افزایش ناهنجاریهای شهری با صعود برجها
بلندمرتبهسازی در صورت تامین زیرساختهای تاسیساتی به میزانی که یک ضرورت شهری در تهران است به همان میزان هم میتواند فاجعه بار باشد اگر ملزومات آن پیشبینی نشود، سطح اشغال ساختمانها با طبقات هماهنگی نداشته باشد و توجیهات لازم را در کنار بحران کم آبی و جمعیتپذیری نداشته باشد.
شورای عالی معماری و شهرسازی برای نظم یافتن ملزومات شهری در سالهای گذشته
همراه با طرح تفصیلی تهران ضوابط بلندمرتبهسازی را در دستور کار خود قرار داد و
شهرداری را مامور بررسی آن کرد اما ماحصل مطالعات شهرداری در اوائل امسال باز هم
مورد ایراد و سوال قرار گرفت. اکنون در شرایطی که هنوز این ضوابط به تصویب شورای
شهر و شورای عالی معماری و شهرسازی نرسیده است، خبر از عزم یک دستگاه دولتی برای
ساخت یک آسمانخراش121 طبقهیی میرسد.
هفته گذشته بود که خبر ساخت این آسمانخراش توسط بنیاد مستضعفان در آیندهیی
نزدیک منتشر شد. منوچهر خواجهدلویی، معاون توسعه ساختمان بنیاد مستضعفان گفته
بود، برای جانمایی این ساختمانها در حال بررسی ۱۱ نقطه از شهر هستیم تا متناسب با
ضوابط شهرسازی و طرح جامع کار این پروژه را اجرا کنیم. این در حالی است که حتی اگر
ضوابط بلندمرتبهسازی در شورای عالی شهرسازی هم به تصویب برسد، ساختمانها در
4نقطه تهران تا ۴۰ طبقه اجازه ساخت خواهند داشت مگر در موارد استثنا. آنطور که محمد
سالاری، رییس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر میگوید: تا
2ماه آینده با رفع اشکالات ضوابط بلندمرتبهسازی تصویب و ابلاغ خواهد شد تا در پرتال
شهرداری تهران در دسترس عموم مردم قرار گیرد.
سالاری توضیح میدهد: پیش از این بحث جانمایی و ضوابط در یکی از
بندهای طرح تفصیلی تهران آمده بود و قرار بود که این ضوابط بعد از سال ۹۱ توسط شهرداری
تهران تدوین شود و به کمیسیون ماده ۵ و شواری عالی شهرسازی برود تا به تصویب برسد
اما شهرداری تهران هنوز این ضوابط را مشخص نکرده است. اواخر سال گذشته شورای عالی
شهرسازی مصوبهیی را گذراند و شهرداری را مکلف کرد که نسبت به تدوین ضوابط و ارائه
آن به شورای عالی شهرسازی برای تصویب اقدام کند تا ضوابط تدوین شود و از تصمیمگیریهای
موردی درباره پروندههای بلندمرتبهسازی در تهران هم جلوگیری شود. نهایتا مشاور
طرح تفصیلی شهر تهران با قراردادی که شهرداری تهران با او بست، مجموعه مطالعاتی را
در این باره انجام داد و از اواخر سال گذشته تا به حال ۴ جلسه با اعضای کمسیون ماده
۵ جلسه برگزار کرد. اعضای کمیسیون ماده ۵ هم با کلیات آن موافقت کردند اما از
آنجایی که این موارد و تغییرات باید توسط شورای عالی معماری کشور تصویب شود، قرار
شد در صحن شورای عالی مطرح شود. او با اشاره به طرح این مسائل در شورای عالی
معماری و شهرسازی در ابتدای امسال توضیح میدهد: شورای عالی شهرسازی در این باره
چند سوال از شهرداری داشتند تا به آنها پاسخ داده شود. یکی از سوالات این بود که
با توجه به جمعیتپذیری شهر تهران و سقف جمعیتی که در طرح جامع شهر تهران پیشبینی
شده است آیا آثار بلندمرتبهسازی در ارتباط با جمعیت مشخص شده است یا خیر؟ و در
ادامه خواست تا پس از مطالعه این موضوع به شورای عالی گزارش داده شود.
تشدید کم آبی با بلند مرتبهسازی
سالاری موضوع تونلهای باز و تاثیرات بلندمرتبهسازی در جریانهای
بادهایی که در شهر تهران وجود دارد را به عنوان یکی دیگر از موارد مطرح شده عنوان میکند
و میافزاید: موضوع کم آبی و تاثیر بلندمرتبهسازی بر تشدید این بحران یکی دیگر از
مشکلات فعلی تهران است که مورد سوال شورای عالی شهرسازی بود. ظاهرا معاونت شهرسازی
و معماری شهرداری تهران با کمک مشاور مربوطه گزارشی در این زمینه تدوین کردند و به
شورای عالی شهرسازی ارائه دادند که احتمالا ظرف یکی، دو ماه آینده با اصلاحاتی که
رویکرد آن کاهنده و محدودکنندگی است به تصویب شورای عالی شهرسازی برسد.
ابوالفضل قناعتی، عضو هیات رییسه شورای شهر تهران نیز در این باره
میگوید: طبق طرح جامع و طرح تفصیلی تهران پهنهبندی شده و خط آسمانی که برای هر
پهنه نیز مشخص است، اما استثنائا در برخی مناطق بر اساس نوع نیاز در قالب کمیسیون
ماده ۵ که وزرا، اعضای شورای عالی شهرسازی و شهرداری در آن عضو هستند، مجوز
بلندمرتبهسازی یا افزایش پهنه صادر میشود. در ادامه این وضعیت شاهد هستیم که در بسیاری مناطق شمالی تهران ارتفاعسازی
طبیعی شده است و هیچ حساسیتی در آن نیست. در حالی که بلندمرتبهسازی همزمان با
مهاجرپذیری، افزایش ترافیک تهران و آلودگی هوا را رقم زده است. در کنار همه اینها
اگر نتوانیم خدمات را در حوزه بهداشت و درمان آماده کنیم، مسائل زیادی گریبانگیر
تهران خواهد شد. انشعابات حوزه آب، برق و گاز در تهران نیز برای جمعیت ۷،8میلیونی
دیده است اما با توسعه بلندمرتبهسازی بدون توجه به این زیرساختها خودمان جمعیت
را افزایش میدهیم در حالی که آب و برق را نمیتوان به هیچ صورتی جبران کرد.
شائبه درز اطلاعات درباره بلندمرتبهسازی
سالاری درباره ساخت آسمانخراش 121طبقه در تهران نیز میگوید: در
مطالعات اولیه که تا زمان تصویب قابل استناد نیست در ۴ سطح h1 h2 h3 , h4 بلندمرتبهسازی
را پیشبینی کردهاند بعضی مکانها بلندمرتبهسازی حتی بیش از 100متر است و بعضی
مکانها بین ۵۰ تا 100متر است. در این شرایط بحثی که معاون بنیاد مستضعفان برای
ساخت برج ۱۲۱ طبقه داری مطرح کرده قابل نقد است چرا که تا پیش از تصویب ضوابط این
نوع گفتمان شائبههایی را ایجاد میکند مبنی بر اینکه شاید برخی از ارگانها
اطلاعاتی دارند که بقیه متولیان ساختوساز آن را ندارند و باید منتظر باشیم که
شورا اصلاحات مورد نظر خود را در پیشنهادات شهرداری تهران ارائه دهد، به تصویب
برسد و ابلاغ شود تا آن موقع میتوانیم به عنوان یک سند قابل استناد و لایحههای
طرح تفصیلی در سامانه پرتال شهرداری قرار داد تا همه مردم بتوانند آن را ببینید و
از مجموعه مشخصات آن اطلاع داشته باشند. آنچه مطرح است هنوز این ضوابط به تصویب
نرسیده و تا جانمایی، محل احداث ساختمانهای بلندمرتبه با میزان ارتفاع و سطح
اشغال و کاربری مشخص نشود، نمیتوان چنین گفتمانی را جاری کرد.
قناعتی، عضو دیگر شورا نیز با اشاره به طرح موضوع ساخت آسمانخراش ۱۲۱
طبقه میگوید: این موضوع تاکنون در صحن شورا مطرح نشده است اما این ساختمان نیاز
به مجوزها و پروانههای کمیسیون ماده ۵ دارد.
تهران 12میلیونی میشود
رییس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر درباره محاسن و معایب بلندمرتبهسازی
توضیح میدهد: شورای عالی شهرسازی اعتقاد دارد که سقف جمعیتی شهر تهران بیش از این
نمیتواند اضافه شود. بحث کاهش سرانهها و مشکل کم آبی، کاهش کیفیت زندگی در شهر
تهران را به دنبال خواهد داشت بنابراین ما نباید با بلند مرتبهسازیها باعث شویم
که باز جمعیتپذیری شهر تهران بیش از این اتفاق بیفتند و لذا با وجود اینکه بلند
مرتبهسازی در کلانشهرها امری اجتنابناپذیر است اما در جامعه شهری نمیتوانیم در
محدوده و عرصه افق شهر را همچنان افزایش دهیم. اما قطعا شورای شهر نسبت به پیشنهادات
و مطالعات و گزینههایی که مشاور طرح تفصیلی مطرح کرده است رویکرد محدودکننده
دارد به این مفهوم که قطعا سعی میکند میزان طبقات کنترل و محدود شود چون ممکن است
بلندمرتبهسازی جمعیت تهران را به 12میلیون نفر برساند که به عنوان یک تهدید مطرح
است. این عضو شورای شهر درباره خطرپذیری ساختمانهای بلندمرتبه در صورت زلزله
تهران توضیح میدهد: بحث مقابله با زلزله و مقاومسازی حل شده مشروط بر اینکه
ضوابط و مقرارت ملی ساختمان با حضور دستگاههای نظارتی مهندس ناظر مجری و شهرداری
به درستی اجرا بشود این زیاد جای نگرانی نیست. تعداد برجهایی که مانند برج تهران
با این ضوابط ساخته شده، مشکلی هم از نظر مقاومت ندارند.
معایب پیش از محاسن
قناعتی، عضو دیگر شورای شهر معایب بلندمرتبهسازی را بسیار بیشتر از
محاسن آن میداند و میگوید: اگر اغلب برای این ساختمانها تامین پارکینگ میشود اما
برای تردد خودروها برنامهریزی صورت نمیگیرد. گاهی دیده میشود که در یک خیابان
8متری هتل 57طبقه ساخته میشود که مصداق آن در خیابان فرشته است. در این شرایط اگر
حریقی اتفاق بیفتد خودروهای آتشنشانی نمیتوانند به راحتی به جلو ساختمان ورود
کنند. وی با تاکید بر لزوم محدود شدن بلندمرتبهسازیها در تهران خطرات ناشی از
اینگونه اقدامات را توضیح میدهد؛ به عنوان مثال در منطقه ۲۲ بلند مرتبهسازی
زیادی انجام شده اما هنوز زیرساختهای آن مشخص نشده است در حالی که اگر کمیسیون
ماده ۵ مجوزهای افزایش طبقات ۱۰ تا ۲۰ طبقه دیگر نیز افزایش یابد در آینده با
مشکلات زیادی روبهرو خواهیم بود چون نیروگاهها و مراکز توزیع انرژی در تهران به
وجود نیامده است.
