طبق اصل پنجم قانون نظام مهندسی منظور از ناظر، نظارت مستمر(نظارت مقیم )است .این در حالی است که متاسفانه این اصل به طور کلی در سازمان نظام مهندسی ساختمان و مجریان ذی ربط به فراموشی سپرده شده است.
باید توجه داشت که نظارت مستمر چیزی جز نظارت مقیم (حقوقی یا حقیقی که بستگی به نوع ساختمان دارد) نیست. انتخاب طراح (حقوقی یا حقیقی) و ناظر (حقوقی یا حقیقی) جز بر عهده کارفرما (صاحب پروانه) بر عهده شخص دیگری نمی تواند باشد.
باید به این نکته اذعان داشت که در حال حاضر و طبق قانون، صدور هر گونه تاییدیه (تطبیق عملیات با نقشه ها و اصول فنی) بر عهده ناظر مقیم است که مستمرا بر عملیات نظارت اشراف داشته باشد.
باید متذکر شد که سازمان نظام مهندسی ساختمان می تواند به نیابت از حاکمیت (اعم از مسکن وشهرسازی یا شهرداری) بازرسان فنی از رشته های مختلف و بدون اعلام قبلی ( به کارگاه) اعزام نماید که اگر موردی بر خلاف مقررات مشاهده نمود آن را به شهرداری اعلام ; کرده و متخلفین را طبق ماده 15 قانون نظام مهندسی تحت تعقیب قرار دهد.
شایان ذکر است که بازرسان فنی اعزامی، قطعا حق صدور تائیدیه را ندارند و فقط موارد تخلف را آن هم در صورتی که مشهود باشد گزارش می کنند.
بدیهی است ناظر مقیم در موضوع صحت عملیات مسوولیت دارد. ناظر مقیم کارگاه موظف است که در بدو تحویل کارگاه ساختمانی به پیمانکار و در اولین فرصت نقاط مبنا و خطوط اصلی ساختمان را به طریقی که تا پایان کار باقی بماند با همکاری نماینده مهندس مشاور یا دستگاه نظارت و نماینده پیمانکار دقیقا” تعیین نموده و صورت مجلس نماید. ;
این نقاط و خطوط باید به نحوی باشد که تا پایان کار باقی بماند و در صورتی که لزوم تغییر آن وجود داشته باشد باید مراتب را قبلا” به اطلاع مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت رسانده و کسب تکلیف نماید و در صورتیکه بعلل غیر مترقبه یکی از این نقاط از بین برود باید بلافاصله مراتب را گزارش و نسبت به ترمیم و مرمت آن بوسیله پیمانکار اقدام نماید . ;
پس از انجام عملیات گود برداری و پی کنی توسط پیمانکار به میزان مندرج در نقشه ها ناظر مقیم باید مراتب را به مهندس مشاور یا دستگاه نظارت اعلام نماید تا در معیت آنان از کارهای انجام شده بازدید بعمل آمده و در صورتیکه وضعیت زمین انجام آزمایشاتی را برای تعیین مقاومت زیر شالوده ایجاب نماید، دستور انجام آزمایشات لازم صادر شود. پس از حصول به مقاومت مورد نیاز قبل از دستور پی سازی بایستی وضعیت گود برداری و پی کنی ها با نماینده پیمانکار و مهندس مشاور یا دستگاه نظارت صورت جلسه شود. در این صورت جلسه بایستی کلیه اطلاعات لازم از قبیل عوارض پیش بینی شده مانند ریشه درختان ، چاه ، قنات ، خاک دستی و یا گوداله ای قدیمی و غیره منعکس شود ، چون این صورت جلسه ملاک پرداخت هزینه به پیمانکار خواهد بود و بایستی دقت لازم در تنظیم آن بعمل آمده و یک نسخه از آن بلافاصله برای کارفرما ارسال شود . ;
دستور پی سازی که پس از مراحل فوق و تنظیم صورت جلسه پی کنی توسط ناظر مقیم و در معیت مهندس مشاور به پیمانکار داده شد، بایستی دستور کارهای لازم برای رفع و مقابله با عوارض فوق در آن وجود داشته باشد.
این در حالی است که همکاری سازمان نظام مهندسی ساختمان در موضوع بررسی نقشه ها و همچنین در بازرسی فنی و بازدید از کارگاه ها برای شرکت های صادر کننده بیمه کیفیت می تواند نظام مند شود. گرچه این مبحث نیز از طریق کنترل وبازرسی اعضا سازمان قابل تامل است.
