گزارش نشست برنامه راهبردی بهسازی پیرامون حرم امام رضا(ع)
فاجعه شهرسازی در بافت پیرامون حرم امام رضا
شصت و سومین نشست شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران به «بررسی برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده پیرامون حرم مطهر حضرت امام رضا(ع)» اختصاص داشت.
طرح بهسازی و نوسازی مرکز شهر مشهد یک طرح بزرگ ملی بوده و مناطق اطراف حرم مطهر حضرت رضا را در بر میگیرد.
مقررات زدایی از قوانین شهری در قالب فروش تراکم مازاد، تغییر کاربریها و مالسازیهای گسترده در بافت اطراف حرم در طی این سالها، چشم انداز اجرای برنامه راهبردی بهسازی و هدایت موزون توسعه در این منطقه را به مأموریتی غیر ممکن تبدیل کرده است.
وضعیت بغرنج و پیچیده بافت اطراف حرم که انباشت شدید سرمایه در آن به سلب مالکیت از مردم محلی و تشدید آسیبهای اجتماعی منجر شده شاید یادآور پروژه فاجعه بار نواب باشد، در ارزیابی تاثیرات اجتماعی پروژه نواب برنامهریزان و جامعهشناسان شهری متفق القول بودند که نواب تجربهای است که هرگز نباید تکرار شود اما تا زمانی که تمام تمرکز سرمایه در بخش مستغلات وجود داشته باشد و از آن به عنوان بخش پیشران اقتصاد یاد شود چنین تجربههایی مکرر اتفاق خواهد افتاد.
فراموش نکنیم در جزیرهای توریستی چون کیش قرار بود بر پایه اسکان ۱۵۰ هزار نفر امکانات ایجاد شود، ولی اکنون برای یک میلیون نفر در کیش واحد مسکونی ساخته شده و ۷۰ درصد آن در طول سال خالی است و علاوه بر تخریب محیط زیست و ایجاد آسیبهای اجتماعی این حجم ساخت و ساز بیفایده ناعقلانیت و کژکارکردی بخش مستغلات در اقتصاد ایران را میرساند.
شهر مشهد توریستیترین شهر کشور است و گفته میشود سالانه ۲۵ میلیون زائر به این شهر سفر میکنند و با برنامه ریزی صحیح میشد هم بافت شهر و اطراف حرم را حفظ کرد و هم از این حجم گردشگر مذهبی نهایت استفاده را برد ولی بی اعتقادی به توسعه پایدار و ناعقلانیت و تمایل کورکورانه برای بیشینه کردن سود در کوتاه مدت مشکلات زیادی را برای این شهر به وجود آورد.
برگزاری نشستهایی از این دست اگر قرار است تنها نوش دارویی پس از مرگ سهراب باشد و از تجاربی مثل پروژه نواب و تبدیل بافت پیرامون حرم به مجموعهای از پاساژ و مال درس نگرفته نشود تنها اتلاف وقت خواهد بود.
فراموش نکنیم که در همین دولت روحانی طرح گردشگری آشوراده تصویب شده است و قرار است که در این ذخیرهگاه زیست کره و دست نخورده، دهها هکتار ساخت و ساز انجام شود و این در حالی است که تمامی کارشناسان و تشکلهای زیست محیطی ساخت و ساز را در این جزیره فاجعهبار میدانند ولی به نظر میرسد خصلت سرمایه سالاری، مقررات زدایی از تمامی قوانینی است که ترمزی برای بیشنیه کردن سرمایه به هر نحوی باشند.
در نشست بررسی برنامه راهبردی محدوده پیرامون حرم از دستکاری در طرحهای جامع و بهسازی صحبت شد و فشار نیروهایی که سبب این انحراف از مسیر شدند.
محمد سعید ایزدی به عنوان میزبان این نشست در انتها گفت: تنها با بحث بر سر مسائل فنی نمیتوان طرح بهسازی بافت پیرامون حرم را پیش برد و نهادیهای ذیربط مثل آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد هم باید به طور جدی به فکر پیدا کردن چاره باشند.
بیش تر زمان این جلسه به صحبتهای بهروز پاکدامن همدانی مدیر عامل شرکت مهندسین مشاور مهرازان گذشت و قرار بر این شد که سایر سخنرانان همچون سعید عابدین درکوش سرپرست بخش مطالعات اقتصادی طرح در نشستی دیگر در همین رابطه به ارائه بحث خود بپردازند. در ادامه گزیدهای از بحثهای مطرح شده توسط پاکدامن را میخوانید:
