انواع عایق و عایق کاری ساختمان
مواد انواع عایق به دلیل تاثیر بالا بر کاهش مصرف انرژی و همچنین حفاظت در برابر انواع خوردگی ها نقش بسیار مهمی در صنعت ایفا می کند و بازه گسترده ای از انواع مواد و ترکیبات را در صنایع گوناگون در بر می گیرد. به طور کلی عایق ها پنج دسته مهم عایق های گرمایی یا حرارتی، عایق های رطوبتی، عایق های الکتریسیته، عایق های شیمیایی و عایق های زیستی را شامل می شوند.
اهمیت عایق بندی در ساختمان
صرفه جویی در مصرف انرژی یکی از مهمترین مباحث بهره وری در ساختمان است و عایق کاری ساختمان نقش بسزایی در رسیدن به این هدف دارد. به جز تلفات انرژی، در عایق کاری اهداف دیگری نیز دنبال می شوند. از جمله کاهش آلودگی های صوتی که به ویژه در شهرهای شلوغ و در نزدیکی بزرگراه ها نقش مهمی در آسایش ساکنان ایفا می کند. به طور کلی عایق دارای هشت نقش کلیدی در ساختمان است که عبارتند از:
- کاهش تلفات انرژی و گرم نگه داشتن فضای درون خانه
- کاهش آلودگی صوتی و ایجاد محیط آرام و کم صدا
- حفاظت از ساختمان در برابر آتش سوزی
- افزایش دوام سازه با حفاظت از آن در برابر انواع خوردگی ها و رطوبت
- سازگاری با محیط زیست و همسو بودن با توسعه زیست مدار (Sustainable Development)
- ساخت پذیری (Buildability) مواد عایق و کمتر بودن ضایعات آنها و باقی نماندن درز و شکاف پس از نصب در ساختمان (این ویژگی بیشتر در ساختمان های چوبی مطرح است)
- ایجاد آسایش برای ساکنان با ایجاد هوایی مطبوع در فصل گرم و سرد از طریق جلوگیری از تبادل گرما بین محیط درون و بیرون
- حفظ تندرستی ساکنان با متعادل کردن رطوبت از طریق جذب آن و جلوگیری از رشد انواع حشرات و مخمر ها در فضای خانه
نقش عایق در کاهش تلفات انرژی و هدررفت گرما
عایق کاری نقش بسيار مهمي در گرم نگه داشتن ساختمان در فصل زمستان و خنك نگه داشتن آن در فصل تابستان دارد. به كمك عایق کاری می توان يك خانه را در زمستان 5 درجه گرمتر و در تابستان 10 درجه خنكتر نگه داشت. به اين ترتيب علاوه بر كم شدن مصرف انرژی، از آلودگي محيط زيست نيز كاسته ميشود و منابع انرژی براي استفاده آيندگان حفظ مي گردد.
عامل مهم در انتخاب عایقها، ميزان مقاومت حرارتي آنها است. هر قدر اين مقاومت بالاتر باشد، عایق حرارت را كمتر از خود عبور مي دهد و صرفه جويي ای كه به همراه دارد افزايش مي يابد، پس به جاي ضخامت عایق ها، بايد مقاومت حرارتي آنها با هم مقايسه شود. عایق های گوناگون با مقاومت های حرارتی برابر، از نظر ميزان صرفه جويی در انرژی همانند هستند و تنها اختلاف آنها در قيمت و محل كاربرد است.
گروه بندی عایق های حرارتی
عایق های حرارتی دو گروه اصلی دارند كه روش كار آنها كاملا متفاوت است
- عایق هايی كه در ساختار آنها حباب های هوا وجود دارد و باعث كاهش هدايت حرارت ميشوند.
- عایق هايی كه حرارت را باز مي تابانند. پشت اين عایق ها بايد حدود 20 ميليمتر فاصله هوايي تعبيه شود.
سقف و كف ساختمانهای موجود را مي توان به راحتي عایق كاری كرد. در صورت وجود جای کافی، ديوارهای خارجی را نيز مي توان عایق نمود. بر اساس مقررات ملی ساختمان، تمامي ساختمانهايی كه ساخته می شوند بايد برای کاهش تلفات انرژی سطح مشخصی از عایق بندی گرمایی را راعایت کنند تا پایان کار آنها صادر شود. ميزان عایق مورد نياز نيز در مبحث 19 مقررات ملی ساختمان تعيين شده است.
انواع عایقهای متداول در ساختمان و كاربرد آنها
عایق پشم شیشه
اين ماده از ذوب شيشه و تبديل آن به الياف ريز توليد مي شود. اين الياف به صورت حلقه (رول) يا پانل در آمده و برای مصرف به بازار عرضه می شوند. پشم شيشه در برابر آتش مقاوم است. اين عایق انواع و كاربردهای گوناگوني دارد و نصب آن مطابق با دستورالعمل سازنده انجام مي شود. پشم شيشه به راحتی قابل برش و نصب است.
عایق پشم سنگ
ماده اوليه براي توليد پشم سنگ، مشهورترين سنگ آذرين يعني دياباز يا بازالت است. اين ماده بازمانده فعاليت های آتشفشانی است كه در ايران فراوان يافت می شود. پشم سنگ از پشم شيشه متراكم تر بوده و دارای مقاومت گرمايی بيشتری است. پشم سنگ عایق صوتی خوبی نيز محسوب می شود. توليد، عرضه و نصب اين عایق مانند پشم شيشه بوده و در برابر آتش بسيار مقاوم است.
عایق پلی استايرن حجيم شده
بافت این نوع عایق به شكل نيمه صلب و از دانه های ريز پلی استايرن تشكيل شده است. رطوبت به سادگی در آن نفوذ می كند. اين عایق به سادگي آتش می گیرد بنابراين حتما بايد از دو طرف با مواد مقاوم به آتش پوشانده شود. در بعضی كشورها اين صفحات با پوشش زينتی شبيه كاغذ ديواری يا گچكاری نيز عرضه ميشوند. نوع دیگری از این عایق به صورت قالب ریزی شده تولید می شود که عایق XPS نام دارد. مزیت آن نسبت به پلی استایرن معمولی در نفوذناپذیری بهتر آن نسبت به آب است.
عایق های ورقه ای چند لايه
براي توليد اين ورقه ها، چند لايه ورقه آلومينيومی پوشش دار را بر روی هم قرار مي دهند و آنها را طوری به هم مي چسبانند كه بين شان حفره هايی از هوا ايجاد شود. وجود سوراخ در اين ورقه ها كارآيی آنها را به شدت پايين مي آورد. براي عایق كردن ساختمان در فصل زمستان معمولا دو يا سه لايه از اين ورقه ها مورد نياز است. نفوذ گرد و خاك به اين عایق مي تواند مقاومت حرارتی آن را كاهش دهد.
عایق سلولزی
عایق اليافي كه از كاغذ، مواد خام تخته كاغی يا چوب با چسباننده ها، كند سوز كننده ها و ساير افزودني ها يا بدون آنها ساخته ميشود (استاندارد ملي8084- بند 4-11). اخيرا، استفاده از عایق هاي سلولزی در ايالات متحده افزايش پيدا كرده است. يكي از دلايل اين افزايش اين است كه نتايج پژوهش ها نشان داده است كه سلولز بهتر از عایق پشم شيشه ساختمان ها را در برابر خسارت ناشي از آتش سوزی محافظت می كنند. زيرا چگالي اين عایق ها بيش از پشم شيشه است در نتيجه اكسيژن لازم برای سوخت اجزای ساختمانی تامين نمي شود. دليل ديگر افزايش مصرف عایق سلولزی گنجايش بالای بازيافت آن نسبت به هر ماده عایق ديگری است.
معرفی برخی از عایق کاران ساختمانی در ایران
- نوین کاران
- نوین پوشش
- ایران عایق
- پلی کاران
