رابطه تاسیسات و امنیت ساختمان

تهدیدات طبیعی موضوع اصلی مدیریت بحران در کشور هستند. در این میان سیل و زلزله در ایران بیش از سایر بلایای طبیعی رخ می‌دهند و ایجاد شرایط بحرانی ناشی از بروز این حوادث را هر ساله در نقاط مختلف کشور تجربه می‌کنیم. حوادث غیرمترقبه بیش از هر چیز به تأسیسات زیربنایی از جمله آب و برق آسیب می‌زند و بی‌توجهی به این مسئله کشور را وارد بحران جدی خواهد کرد که دامنه ابعاد آن در حد فاجعه است. تأسیسات زیربنایی کشور در چه شرایطی است، آیا توانسته‌ایم به وضعیت آنها سر و سامان دهیم؟! اکثر مردم در شرایط بحرانی این سؤال را مطرح می‌کند.

ساختمان‌های غیر مهندسی

اگرچه حوادث طبیعی بارها در کشور اتفاق افتاده ولی اتخاذ راهکارهای ایمنی و کاهش خسارت احتمالی کمتر در دستور کار قرار داشته است. در حال حاضر شرایط محیطی و امکانات زیربنایی به خصوص در شهرهای بزرگ و پرجمعیت کشور به‌گونه‌ای است که حتی تصور وقوع حوادث طبیعی مثل زلزله را هم سخت می‌کند.

رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران معتقد است: در حال حاضر بخش عمده‌ای از سیستم‌های تأسیساتی ساختمان‌های ما از جمله آب، برق و گاز مقاومت لازم در برابر حوادث طبیعی از جمله زلزله را ندارند. به این دلیل که از ابتدا به صورت مهندسی طراحی و نصب نشده‌اند و کمتر توسط مهندسان مربوطه نظارت می‌شوند، اجرای این کار بیشتر به مجریان تجربی‌ واگذار شده است.

دکتر سعید غفرانی با تاکید بر اینکه شکستگی لوله‌های گاز و آتش‌سوزی ساختمان به مراتب خطرناک‌تر از خود زلزله است، گفت: آن بخش از سیستم‌های تأسیساتی که مربوط به داخل ابنیه می‌باشد، تابع مقاومت سازه است یعنی اگر به اسکلت یک ساختمان آسیب وارد شود تأسیسات آب‌رسانی و گاز رسانی زودتر صدمه می‌بینند.

مهندس ناظر برای هماهنگی

به گفته این مقام مسئول، یکی از راه‌های دستیابی به امنیت ساختمان‌ها تجمیع خدمات فنی و مهندسی است و از این طریق مهندسی ساختمان به شرکت‌های حقوقی واگذار می‌شود که انواع تخصص‌ها را در دل خود دارند. وقتی یک شرکت مهندسی، کار نظارت ساختمان را بر عهده می‌گیرد، از نظر حقوقی هم مسئولیت مدنی و کیفری دارد. ضمن اینکه سازمان نظام مهندسی برای بهبود شرایط ایمنی ساختمان استفاده از چهار مهندس ناظر را اجباری کرده است تا مهندسان مکانیک و برق هم در بخش مربوط به خود نظارت لازم داشته باشند.

غفرانی با تاکید بر اینکه همکاری مهندسان سازه و عمران با یکدیگر در پیشرفت کارها موثر است، گفت: یکی از راهکارهای ما برای تضمین امنیت و اجرای درست مقررات ملی ساختمان، استفاده از مهندس ناظر هماهنگ‌کننده است که مسئولیت هماهنگی بین مهندسان سایر بخش‌ها را بر عهده دارد. اگرچه این موضوع در مقررات ملی ساختمان اشاره‌شده ولی در عمل اجرا نمی‌شود. با این حال ما در نظام مهندسی استان تهران برای ساختمان‌های بالای ۱۵۰۰ متر که چهار مهندس ناظر دارد، استفاده از مهندس ناظر هماهنگ‌کننده را در دستور کار قرار دادیم.

ضرورت شناسنامه فنی

رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران تصریح کرد: ما امنیت ساختمان‌های بالای دو هزار متر را که برای آنها شناسنامه فنی صادر خواهد شد تضمین می‌کنیم، زیرا معتقدیم اگر هر ساختمان چرخه تکمیل شناسنامه فنی را به درستی و بر اساس آن چیزی که در مقررات ملی ساختمان آمده است طی کند از همه لحاظ ایمن و استاندارد خواهد بود.

غفرانی با تاکید بر اینکه همه باید به قانون تمکین کنند، خاطرنشان کرد: همکاری بین وزارتخانه‌های نیرو، نفت، راه و شهرسازی و سازمان‌های ذی‌ربط باید در دستور کار هیئت دولت قرار بگیرد زیرا از این طریق امنیت سیستم‌های تأسیساتی داخل و خارج از ساختمان تضمین خواهد شد.

مطالبات سازمان نوسازی

ساختمان‌های کلانشهرهای کشور به‌خصوص تهران، قدمت بیشتر و کاربری‌های متعددی دارند این در حالی است که بسیاری از آنها زیرساخت‌های لازم را نداشته و در حوزه برق، آب و گاز خطرآفرین و تهدیدکننده هستند و بدون تردید اصلاح این موارد نیازمند یک نقشه راه حرفه‌ای و کامل است.

رئیس سازمان نوسازی شهر تهران گفت: یکی از شاخصه‌های توسعه‌یافتگی در هر کلانشهر داشتن کالبد مقاوم و داشتن زیرساخت شهری ایمن و کارآمد است. اگرچه روند نوسازی شهر تهران سرعت خوبی دارد اما به موازات این کار به تأسیسات زیربنایی کمتر توجه شده است که یکی از موانع نوسازی بافت‌های فرسوده محسوب شده و امکان برنامه‌ریزی برای نوسازی را با مشکل مواجه می‌کند.

مهندس علیرضا جعفری افزود: ما نوسازی تاسیسات فرسوده را به عنوان یک مطالبه از سایر بخش‌های وابسته از جمله وزارت نیرو خواستاریم زیرا به لحاظ قانونی باید نسبت به اصلاح این موارد اقدام کنند تا از لحاظ توسعه‌یافتگی به صورت یکپارچه عمل کنیم. وی ادامه داد: سیاست شهرداری تهران، نوسازی مردمی کلانشهر تهران است برای این منظور ایجاد بسته‌های تشویقی و انگیزه‌های اجتماعی و اقتصادی را در دستور کار قراردادیم تا مردم نسبت به نوسازی بافت‌های فرسوده که مالک آن هستند شخصاً اقدام کنند. البته برای شکل‌گیری جریان نوین نوسازی شهری نیازمند حمایت دستگاه‌های خدمات رسان تأسیسات شهری هستیم.

این مقام مسئول نداشتن سیستم‌های استاندارد فاضلاب شهری برای ساماندهی فاضلاب مجتمع‌های مسکونی، جاگیری نامناسب تیرهای چراغ برق، محدودیت در بخش انشعابات آب و برق و… را به عنوان محدودیت‌ها و موانعی نام برد که بهره‌برداری از رویکرد نوسازی بافت‌های فرسوده را با مشکل مواجه کرده و نیازمند نگاه ویژه و غیرانتفاعی مسئولان است تا همگام با نوسازی ظاهری شهرها، سیستم‌های زیربنایی نیز اصلاح ‌گردد.

به اعتقاد رئیس سازمان نوسازی شهر تهران؛ مقوله‌ پیشگیری از خطرات طبیعی به فرهنگ‌سازی همراه با کیفی‌سازی نیاز دارد و برای تقویت و اصلاح تأسیسات زیربنایی نیازمند برنامه‌های مدیریتی مدون از سوی نهادهای مربوطه هستیم تا با شناسایی مکان‌های آسیب‌پذیر و استفاده از روش‌های کارشناسی و تخصصی نسبت به ایمنی آنها اقدام شود.

برنامه‌ریزی در شرایط بحرانی

خوشبختانه در سال‌های اخیر و به دنبال هشدارهای کارشناسان، مسئولان کشور به فکر اتخاذ راهکارهایی برای کاهش اثرات حوادث غیرطبیعی در قالب طرح مدیریت بحران افتاده‌اند. برای این منظور، سازمانی تحت عنوان«مدیریت بحران و پیشگیری از حوادث کشور»در سال ۸۸ تشکیل‌شده که به موازات آن مقرر شد در تمام استانداری‌های کشور، واحد سازمانی در سطح اداره کل به نام«اداره کل مدیریت بحران استان» ایجاد شود، ولی این کار به تنهایی کافی نیست و نیازمند همکاری بیشتر همه نهادها و سازمان‌های مرتبط است.

مدیر بحران و پدافند غیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران با بیان اینکه مدیریت بحران بخش‌های قابل‌توجهی از کشور بر عهده وزارت نیرو است، گفت: اگر بگوییم تأسیسات آب و برق ۱۰۰ درصد ایمن هستند، اغراق کرده‌ایم، اما موفقیت در این عرصه و بسترسازی لازم به منظور ایمن‌سازی و زیرساخت‌ اساسی کشور، نیازمند همکاری سایر بخش‌ها از جمله سازمان مدیریت بحران و معاونت راهبردی ریاست جمهوری به منظور تأمین اعتبار است.

جلال جهان‌بخشی تصریح کرد: اگر آب و پس از آن برق را مهم‌ترین نیازها در شرایط بحران بدانیم، وزارت نیرو متولی این دو بخش است، اما در بحث زلزله، همانند سایر بخش‌ها تأثیرپذیر است و باید تمهیدات لازم را در این خصوص بیندیشد و از میزان آسیب‌پذیر‌ی‌ آنان بکاهد. از آنجا که در شرایط بحرانی به ویژه زلزله، تأمین برق و آب از اولویت‌های اساسی است، وزارت نیرو تلاش می‌کند تمام سیستم‌های تولیدکننده، انتقال‌دهنده و توزیع‌کننده آب و برق خود را ایمن کند که هم خساراتش در مواقع بحران کاهش یابد و هم خدماتش را به مردم تداوم ببخشد.

نماینده وزارت نیرو با اشاره به اینکه تأسیسات آبی و برقی همانند تمامی ساخت و سازهایی که صورت می‌پذیرد، بر اساس دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های موجود ساخته می‌شوند، گفت: ایمنی اولیه با طراحی اصولی در این تأسیسات محقق خواهد شد، ولی ممکن است در برخی تأسیسات جانبی یا به علت تأثیر متقابل بخش‌های دیگر، آسیب‌پذیری وجود داشته باشد که بخش‌های مرتبط باید پیگیر رفع آنها باشند.

گفتنی است؛ موضوع H.S.E در وزارت نیرو از قبل و در کارگاه‌ها توسط پیمانکاران مورد توجه بوده ولی به صورت رسمی طی چند سال اخیر و از زمان ریاست مهندس چیت‌چیان(وزیر محترم نیرو)بر ستاد مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو مورد پیگیری قرارگرفته و با تعریف ساختارهای مربوطه از انسجام بیشتری برخوردار شده است. این موضوع پس از بررسی‌های کارشناسی و تطبیق هماهنگی فعالیت‌ها و مواضع کاری،‌ در تاریخ پانزدهم مرداد امسال با ابلاغ معاون محترم وزیر نیرو در امور تحقیقات و منابع انسانی به دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل اضافه شده است.

منبع: پیام ساختمان و تاسیسات

;

;

;

;