اقبال بخش خصوصی کوتاه می شود

صما، گروه تاریخ مسکن- در مطالب قبلی بیان شد که در سال 1362 مسکن رونق را تجربه می کرد اما با رسیدن سال 1363 اوضاع متفاوت شد. در این زمان تداوم رشد قابل ملاحظه فعالیت‌های ساختمانی سال قبل میسر نگردید. محدودیت عرضه زمین های شهری و مشکلات تهیه مصالح ساختمانی همراه با کاهش سرعت رشد بهای مسکن و عدم حضور گسترده بخش خصوصی در بازار به ترتیب از عوامل کندکننده فعالیت های ساختمانی بودند.

با وجود ادامه عملیات واگذاری زمین از طرف سازمان زمین شهری، مسائلی از جمله اشکالات قانونی و ثبتی و نارسایی های اجرایی، در برخی موارد باعث جلوگیری از تحرک بیشتر گردید.
در سال 1363 در رابطه با عملیات خانه سازی بانک مسکن، احداث تعداد 10369 واحد مسکونی در چند شهر شروع شد و تعداد 920 واحد مسکونی نیز در چند شهر از جمله تهران از مجتمع های مسکونی به خریداران این واحدها تحویل گردید. باید گفت این رکود در حالی اتفاق افتاد که وام های اعطایی افزایش داشت.
در دوره مورد گزارش مبلغ تسهیلات اعطایی جهت تهیه مسکن 3/12 درصد افزایش داشته است. افزایش وام های مسکن عمدتا ناشی از افزایش پرداخت های بانک مسکن به سپرده های وام‌خواه و با توجه به مهلت دریافت اینگونه وام ها تا پایان سال 1363 بوده است که قسمت عمده آن صرف خرید مسکن گردید.
1- اعتبارات ساختمانی
در سال 1363 بانک های مسکن و رفاه کارگران جمعا مبلغ 218.2 میلیارد ریال به 82.600 متقاضی وام پرداخت نمودند. تعداد متقاضیانی که وام دریافت نمودند 6/33 درصد نسبت به سال قبل کاهش داشت لیکن مبلغ پرداختی به آنان در مقایسه با سال 1362 از افزایشی معادل 3/13 درصد برخوردار بود.
از کل مبلغ وام های پرداختی در این دوره 6/99 درصد توسط بانک مسکن و 4/0 درصد توسط بانک رفاه کارگران تامین گردید.
افزایش میانگین وام ها از 1.5 میلیون ریال در سال 1362 به 2.6 میلیون ریال در دوره مورد بررسی، ناشی از استفاده از حداکثر سقف های وامی تعیین شده توسط سپرده گذاران وام مسکن بود.
مطابق آمار بانک مسکن از 217.4 میلیارد ریال وام پرداخت شده توسط این بانک 69.7 میلیارد ریال (1/32 درصد) جهت احداث و تکمیل 28700 واحد مسکونی و 129 میلیارد ریال (3/59 درصد) به منظور خرید 43500 واحد مسکونی به مصرف رسید. در این دوره همچنین 426 میلیون ریال به منظور توسعه و تکمیل 23 واحد تولید مصالح ساختمانی و حدود 2 میلیارد ریال جهت تعمیر 2700 واحد مسکونی پرداخت گردید. مابه‌التفاوت مبالغ مشروحه از کل وام و تسهیلات اعطائی توسط بانک مسکن، مربوط به فروش سهم الشرکه بانک و وام های انتقالی می باشد که بالغ بر 16.2 میلیارد ریال بود.
در سال مورد بررسی از کل وام های پرداختی بانک مسکن 27 درصد به تهران، 9/39 درصد به شهرهای بزرگ و 1/33 درصد به شهرهای کوچک اختصاص یافت.
2- حضور کم رنگ بخش خصوصی
علیرغم افزایش پرداخت وام های مسکن در سال 1363 سرعت رشد سرمایه گذاری بخش خصوصی در ساختمان (به قیمت جاری) به میزان قابل ملاحظه ای کاهش یافت و به 6 درصد محدود گردید. در این سال حجم سرمایه گذاری انجام شده توسط بخش خصوصی در ساختمان های جدید مناطق شهری در مقایسه با سال قبل رشد چندانی نداشت. این رقم که در سال 1362 حدود 94 درصد رشد داشت در دوره مورد بررسی تنها 6 درصد افزایش یافت و به 884.2 میلیارد ریال رسید. رقم مذکور به قیمت ثابت سال 1353 نسبت به سال 1362 ; کاهش 2/6 درصدی را نشان می دهد.
در دوره مورد گزارش از کل مبلغ سرمایه گذاری شده در ساختمان های جدید 3/19 درصد به تهران، 2/34 درصد به شهرهای بزرگ و 5/46 درصد به شهرهای کوچک اختصاص یافت.
در سال 1363 به سبب وجود تسهیلات بیشتر در احداث ساختمان در شهرهای کوچک و واگذاری زمین به این منظور، رشد سرمایه گذاری در شهرهای مذکور در مقایسه با سایر مناطق شهری بیشتر بود. در این سال مبلغ 411 میلیارد ریال در شهرهای کوچک سرمایه گذاری گردید که 3/12 درصد (به قیمت های جاری نسبت به سال قبل افزایش داشت. مبلغ سرمایه گذاری شده در تهران با 1/1 درصد افزایش نسبت به سال 1362 به 170.8 میلیارد ریال رسید.
در شهرهای بزرگ نیز سرمایه گذاری بخش خصوصی در ساختمان های جدید مناطق شهری با 1/1 درصد افزایش در مقایسه با رقم مشابه سال قبل بالغ بر 302 میلیارد ریال گردید. کاهش رشد سرمایه گذاری نتیجه رکود عمومی در سطح کشور، که خود سبب کاهش نرخ تورم گردید و نیز روند نزولی قیمت های مسکن و کاهش سوددهی این بخش بود. در این میان واگذاری زمین توسط سازمان زمین شهری در تعدیل بهای مسکن نقش عمده ای را دارا بود.
در سال مورد بررسی سرمایه گذاری بخش عمومی در ساختمان با افت به مراتب شدیدتری (در مقایسه با سرمایه گذاری بخش خصوصی) مواجه بود و سرمایه گذاری عمرانی دولت در بخش ساختمان و مسکن کاهشی معادل 7/29 درصد نسبت به سال قبل نشان داد. بررسی فعالیت در جهت احداث ساختمان در این سال نشان می دهد که تعداد ساختمان های شروع شده 7/13 درصد کاهش یافته بود، لیکن تکمیل ساختمان های نیمه تمام به دلیل رونق قابل ملاحظه فعالیت های ساختمانی و افزایش ساختمان های شروع شده در سال قبل از افزایشی چشمگیر برخوردار بود و تعداد ساختمان های تکمیل شده 7/38 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت که سطح زیربنایی معادل 8/22 میلیون متر مربع را در بر می گرفت.
در سال 1363 استان های تهران، اصفهان، چهارمحال و بختیاری و فارس از حیث فعالیت های ساختمانی در صدر استان های کشور قرار داشته اند. این تحرک، بهبود اوضاع طبقه کارگر را به دنبال داشت چنان که شاخص دستمزد کارگران ساختمانی 9/15 درصد رشد کرد که بیشتر ناشی از افزایش شاخص دستمزد کارگران ماهر ساختمانی بود. در کنار دستمزد کارگران، قیمت مصالح ساختمانی هم با رشد همراه بود.
در این دوره شاخص بهای عمده فروشی مصالح ساختمانی به عدد 2/293 رسید که نسبت به عدد مشابه سال قبل 1/10 درصد ترقی داشت. این افزایش بیشتر تحت تاثیر افزایش شاخص بهای عمده فروشی مصالح ساختمانی فلزی بود. به این ترتیب می توان گفت بازار مسکن به دلایلی که اشاره شد سال 1363 را در یک خواب عمیق زمستانی به پایان برد.

;

;

;

;

;