تأکید بر تقویت زیرساخت‌های اجتماعی در توسعه شهرهای جدید

به گزارش صما، سومین نشست «راه گفت‌وگو» با عنوان «شهروند، مسکن، زیرساخت اجتماعی» با حضور علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، عبدالرضا گلپایگانی عضو هیأت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن، کاوه اسدپور رئیس مرکز توسعه و سیاست‌های راهبردی وزارت راه و شهرسازی، حسین ایمانی جاجرمی دانشیار و رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، ناصر ریاحی مدیرکل دفتر توسعه اجتماعی و فرهنگی شرکت عمران شهرهای جدید و جمعی از فعالان و صاحب‌نظران حوزه شهرسازی و معماری برگزار شد.

در این نشست، موضوع نقش زیرساخت‌های اجتماعی در شکل‌گیری محله و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای جدید مورد بحث و بررسی قرار گرفت و حاضران بر ضرورت توجه همزمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی و فرهنگی در فرآیند توسعه شهری تأکید کردند.

در این نشست مطرح شد که ساخت مسکن، خیابان، مدرسه و پارک به‌تنهایی به معنای شکل‌گیری یک محله پویا و برخوردار از حیات اجتماعی نیست و در کنار توسعه کالبدی، باید زمینه شکل‌گیری روابط اجتماعی، مشارکت شهروندان، ثبات سکونت، دسترسی برابر به خدمات و ایجاد فضاهای عمومی و اجتماعی نیز فراهم شود؛ موضوعی که در برنامه‌ریزی و توسعه شهرهای جدید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ضرورت اجتماعی‌تر شدن سیاست‌های حوزه مسکن و شهرسازی

علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، در این نشست با تأکید بر ضرورت اجتماعی‌تر شدن سیاست‌ها و تصمیمات وزارت راه و شهرسازی، اظهار کرد: ابعاد مربوط به روابط میان انسان‌ها و تأثیر هر سیاست و اقدام بر مناسبات اجتماعی باید از مرحله سیاست‌گذاری تا بهره‌برداری مورد توجه قرار گیرد.

وی گفت: برای دستیابی به این هدف، باید درباره مفاهیم مرتبط با شهر، مسکن و زندگی اجتماعی گفت‌وگو کرد و علاوه بر صاحب‌نظران، از ظرفیت انجمن‌های تخصصی و نهادهای مدنی نیز بهره گرفت.

اعطا همچنین بر تداوم گفت‌وگو میان متخصصان و سیاست‌گذاران و تلاش برای تبدیل مباحث مطرح‌شده در این نشست‌ها به نتایج و پیشنهادهای ملموس در حوزه سیاست‌گذاری تأکید کرد.

زیرساخت اجتماعی؛ بخش مهمی از توسعه شهرهای جدید

عبدالرضا گلپایگانی، عضو هیأت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن و مدیرعامل پیشین شرکت بازآفرینی شهری ایران، نیز با اشاره به تجربه اجرای پروژه‌های بازآفرینی و توسعه شهری، بر اهمیت ایجاد فضاهای اجتماعی و عمومی در شهرها تأکید کرد.

وی با اشاره به پروژه‌هایی از جمله کتابخانه، مدرسه، فضاهای بهداشتی، پیاده‌راه‌ها و بازارهای تاریخی، ایجاد بسترهای مناسب برای حضور و تعامل شهروندان را در شکل‌گیری رویدادها و روابط اجتماعی مؤثر دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیت مشارکت مردم و نمایندگان محلی در فرآیند توسعه شهری تأکید کرد.

گلپایگانی همچنین خواستار آن شد که مباحث مطرح‌شده در این نشست در قالب پیشنهادهای مشخص و قابل استفاده در سیاست‌گذاری‌های وزارت راه و شهرسازی دنبال شود.

توجه به ابعاد اجتماعی در سیاست‌گذاری شهرهای جدید

حسین ایمانی جاجرمی، رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، نیز با تأکید بر ضرورت به رسمیت شناختن تنوع اجتماعی و تفاوت نیازهای گروه‌های مختلف، اظهار کرد: سیاست‌های شهری و مسکن باید گروه‌های مختلف اجتماعی را مورد توجه قرار دهند و هیچ گروهی نباید از خدمات و امکانات شهری کنار گذاشته شود.

وی با اشاره به تجربه شهرک اکباتان، مشارکت ساکنان در مدیریت و پیگیری مسائل محلی را در کنار طراحی محیطی و پیش‌بینی فضاهای باز، از عوامل مؤثر در تداوم حیات اجتماعی این شهرک دانست.

رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران همچنین بر ضرورت مشارکت مردم در طراحی، ساخت و نگهداری فضاهای شهری تأکید کرد و گفت ساختارهای دولتی باید به سمت گفت‌وگو و مشارکت بیشتر با شهروندان حرکت کنند.

شهرهای جدید؛ از ساخت مسکن تا شکل‌گیری اجتماع

در بخش دیگری از این نشست، موضوع تجربه شهرهای جدید و پروژه‌هایی مانند مسکن مهر و نسبت میان کالبد مسکن، شکل‌گیری محله و کیفیت زندگی اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.

حاضران تأکید کردند که توسعه شهرهای جدید نباید صرفاً به تأمین واحدهای مسکونی محدود شود و در کنار توسعه فیزیکی شهر، ایجاد زیرساخت‌های اجتماعی، فرهنگی و عمومی، تقویت نهادهای محلی، فراهم کردن امکان مشارکت شهروندان و توجه به نیازهای گروه‌های مختلف اجتماعی نیز باید در فرآیند برنامه‌ریزی و توسعه مورد توجه قرار گیرد.

همچنین موضوعاتی همچون ثبات سکونت و تأثیر قراردادهای اجاره بر شکل‌گیری هویت محله‌ای، اهمیت فضاهای عمومی و پیاده‌راه‌ها، نقش کتابخانه‌ها و فضاهای فرهنگی، توجه به سالمندان، کودکان و گروه‌های کم‌برخوردار، نقش کافه‌ها و سایر فضاهای عمومی در شکل‌گیری روابط اجتماعی و ضرورت توجه به «پیوست اجتماعی» و طراحی اجتماعی پیش از شکل‌گیری کالبد شهری از دیگر محورهای مورد بحث در این نشست بود.

حضور ناصر ریاحی، مدیرکل دفتر توسعه اجتماعی و فرهنگی شرکت عمران شهرهای جدید، در این نشست نیز در راستای توجه این شرکت به ابعاد اجتماعی و فرهنگی توسعه شهرهای جدید و ضرورت تقویت رویکردهای اجتماعی در برنامه‌ریزی و توسعه این شهرها صورت گرفت.