشود. دو سازه فلزی تاریخی این مخازن به عنوان المانهای مرکزی طرح حفظ و بازسازی شدهاند. پروژه دیگر، Trillium در وستمینستر است که بر روی زمین متروکه ایستگاه پلیس Paddington Green ساخته میشود. این پروژه شامل ۵۵۶ واحد مسکونی است که ۵۰ درصد آن به مسکن اجتماعی اختصاص دارد. Trillium از نظر پایداری شاخص است: ۱۰۰٪ عاری از خودرو، با بیش از ۱,۰۰۰ فضای پارکینگ دوچرخه، ۲۰۰٪ افزایش تنوع زیستی و ۶۷٪ کاهش انتشار کربن. ویژگیهای کلیدی محصولات ساختمانی برکلی عبارتند از: طراحی سفارشی بدون طرح تکراری، حفظ میراث صنعتی (تبدیل سازههای تاریخی به عناصر مرکزی)، ایجاد فضای سبز و تنوع زیستی (Biodiversity Net Gain) و کاهش کربن. برکلی متعهد به ایجاد افزایش تنوع زیستی در تمام پروژههاست و تاکنون ۵۷ سایت متعهد به این امر شدهاند.
چالشها و وضعیت بازار
برکلی در سالهای اخیر با چالشهای جدی مواجه شده است: افزایش هزینههای ساخت، مقررات سختگیرانه ساختمانی (بهویژه فرآیند تصویب Gateway تحت نظر Building Safety Regulator که زمان شروع عملیات را تا ۱۲ ماه افزایش داده است)، و نوسانات اقتصاد کلان. در سال مالی ۲۰۲۶، سود پیش از مالیات ۴۴۸ میلیون پوند و وجه نقد خالص ۳۴۲ میلیون پوند گزارش شده است. نکته مهم این است که در سال ۲۰۲۶، برکلی اعلام کرد که به دلیل افزایش هزینهها و مقررات، قصد خرید زمین جدید را ندارد مگر از طریق مشارکت با سایر شرکتها. این تصمیم نشاندهنده رویکرد محافظهکارانه برکلی در شرایط نامطمئن اقتصادی است. همچنین ارزش فروش پیشفروش شرکت از ۱.۷۰۱ میلیارد پوند در ۲۰۲۴ به ۱.۴۰۳ میلیارد پوند در ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
درسهایی برای سازندگان ایرانی
برای سازندگان و سرمایهگذاران ایرانی، تجربه برکلی هفت درس عملی دارد:
- تمرکز بر زمینهای قهوهای: به جای رقابت در خرید زمینهای آماده و گرانقیمت، به دنبال زمینهای متروکه و صنعتی باشید و با همکاری سازمانهای میراث فرهنگی، ارزش افزوده خلق کنید.
- اولویت کیفیت و معماری: سرمایهگذاری بر روی معماران برجسته و طراحی سفارشی، برند را به نماد کیفیت تبدیل کرده و قیمتی بالاتر دریافت میکند.
- ترازنامه قوی و نقدینگی بالا: حفظ نسبت جاری بالا و صندوق اضطراری برای شرایط رکود ضروری است.
- مشارکت با بخش عمومی: همکاری نزدیک با شهرداریها و جوامع محلی، فرآیند اخذ مجوز را تسریع و مقاومت اجتماعی را کاهش میدهد.
- ایجاد فضای عمومی: ایجاد پارک، مسیرهای پیادهروی و امکانات رفاهی، ارزش ملک را افزایش و فروش را تسریع میکند.
- نگاه به پایداری: کاهش مصرف انرژی و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، مزیت رقابتی در بازارهای بینالمللی و داخلی است.
- تنوع در مدل کسبوکار: ایجاد واحدهای اجارهای یا مشارکت با صندوقهای سرمایهگذاری، ریسک نوسانات بازار فروش را مدیریت میکند.
در نهایت، برکلی گروپ با تمرکز بر بازآفرینی زمینهای قهوهای، مدل کسبوکار متمایزی ایجاد کرده است که علاوه بر سودآوری، به احیای شهری کمک میکند. پیام روشن این شرکت برای توسعهدهندگان در بازارهای ناپایدار این است: «حفظ نقدینگی و تمرکز بر ارزشآفرینی از داراییهای موجود، مهمتر از رشد بیرویه است.»
