در ستاد ملی بازآفرینی شهری صورت گرفت؛
تصویب راهبردها و سیاستهای باززندهسازی و بازآفرینی محدودههای تاریخی – فرهنگی
معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری ایران با بیان اینکه راهبردها و سیاستهای باززندهسازی و بازآفرینی محدودههای تاریخی- فرهنگی به تصویب ستاد ملی بازآفرینی شهری رسید از صاحبنظران و حرفهمندان خواست دیدگاههای خود را درباره این سند اعلام کنند
راهبردها و سیاستهای
باززنده سازی و بازآفرینی محدودههای تاریخی- فرهنگی به تصویب ستاد ملی
بازآفرینی شهری رسید. این سند به عنوان نخستین بیانیه رسمی با رویکردی جدید به
بافتهای تاریخی در تعریف و تبیین رویکرد متعادل حفاظت و توسعه این پهنههای
ارزشمند و ثروتهای فرهنگی کشور تنظیم و ابلاغ میشود. کلیه صاحبنظران، دستگاههای
مختلف مسئول و حرفهمندان میتواننددیدگاهها و نظرات خود را حداکثر ظرف
مدت دوهفته از انتشار این سند به دبیرخانه ستاد ملی بازآفرینی شهری (شرکت
مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران) ارائه تا پس از جمعبندی نقطه نظرات به
شکل سندی جامع در اختیار کلیه ذینفعان قرار گیرد.
محدودههای
تاریخی- فرهنگی به بخش یا بخشهایی از شهر اطلاق میشوند که منعکس کننده ارزشهای
فرهنگی- تاریخی شهر بوده و از تعامل پیوسته سه دانش تاریخی زیست سرزمینی (فرهنگ)،
دانش زیست اقلیمی یا زیستبوم (طبیعت) و دانش فنی زمانه انسانهای ساکن در یک
پهنه زیستی در طول تاریخ شکل گرفته و به لحاظ ویژگیهای شکلی و ساختار متشکله،
قابل تمایز از سایر پهنههایشهراند. این بخشها در قالب محدودههای
تاریخی- فرهنگی شهر توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تعیین میشوند.
محدودههای
تاریخی – فرهنگی شهرها با توجه به ویژگیهای شکلی (ریخت شناسی)، عناصر و اجزاء
متشکله، ساختارهای فرهنگی– اجتماعی قابل شناسائیاند. این پهنههای شهری ارزشمند
نیازمند رویکردی ویژه در نظام سیاستگذاری، برنامهریزی و طرحریزی توسعهاند.
محدودههای
تاریخی– فرهنگی شهرها به عنوان ثروتهای فرهنگی، بیانگر ارزشهای فرهنگی–
اجتماعی، فضایی- کالبدی و مواهب زیست محیطیاند. لذا توجه توامان به حفاظت از
میراث ناملموس ( معنوی)- طبیعی و ملموس در این محدودهها ضروری است.
محدودههای
تاریخی- فرهنگی به منزله بخشی جدایی ناپذیر از پیکره و استخوانبندی شهر امروزند.
لذا پرداختن به موضوع بهسازی و باززنده سازی این پهنه های ارزشمند باید با
رویکردی شهرنگر در مقیاس شهر و سرزمین مورد توجه قرار گیرد.
بافتهای تاریخی- فرهنگی به منزله عرصهای در
بردارنده عناصر و مجموعههای تاریخی و ارزشمند، شبکه به هم تنیدهای که ساختار و
سازمان فضائی بافت را تشکیل میدهد، فضاهای عمومی که مکان رویداد و قلمرو تعاملات
اجتماعی بوده و نیز محلات که پهنه های سکونت را در این محدوده تعریف میکنند
شناخته میشوند.
حفاظت از
وحدت و یکپارچگی ساختار کالبدی- اجتماعی و کارکردی در فرایند باززنده سازی و
بهسازی این محدودهها ضروری است.
با
توجه به نقش محوری ساکنان در فرایند بهسازی و باززنده سازی و به منظور جلب مشارکت
همه جانبه آنان، ضروری است طرحها و برنامههای بازآفرینی این محدودهها با رویکرد
توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی ساکنان شرایط را برای حضور و مشارکت آنان فراهم
کنند..
بهسازی و
باززنده سازی محدودههای تاریخی – فرهنگی فرایندی جامع، تدریجی و پیوسته از مجموع
اقدامات کالبدی و غیر کالبدی(موضوعی- نرم افزاری)و همچنین زیرساختی
با رویکردی حفاظت محور است. اقدامات مقطعی، پروژه محور و صرفا کالبدی به تنهایی
پاسخگوی مشکلات نخواهد بود. بازگشت این بخش از مکانهای شهری به جریان جاری حیات
شهر، در فرایندی گام به گام و برنامه محور میسر است.
یکی
از ارکان بازآفرینی محدودههای تاریخی- فرهنگی، تجدید حیات اقتصادی، از طریق باز
تعریف نقش و کارکرد آنها با توجه به نیازهای اقتصادی شهر است (هم راستا با راهبرد
توسعه شهر).
فرایند
باززنده سازی محدودههای تاریخی– فرهنگی موضوعی چند وجهی و فرابخشی است لذا
نیازمند مشارکت و حضور کلیه دستگاهها و کنشگران دخیل است. ایجاد فضای تصمیمسازی
و تصمیمگیری مشترک از طریق تشکیل کارگروههای تخصصی با حضور نمایندگان سازمان
میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور، شورای عالی
استانها و همچنین کمیسیونهای تخصصی مجلس شورای اسلامی و نمایندگان سازمانهای
مردم نهاد ضروری است.
ضمن
تاکید بر نقش محوری مدیریت شهری (شوراها و شهرداریها)، با توجه به ضرورت ایجاد
فضای مدیریتی هماهنگ، یکپارچه و با اختیارات جامع و کافی، تشکیل مدیریت حفاظت و
باز زنده سازی محدودههای تاریخی- فرهنگی متناسب با ظرفیت و توان هر شهر پیشنهاد
میشود.
تدوین نظامنامه نحوه اقدام در زمینه حفاظت و
باززندهسازی محدودههای تاریخی– فرهنگی شهرها توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع
دستی و گردشگری با همکاری وزارت راه شهرسازی- وزارت کشور و شورای عالی استانها
ضروری است این طرح پس از تصویب در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ملاک عمل
باشد.
با توجه به ضرورت تعمیم و ترویج این رویکرد نوین
به بافتهای تاریخی- فرهنگی و گسترش این نگرش به ابعاد و سطوح مختلف حرفه، نظام
مدیریت و جامعه دانشگاهی، «برنامه نظام مدیریت تغییر»توسط دبیرخانه با
همکاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تنظیم و به ستاد ملی بازآفرینی
شهری جهت بررسی و تصویب ارائه میشود.مستندسازی، اطلاع رسانی، آموزش و ترویج
از اهم ارکان این برنامه خواهند بود.
