رفع مشکلات راهسازی پلـی بهسوی توسعه پایـدار
نگاهی به آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که در حالحاضر طول آزادراههای کشور به ۲ هزار و ۱۰۶ کیلومتر میرسد و این در حالی است که ۳ هزار و ۲۹۱ کیلومتر آزادراه دیگر نیز در دست احداث قرار دارد.
گروه راه و شهرسازی: پیریزی سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور، توسعه، تجهیز، نگهداری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی، اجتماعی، عمرانی و دفاع ملی از اهداف تعریفشده در بخش راه و ترابری عنوان شده است. احداث راههای ارتباطی کشور اعم از زمینی (راه و راهآهن) و راههای آبی و فراهمآوردن وسایل ترابری و تنظیم مقررات استفاده صحیح از آن ها و تامین ترابری کشور از دیگر اهداف این بخش بهشمار میروند.
نگاهی به آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که در حالحاضر طول آزادراههای کشور به ۲ هزار و ۱۰۶ کیلومتر میرسد و این در حالی است که ۳ هزار و ۲۹۱ کیلومتر آزادراه دیگر نیز در دست احداث قرار دارد.
پایگاه اطلاعرسانی وزارت راه و شهرسازی احداث یکهزار و ۲۱ کیلومتر از ۲ هزار و ۱۰۶ کیلومتر شبکه آزادراهی کشور را متعلق به دولتهای نهم و دهم میداند. در حالی که طول کل آزادراههای احداث شده در دولتهای هفتم و هشتم به ۵۱۹ کیلومتر میرسد. این گزارش حاکی از آن است که سال گذشته ۱۴۹ کیلومتر آزادراه در کشور احداث شده و قرار است ۲۵۷ کیلومتر آزادراه دیگر نیز تا پایان سال ۹۱ احداث شود. از سوی دیگر معاون ساخت و توسعه شبکه راههای کشور از افتتاح یک هزار و ۳۰۰ کیلومتر بزرگراه تا پایان سالجاری خبر داده است. با این وجود پیشبینی میشود در سال پایانی برنامه پنجم توسعه طول شبکه آزادراهی کشور به ۴ هزار و ۶۶۴ کیلومتر برسد. توسعه راه و راهسازی جزء عوامل موثر در حمل و نقل و ترانزیت کالاست و باعث ایجاد بازارهای متمرکز میشود. از اینرو توجه به آن در توسعه پایدار نقش بسزایی را ایفا میکند. بنابراین اجرای این پروژههای از پیشتعیینشده تبعات مهمی را در بر دارند که در زیر به آن ها اشاره میشود.
کاهش مصرف سوخت و استهلاک
;در بخش حمل و نقل جادهای، گسترش و ایجاد راههای جدید باعث کاهش در مصرف سوخت و استهلاک قطعات خودروهای سنگین میشود. بنابراین اگر با توجه به مطالعات جغرافیایی بتوانیم مسیرهای کوتاهتر را انتخاب کرده و ; طول جادهها و راههای ارتباطی را کاهش دهیم، در کسب این هدف بزرگ موثر خواهد بود.
کاهش هزینه بیمه
;با توجه به اینکه بیمه محصولات جزء عوامل افزایش قیمت در بهای تمام شده کالاهای تولیدی است و عامل ریسک و زمان در محاسبه هزینه بیمه نقش مهمی را ایفا میکند، گسترش و اصلاح راهها به کاهش ریسک و زمان حمل و نقل کالا منتهی میشود و در نتیجه هزینه بیمه را کاهش خواهد داد.
کاهش زمان در تحویل محصول از محل تولید تا بازار هدف
; زمان رسیدن کالا و محصولات تولیدی به بازار هدف با توجه به ماهیت آن که میتواند از قطعات صنعتی تا محصولات کشاورزی باشد، بسیار مهم و تعیینکننده است. مسیر حمل و نقل و زمان تحویل کالا عامل بسیار مهمی در افزایش ضایعات محصولات کشاورزی است از سوی دیگر در هزینه های انبار گردانی کالاها و قطعات از جمله مواد و قطعات اولیه صنعتی زمان نقش بسیار مهمی را ایفا می کند.
تاثیرپذیری برتولید ناخالص ملی GNP
تولید ناخالص ملی اصلیترین عامل در توسعه پایدار است و طرحهای عمرانی به رشد ارقام تولید ناخالص ملی میانجامد.اما شیوه درست اجرای طرحهای عمرانی و بحث مطالعاتی هر پروژه نقش بسیار مهمی را در اثر بخشی مثبت هر طرح بر عهده دارد. آمار و ارقام موجود حاکی از نرخ بالای سوانح مرگ و میر جادهای است علاوه بر اینکه هزینههای درمان سوانح واثرات نا مطلوب آن بر GNP تاثیر منفی می گذارد،سرمایه انسانی از دست رفته قابل جایگزینی نیست. از اینرو گسترش راه های کارشناسی شده و اصلاح نواقص راه های کنونی می تواند از چنین اثرات نامطلوبی جلوگیری کند. با توجه به این شرایط و قرار داشتن ایران در مسیر ترانزیت کالا، گسترش راهها و مسیرهای ریلی میتواند درآمدزایی قابلتوجهی برای کشور داشته باشد.
با توجه به این منافع باید سرمایهگذاری کلانی به این بخش اختصاص یابد و به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، تحقق اهداف مشخص شده در برنامه پنجم توسعه در حوزه زیرساختهای حمل و نقل نیازمند اعتباری بیش از ۳۸۸ هزار میلیارد ریال است.
در مجموع تحقق اهداف برنامه پنجم توسعه و اتمام پروژههای در دست احداث نیازمند ۱۱۳ هزار میلیارد ریال بودجه عمومی و ۲۳۰ هزار و ۷۵۰ میلیارد ریال تامین اعتبار از طریق سایر منابع خواهد بود.
در بین ۲۰ پروژه آزادراهی کشور که باید تا پایان برنامه پنجم توسعه به بهرهبرداری برسد آزادراههای: تهران- شمال، کنار گذر شمالی مشهد، ساوه- همدان، حرم تا حرم، پل زال اندیمشک- اهواز، زنجان- تبریز، کنار گذر غربی اصفهان، تبریز- ارومیه و رشت- قزوین از پروژههای اولویتدار در بخش احداث آزادراهها محسوب میشود.
