صما- شاید در نگاه اول پاسخگو بودن یک سازنده و تولیدکننده خیلی بدیهی به نظر برسد اما وقتی می بینیم که در عمل این گونه نیست کمی جای تعمق و دقت نظر وجود دارد و ناخودآگاه این سؤال به ذهن متبادر می شود که چرا در حال حاضر اکثرسازندگان از پاسخگویی طفره می روند؟ برای روشن شدن جواب باید گفت که صنعت ساختمان مثل هر بخش اقتصادی دیگر باید سود آور باشد تا جذابیت لازم را برای سرمایه گذار فراهم آورد، پس بی شک باید نگاه هزینه- فایده را کمی دقیق تر مد نظر قرار دهیم تا مشخص شود پاسخگو بودن برای سازنده چه منافع و چه هزینه هایی دارد. به بیان دیگر باید دید جمع جبری این هزینه- فایده چه عددی می شود که در حال حاضر برای سازنده، پاسخگو بودن به صرفه نیست! در این نوشتار قصد داریم به اجمال به واکاوی این موضوع بپردازیم.
1. پاسخگو بودن نیازمند کیفیت محصول است: در صورتی یک سازنده می تواند در قبال محصول تولیدی خود حاضر به پاسخگویی باشد که از کیفیت محصول خود مطمئن باشد؛ قدر مسلم هر سازنده ای تمایل دارد محصول با کیفیتی را به بازار عرضه کند اما به دو دلیل عمده قادر به این کار نیستند؛ اولاً چون در طیف گسترده سازندگان مسکن از افراد دارای تخصص و تجربه بالا تا افراد فاقد تجربه و تخصص و صرفاً «تاجر ساختمان» وجود دارند، لاجرم کیفیت ساخت نیز به همین میزان می تواند از باکیفیت تا بی کیفیت گسترده باشد. ثانیاً چون ساخت و ساز با کیفیت نیازمند استفاده از مصالح باکیفیت و نیروی کار متخصص و باکیفیت است ناگفته پیداست که استفاده از این دو فاکتور هزینه بر بوده و باعث می شود ساختن یک ساختمان با کیفیت هزینه بیشتری را بر سازنده تحمیل کند.
2. تفاوت محصول باکیفیت و محصول بی کیفیت دیده نمی شود: همانطور که گفته شد کیفیت یک طیف است که نمی توان آن را به درستی مشخص کرد و به آسانی به صورت کمیت درآورد. در حال حاضر هم چنین طبقه بندی برای کیفیت ساخت و ساز وجود ندارد و هر سازنده ای مدعی است که بهترین را می سازد و احتمالا هم درست می گوید؛ چون در سطح بضاعت، توان و تخصص وی این محصولی را که ساخته است بهترین است. بهره بردار هم آنقدر از بُعد کیفی و تخصصی به سازه و ساختمان اشراف ندارد که بتواند کیفیت را به خوبی تشخیص دهد. پس واضح است که اگر ساختمان باکیفیت از نظر خریدار، تفاوت چندانی با ساختمانی بی کیفیت نداشته باشد و یا بهای کیفیت بالاتر پرداخت نشود دلیل و توجیه اقتصادی برای ساخت محصول باکیفیت توسط سازنده وجود ندارد.
3. بی کیفیتی در زیر ظاهر بَزَک شده ساختمان پنهان می شود: در عالم واقع نوع و کیفیت ساخت، امضا و اثر انگشت یک سازنده محسوب می شود؛ یعنی یک سازه برای سازنده اش ایجاد یک هویت و جایگاه اعتباری می کند که نمی تواند به راحتی از آن چشم بپوشد و سود زودگذر را فدای کیفیت پایین کند. اما ساختمان با سایر محصولات تولیدی و صنعتی یک تفاوت عمده دارد که باعث می شود عده ای را وسوسه کند که محصولی کم کیفیت تر تولید کنند و آن هم این مطلب است که در ساختمان می توان کیفیت پایین را در زیر ظاهری بَزَک کرده پنهان کرد، به نحوی که بهره بردار غیر متخصص نمی تواند آن را تشخیص دهد و شناسنامه فنی شاید راهی بوده است که بتواند زیر این ظاهر بَزَک کرده را به بهره بردار بنماید. که در حال حاضر شیوه اجرای شناسنامه فنی نتوانسته این معضل را حل کند و پایین بودن عمر مفید ساختمان هم دلیل بر کیفیت پایین ساخت و ساز در کشور است.
4. نبود نظام تنبیه و تشویق برای کیفیت ساخت: در حال حاضر هر کسی با هر کیفیتی سازه خود را در بازار به فروش می رساند و تفاوت چندانی نه در میان «سیستم نظارتی و متولی ساخت و ساز کشور» و نه در میان «مصرف کنندگان» برای محصول با کیفیت و محصول بی کیفیت قائل نیستند. به دلیل نبود این نظام تشویق و تنبیه و باز هم به همان دلیل نبود توجیه اقتصادی، چندان نمی توان انتظار داشت که سازندگان، محصولی با کیفیت و بالطبع هزینه بر را بسازند و با قیمتی تقریباً مساوی با محصول بی کیفیت به بهره بردار تحویل دهند.
5. در جایی که هیچکس پاسخگو نیست، پاسخگویی جرم است: نکته دیگر اینکه در پروسه ساخت و ساز، افراد و نهادهای متععدی درگیر و دخیل هستند که کم کاری و اهمال هر یک از آنها می تواند در کیفیت محصول نهایی مؤثر باشد. در حال حاضر هریک از این افراد و نهادها و تولیدکنندگان مصالح ساختمانی به نحوی کار خود را در روند ساخت و ساز انجام می دهند و پس از اتمام ساختمان خیلی در دسترس نبوده و از نظر قانونی و عرفی هم خیلی قابل پیگرد نیستند که پاسخگوی کار خود باشند. پس کاملاً مسلم و بدیهی است هر کسی که پاسخگویی در قبال این محصول نهایی که ساختمان است را بر عهده بگیرد، باید جوابگوی تمام اهمال و کم کاری های انجام گرفته در پروسه ساخت باشد و همه کاسه کوزه ها در اصطلاح بر سر وی شکسته خواهد شد، پس بهترین حالت این است که سازنده پاسخگو نباشد، چون پاسخگویی یعنی پذیرفتن جرمِ همه کسانی که در این پروسه اهمال کرده اند و پاسخگو نبوده اند.
نتیجه: از تمام مباحث بالا می توان چنین نتیجه گرفت؛ که پاسخگو بودن به نوعی مترادف با ارائه محصولی کیفی و قابل پاسخگویی است و تولید محصول با کیفیت هم، لزوماً هزینه بیشتری را بر سازنده تحمیل خواهد کرد و تا زمانی که این کیفیت بالاتر، نه در «قیمت فروش و برگشت سرمایه» دیده می شود و نه در «نظام تشویق و تنبیه سازمانی و اجتماعی»، طبیعی است تنها بحث اخلاق حرفه ای و وجدان کاری است که شاید به نوعی سازنده را اقناع و ارضا کند که محصولی کیفی را تولید و عرضه کند که آن هم نادر است. به همین خاطر شاید لازم باشد همانطور که خیلی از کارشناسان پیشنهاد می دهند کیفیت ساخت و ارائه شناسنامه فنی به صورت درجه بندی صادر شود که هم بتواند در قیمت گذاری نهایی از آن استفاده شود و برگشت سرمایه سازندگان «باکیفیت ساز» را تضمین کند و هم بتواند بهره بردار را نسبت به کیفیت محصولی که می خرد و در ظاهر کیفیت آن دیده نمی شود و قابل بررسی نیست مطمئن کند و بداند که چرا برای خرید این سازه باید قیمت بیشتری را نسبت به محصولی دیگر پرداخت نماید. در این صورت سازنده هم با رغبت بیشتری از مصالح کیفی تر و نیروی کار ماهرتر استفاده می کند و با خیال راحت می تواند پاسخگوی تولید خود باشد، چون به کیفیت آن اطمینان دارد و در پروسه هزینه- فایده برای سازنده به صرفه خواهد بود که محصول با کیفیت بسازد و پاسخگو نیز باشد.
;
انتهای پیام/
کد خبر: 0228
;
