تفت، شهر آسیاب‌های آبی

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان تفت گفت: شهرستان تفت با وسعت 6048 کیلومتر مربع، در 18 کیلومتری جنوب غربی استان یزد قرار دارد.

ولی غیاثی گفت: شهرستان تفت دارای سه بخش «مرکزی»، «نیر» و «گاریزات» بوده که بخش مرکزی شامل دهستان‌های پیشکوه، دهشیر، شیرکوه، علی آباد، نصرآباد و بخش نیر شامل: دهستان‌های زردین، بنادکوک و سخوید و بخش گاریزات شامل دهستان‌هایگاریزات و کهدوییه است. تفت یکی از بزرگترین مراکز تولید و صدور انار در استان یزد است.

وی ادامه داد: تفت منطقه‌ای باستانی با پیشینه‌ای دراز است. این شهر از هر لحاظ با یزد پیوند تاریخی داشته و نامش همیشه با آن، همراه بوده است.

این مسوول تصریح کرد: منطقه عمومی تفت قبل ا اسلام وجود داشته و به تعبیر عبدالحسین آیتی نویسنده کتاب تاریخ یزد (آتشکده یزدان)، یزد بدون تفت هیچگاه وجود نداشته است.

به گزارش ایسنا، غیاثی افزود: این خطه بیش از 1200 اثر تاریخی را داراست که از این آثار تعداد 87 اثر شامل 86 اثر ملموس و یک اثر ناملموس و معنوی در فرهست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

وی همچنین گفت: شهرستان تفت شش روستای هدف گردشگری شامل اسلامیه، ده بالا، طزرجان، بنادکوک، توران پشت و چم و مبارکه دارد.

وی اضافه کرد: همچنین ده منطقه نمونه گردشگری در این شهرستان وجود دارد که بام تفت، ده بالا، سانیج، غار موبدان فیروز، غار نباتی، نیر، دامنه شیرکوه، علی آباد، توران پشت و کوه پلنگی هستند.

مجموعه امام (شاه ولی)

این مسوول با بیان اینکه در تفت مجموعه‌ای وجود دارد که منسوب به شاه نعمت الله ولی است، اظهار کرد: مجموعه امام تفت در میدان مرکزی شهرستان تفت قرار دارد و این مجموعه شامل مسجد، بقعه، حسینیه، آب انبار، بازار و مدرسه است که با فاصله بسیار نزدیکی از هم قرار گرفته اند.

وی ادامه داد: مجموعه امام (شاه ولی) مربوط به دوران های تاریخی پس از اسلام است و در تفت، مرکز شهر واقع شده است.

وی اضافه کرد: این مجموعه تاریخی در تاریخ 8 خرداد 1378 با شماره ثبت 2342 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد امام

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان تفت با اشاره به اینکه مسجد امام در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است گفت: در بین آثار تاریخی شهرستان تفت، تعداد 13 مسجد وجود دارد که مسجد امام نیز یکی از این آثار است که به شماره 771 در تاریخ 23 بهمن ماه 1321 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

وی افزود: مسجد امام (شاه ولی) به دستور «خانش بیگم» خواهر شاه تهماسب در قرن نهم ه.ق ساخته شد.

وی تصریح کرد: ساختمان مسجد از خشت و آجر و دارای تابستان خانه‌ای با ایوان، گنبد و گرمخانه‌ای در ضلع غربی آن است. بالای گند مأذنه‌ای وجود دارد و راه پله دسترسی به آن، از روی گنبد و در ضلع شمالی آن ساخته شده است. فرش بام گنبد از آجر خفته راسته است. پوشش گرمخانه طاق و تویزه آجری و به صورت کاربندی است.

غیاثی بیان کرد: در چوبی ظریف و کنده کاری شده، کتیبه کاشی معرق به خط نسخ در اطراف در، یک قطعه چوب منبت و آلت سازی شده به شکل مثلث که بالای سردر نصب شده، شبکه گچبری ظریف، نورگیر بالای محراب و سنگ مرمر منصوب در محراب، از ظرایف هنری این بنا است.

بقعه شاه خلیل

مدیر میراث فرهنگی شهرستان تفت با اشاره به بقعه شاه خلیل گفت: شاه خلیل از اولاد شاه نعمت ا… ولی است این بنا که همچنین به عنوان خانقاه نیز مشهور است، شامل دو گنبد بزرگ و کوچک است. در دو طرف گنبد، ضلع‌های شمالی و شرقی، راهروهایی وجود دارد. در ضلع غربی آن، راهرو به یک ایوان با سه طاق نما و دو ستون نماسازی شده، تبدیل شده است.

وی افزود: شکل اصلی خانقاه مربع بوده که کوشکی بلند با عمارتی عالی در وسط آن احداث شده و در اطراف آن برای دراویش و مسافران؛ خانه، آشپزخانه، حمّام و … بوده است.

وی اضافه کرد: گنبد آجری بر فراز بقعه مربع شکل، سنگ مرمرهای خوش تراش و ظریف مربوط به نه قبر در زیر گنبد با کتیبه های مختلف دیده می شود که دارای نقشهای گل و بوته حجاری شده هستند.

وی یادآور شد: این مکان هم اکنون به عنوان موزه مردم‌شناسی تفت دایر است.

آسیاب آبی گرمسیر

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان تفت گفت: تنها آسیاب دایر در تفت، آسیاب گرمسیر است. شهرستان تفت را از لحاظ تعداد آسیابها می توان شهر آسیاب‌های آبی نامید؛ زیرا تعداد آنها به بیش از 18 عدد می‌رسد و نشان از آن دارد که تفت روزی صادرکننده آرد بوده است.

وی از مهمترین آسیاب‌های آبی تفت به نیر، صدری، باغ گلابدان، نوابی، سرده، موقوفه گرمسیر، راحت آباد، میرسید محمد، حاجی زینل، مبارکه، ملا حیدر، امام رضا، اسلامیه، فخرآباد، آسیاب بادی شواز اشاره کرد.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر تنها آسیاب دایر شهرستان تفت، آسیاب آبی گرمسیر است که در طول ایام سال به ویژه تعطیلات سال نو پذیرای بازدید گنندگان از این اثر تاریخی است.

غیاثی یادآور شد: مصالح بکار رفته در این بنا خشت با ملات گل و آجر است. این اثر در سال 1390 بدست میراث فرهنگی مورد مرمت قرار گرفته که کف آن را تمام آجر فرش، بدنه داخل اندود سفید، نمای بیورنی اندود کاهگل و سیمگل، پشت بام تمام آجر فرش و پله ها نیز بازسازس شده است.

تفت یا دراز شهر

به گزارش خبرنگار ایسنا – منطقه یزد، تفت، در فرهنگ معین به معنی گرم شدن، حرارت، گرم یا به معنای سبدی چوبین که در آن میوه جای دهند، آمده است. نام تفت در منابع تاریخی و عرفانی از قرن نهم هجری به بعد همراه با نام شاه نعمت‌الله ولی آورده شده است.

در برخی منابع، این شهر به دراز شهر معروف است زیرا تمام خانه ها و ساختمانهای آن اطراف یک خیابان طولانی واقع شده است و یک رودخانه در طول شهر وجود دارد که سال‌هاست چشم مردم بدنبال قطره آبی می گردد.

خوش آب و هوا ترین نواحی ییلاقی استان در تفت

شهرستان تفت را رشته کوههای متعدد احاطه نموده‌است، به گونه‌ای که می‌توان این شهرستان را ناحیه عمده کوهستانی استان به شمار آورد. دره‌های واقع در بین ارتفاعات، زیباترین، سرسبزترین و خوش آب و هوا ترین نواحی ییلاقی استان را به وجود آورده‌است.

وضعیت ارتفاعات تفت به گونه‌ای است که از قدیم الایام تاکنون سه ناحیه مشخصی را به وجود آورده ‌است که در گویش عمومی به نواحی پشتکوه، پیشکوه و میانکوه معروف شده ‌است.

مهم ترین صنایع دستی این منطقه را گیوه‌دوزی و قالی‌بافی تشکیل می‌دهد که توسط زنان و دختران در داخل کارگاه‌ها و یا در منازل مسکونی انجام می‌گیرد.

;

;