توقف ساخت مکعب مکاب؛ پروژه نیو موروبا در مسیر بازنگری

برنامه‌های بلندپروازانه عربستان سعودی برای دگرگونی ریاض از طریق یکی از مهم‌ترین توسعه‌های شهری این کشور همچنان در حال تحول است. از انتصاب‌های بزرگ طراحی و قراردادهای زیرساختی تا استادیوم جدید، سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت و تغییرات مدیریتی، پروژه نیو موروبا (New Murabba) همچنان در مرکز تحول بلندمدت پایتخت این کشور قرار دارد.

با این حال، این پروژه اکنون وارد دوره‌ای از بازنگری شده است؛ به‌گونه‌ای که ساخت برنامه‌ریزی‌شده شاخص‌ترین بنای آن، یعنی مکعب مکاب (The Mukaab)، به‌گزارش منابع آگاه، در حالی که مقامات در حال بررسی تأمین مالی و امکان‌سنجی کلی آن هستند، متوقف شده است.

نیو موروبا چیست؟

نیو موروبا یک توسعه بزرگ مرکزی شهر (downtown) است که توسط شرکت توسعه نیو موروبا، متعلق به صندوق سرمایه‌گذاری عمومی (PIF)، اجرا می‌شود. این پروژه بلندپروازانه قصد دارد حدود ۱۹ کیلومتر مربع از شمال‌غرب ریاض را دگرگون کند و ۱۸ محله جدید و یک مقصد بزرگ برای زندگی، کار و سرگرمی ایجاد نماید.

تجربه مرکزی شهر در این پروژه شامل حدود ۱۴ میلیون متر مربع فضای زندگی، کار و سرگرمی است که با زیرساخت‌ها، ساختمان‌های عمومی، فضای سبز و توسعه فضاهای عمومی پشتیبانی می‌شود. در قلب طرح جامع، مکعب مکاب قرار دارد؛ سازه مکعبی‌شکلی که طراحی شده تا به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای عربستان سعودی تبدیل شود.

مکعب مکاب؛ مرکز بلندپروازانه ریاض

مکعب مکاب به‌عنوان یک مکعب فلزی به ابعاد ۴۰۰ در ۴۰۰ متر و مرکز ثقل نیو موروبا طراحی شده بود. این سازه قرار بود یک گنبد مرکزی عظیم با نمایشگر فراگیر مبتنی بر هوش مصنوعی را در خود جای دهد که به‌عنوان بزرگ‌ترین نمونه از این دست در جهان معرفی می‌شد. انتظار می‌رفت بازدیدکنندگان این فناوری را از داخل سازه‌ای به سبک زیگورات با ارتفاع بیش از ۳۰۰ متر که در داخل مکعب ساخته می‌شد، تجربه کنند.

مقیاس عظیم و جاه‌طلبی فنی این پروژه، آن را به یکی از پیچیده‌ترین توسعه‌های پیشنهادی در چارچوب برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی تبدیل کرده است. مایکل دایک (Michael Dyke)، مدیرعامل نیو موروبا، در سخنرانی در یک کنفرانس در ریاض در ماه دسامبر، چالش‌های مرتبط با اجرای پروژه‌ای در این مقیاس را پذیرفت و گفت: «تلاش برای حل مسئله‌ای که امروز وجود ندارد، بسیار چالش‌برانگیز است.»

مه ۲۰۲۵: نیو موروبا در کانون مجمع سرمایه‌گذاری سعودی-آمریکا

نیو موروبا از جمله توسعه‌های بزرگ معرفی‌شده در مجمع سرمایه‌گذاری سعودی-آمریکا در ریاض در مه ۲۰۲۵ بود. این رویداد که در جریان سفر رسمی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به این کشور برگزار شد، تلاش‌های عربستان سعودی برای جذب مشارکت‌های جهانی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بزرگ همسو با چشم‌انداز ۲۰۳۰ را به نمایش گذاشت. حضور نیو موروبا در این مجمع، جایگاه آن را به‌عنوان یکی از فرصت‌های توسعه شاخص ریاض و بخش مهمی از استراتژی گسترده‌تر تحول شهری این کشور برجسته کرد.

ژوئیه ۲۰۲۵: هیریم آرکیتکتس استراتژی‌های طراحی آینده را بررسی می‌کند

در ژوئیه ۲۰۲۵، نیو موروبا تفاهم‌نامه‌ای با شرکت هیریم آرکیتکتس اند پلنرز (Heerim Architects & Planners) امضا کرد. هدف از این همکاری، بررسی استراتژی‌های نوآورانه معماری در عناصر کلیدی طرح جامع نیو موروبا، از جمله دارایی‌های اصلی، پارک‌های خطی و فناوری‌های شهر هوشمند بود. این توافق بر تمرکز پروژه بر یکپارچه‌سازی معماری، فناوری و فضاهای عمومی در مرکز شهر آینده ریاض تأکید داشت.

نوامبر ۲۰۲۵: انتصاب AECOM و Jacobs برای مکعب مکاب

یک نقطه عطف بزرگ در نوامبر ۲۰۲۵ رخ داد، زمانی که شرکت AECOM در یک سرمایه‌گذاری مشترک با Jacobs توسط شرکت توسعه نیو موروبا برای ارائه خدمات طراحی مکعب مکاب منصوب شد. این انتصاب گامی دیگر در جهت پیشبرد سازه شاخصی بود که به‌عنوان مرکز معماری توسعه گسترده‌تر نیو موروبا طراحی شده بود. این پروژه به‌عنوان بخشی از جاه‌طلبی‌های چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی برای ایجاد آینده شهری پایدار، متصل و انسان‌محور معرفی شد.

دسامبر ۲۰۲۵: مشارکت نیو موروبا با وزارت شهرداری‌ها و مسکن

نیو موروبا در دسامبر ۲۰۲۵ یک تفاهم‌نامه استراتژیک با وزارت شهرداری‌ها و مسکن عربستان سعودی امضا کرد. این توافق در مقر نیو موروبا در ریاض رسمیت یافت و با هدف حمایت از توسعه مرکز شهر آینده پایتخت انجام شد. این مشارکت اهمیت هماهنگی دولت در اجرای زیرساخت‌های بزرگ‌مقیاس و برنامه‌ریزی شهری مورد نیاز این مقصد را برجسته کرد.

ژانویه ۲۰۲۶: پاسونز نقش اصلی زیرساختی را دریافت کرد

در ژانویه ۲۰۲۶، شرکت پارسونز (Parsons Corporation) قراردادی ۶۰ ماهه از شرکت توسعه نیو موروبا برای ارائه پشتیبانی فنی طراحی و ساخت دریافت کرد. پارسونز به‌عنوان مشاور ارشد طراحی زیرساخت، مسئول ارائه خدمات طراحی و مهندسی در زیرساخت‌ها، ساختمان‌های عمومی، فضای سبز و فضاهای عمومی شد. این قرارداد تجربه مرکز شهر گسترده‌تری را که در ۱۴ میلیون متر مربع فضای زندگی، کار و سرگرمی برنامه‌ریزی شده بود، پوشش می‌داد و نشان می‌داد که فعالیت توسعه در سراسر طرح جامع همچنان در حال پیشرفت است.

گسترش نیو موروبا به حوزه سلامت

نیو موروبا همچنین به ساخت زیرساخت‌های اجتماعی برنامه‌ریزی‌شده برای این مقصد ادامه داده است. توسعه‌دهنده از مشارکت سرمایه‌گذاری با گروه پزشکی المنه (Almana Medical Group) برای توسعه یک بیمارستان عمومی در نیو موروبا خبر داد. این پروژه برنامه‌ریزی‌شده نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری تقریبی ۱ میلیارد ریال سعودی (۲۷۷ میلیون دلار) است و انتظار می‌رود شامل ۲۰۰ تخت باشد و بخش قابل توجهی از خدمات بهداشتی را به شبکه رو به رشد خدمات اجتماعی این مقصد اضافه کند.

ژوئیه ۲۰۲۶: انتصاب آروپ برای استادیوم ۴۵ هزار نفری

در ژوئیه ۲۰۲۶، نیو موروبا قرارداد طراحی یک استادیوم بزرگ ۴۵ هزار نفری را به شرکت بریتانیایی آروپ (Arup) واگذار کرد. این نشانه زیرساختی هوشمند، پایدار و جسورانه به‌عنوان بخشی از آماده‌سازی عربستان سعودی برای جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ در حال توسعه است. این استادیوم بخش مهم دیگری از توسعه تقریبی ۵۰ میلیارد دلاری نیو موروبا را تشکیل می‌دهد و نقش این پروژه را در حمایت از آمادگی ریاض برای رویدادهای بزرگ بین‌المللی برجسته می‌کند.

اوت ۲۰۲۶: تغییر رهبری نشانه بازتنظیم گسترده‌تر است

در اوت ۲۰۲۶، نیو موروبا عربستان سعودی صباح برکات (Sabah Barakat) را به‌عنوان مدیرعامل موقت منصوب کرد و جایگزین مایکل دایک شد که از سال ۲۰۲۴ رهبری این شرکت را بر عهده داشت. برکات یکی از مدیران ارشد صندوق سرمایه‌گذاری عمومی است و همچنین به‌عنوان مدیرعامل موقت گروه روشن (ROSHN Group) خدمت می‌کند. این تغییر رهبری در حالی رخ داد که عربستان سعودی سرعت و مقیاس چندین سرمایه‌گذاری بزرگ را تحت برنامه تحول اقتصادی چشم‌انداز ۲۰۳۰ خود بازنگری می‌کرد. این انتصاب منعکس‌کننده بازتنظیم گسترده‌تری در بخش‌هایی از سبد پروژه‌های کلان این کشور بود، زیرا عربستان سعودی به دنبال ایجاد تعادل بین برنامه‌های توسعه بلندپروازانه با پایداری مالی و بازده اقتصادی بلندمدت است. با وجود این تنظیمات، نیو موروبا بخش مهمی از برنامه‌های تحول ریاض باقی مانده است، به‌ویژه در حالی که این کشور برای میزبانی رویدادهای بزرگ جهانی از جمله اکسپو ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ آماده می‌شود.

آخرین تحول: توقف ساخت مکعب مکاب

بزرگ‌ترین تحول اخیر پیرامون نیو موروبا به خود مکعب مکاب مربوط می‌شود. عربستان سعودی به‌گزارش منابع، ساخت برنامه‌ریزی‌شده این آسمان‌خراش مکعبی‌شکل را در حالی که مقامات در حال بازنگری تأمین مالی و امکان‌سنجی کلی پروژه هستند، متوقف کرده است. به گفته منابع آگاه، کار فراتر از حفاری خاک و شمع‌کوبی به حالت تعلیق درآمده و آینده نزدیک این سازه شاخص را نامشخص کرده است. این توقف، چالش‌های فنی و مالی فوق‌العاده اجرای سازه‌ای را برجسته می‌کند که در هیچ‌جای جهان مشابه ندارد. با این حال، انتظار می‌رود توسعه گسترده‌تر نیو موروبا ادامه یابد و املاک و زیرساخت‌های اطراف به‌عنوان بخشی از مرکز شهر آینده ریاض پیشرفت کنند.

آینده نیو موروبا چه خواهد شد؟

در حالی که سؤالاتی درباره جدول زمانی آینده و تحویل نهایی مکعب مکاب باقی مانده است، نیو موروبا همچنان یکی از بلندپروازانه‌ترین برنامه‌های توسعه شهری عربستان سعودی را نمایندگی می‌کند. این پروژه تاکنون مشاوران، معماران و شرکت‌های مهندسی بین‌المللی بزرگ را گرد هم آورده و در عین حال به گسترش برنامه‌های خود در بخش‌های مسکونی، تجاری، سرگرمی، زیرساخت، بهداشت و ورزش ادامه می‌دهد. آخرین بازنگری مکعب مکاب ممکن است نشانه تغییر در سرعت اجرای بلندپروازانه‌ترین نشانه این توسعه باشد، اما لزوماً اهمیت گسترده‌تر نیو موروبا را برای آینده ریاض تغییر نمی‌دهد. در حالی که عربستان سعودی خط لوله پروژه‌های کلان خود را بازتنظیم می‌کند، ماه‌های آینده احتمالاً تعیین خواهد کرد که این کشور چگونه جاه‌طلبی معماری را با پایداری مالی متعادل می‌کند و اینکه آیا مکعب مکاب در نهایت به شکل اصلی، طراحی بازبینی‌شده یا در جدول زمانی متفاوتی به برنامه ساخت بازمی‌گردد.

ترجمه و تنظیم: صما