جایگاه ایران در میان سختترین کشورهای جهان برای دسترسی به مسکن (دادههای پایگاه Numbeo)
به گزارش صما، بر اساس بررسیهای میدانی و دادههای بهروز پایگاه بینالمللی «نامبیو» (Numbeo) که یکی از بزرگترین و معتبرترین مراجع آماری در زمینه هزینه و کیفیت زندگی در جهان است، ایران در شاخصهای کلیدی «دسترسی به مسکن» وضعیتی بسیار بحرانی دارد.
۱. شاخص «نسبت قیمت مسکن به درآمد» (Price to Income Ratio)؛
۱۷ سال انتظار برای خانهدار شدن در ایران
طبق جدیدترین دادههای Numbeo، یک خانوار ایرانی برای خرید یک آپارتمان استاندارد باید به طور میانگین ۱۷ سال تمام درآمد خود را کنار بگذارد.
- شاخص رسمی ایران در نامبیو: ۱۶.۱۲ (نزدیک به ۱۶ سال و با احتساب نوسانات بازار همان ۱۷ سال)
- رتبه جهانی ایران: ۸۹ در میان ۱۱۲ کشور (هر چه عدد بالاتر باشد، شرایط دشوارتر است)
- وضعیت در کلانشهرها (بسیار بدتر از میانگین کشوری):
– تهران: ۲۵.۵۰ سال درآمد
– اصفهان: ۲۲.۲۵ سال درآمد
– شیراز: ۱۹.۵۹ سال درآمد
در مقابل، به گفته نامبیو، کشورهایی مانند آمریکا (۳.۵۲ سال) و عمان (زیر ۴ سال) شرایط بسیار آسانتری دارند. این یعنی فشار مسکن در ایران حداقل ۵ برابر آمریکاست.
۲. شاخص «نسبت اقساط وام به درآمد» (Loan Installments to Income Ratio)؛
سنگینترین فشار مالی بر دوش خانوارها
اما فشار فقط به قیمت خرید محدود نمیشود. شاخص «نسبت اقساط وام به درآمد» نشان میدهد که حتی اگر خانوار بتواند وام مسکن دریافت کند، بازپرداخت اقساط آن تقریبا غیرممکن است.
- شاخص تخمینی ایران: حدود ۳۷۰ درصد
- رتبه جهانی ایران: ۱۰۵ در میان ۱۱۲ کشور (جزو ۷ کشور آخر جهان)
تفسیر این عدد: یعنی برای بازپرداخت اقساط یک وام مسکن استاندارد، یک خانوار ایرانی باید نزدیک به چهار برابر درآمد ماهانه خود را فقط صرف قسط کند که از لحاظ اقتصادی غیرقابل تحمل است.
علت اصلی این رقم، ترکیب دو عامل مخرب است:
- نرخ سود وام مسکن در ایران: ۲۲.۷۸ درصد (یکی از بالاترین نرخهای جهان)
- نرخ تورم مزمن: حدود ۵۵ درصد (که قدرت خرید را لحظهبهلحظه کاهش میدهد)
۳. علت ریشهای بحران؛ مقایسه قیمت مسکن با درآمد
دادههای Numbeo نشان میدهد که ریشه اصلی بحران، فاصله نجومی بین قیمت مسکن و درآمد است:
- میانگین قیمت هر متر آپارتمان در مرکز تهران: حدود ۱,۰۰۰ دلار
- میانگین قیمت هر متر در سایر شهرها: حدود ۶۰۰ دلار
- میانگین حقوق خالص ماهانه در ایران: حدود ۲۵۰ دلار
یعنی یک کارمند معمولی در تهران برای خرید یک آپارتمان ۱۰۰ متری در مرکز شهر، باید حدود ۳۳۳ ماه (نزدیک به ۲۸ سال) تمام حقوق خود را بدون هیچ هزینهای پسانداز کند. این رقم حتی از میانگین ۱۷ سال نیز بسیار بدتر است.
نتیجهگیری و جمعبندی نهایی
پایگاه Numbeo و منابع خارجی (مانند Worldometer و InfoMercatiEsteri) همگی متفقالقول اعلام میکنند که ایران نه تنها در شرایط خوبی نیست، بلکه در زمره دشوارترین کشورهای جهان برای دسترسی به مسکن قرار دارد. رتبه ۸۹ در شاخص قیمت به درآمد و رتبه ۱۰۵ در شاخص اقساط به درآمد، زنگ خطری جدی برای سیاستگذاران حوزه مسکن و اقتصاد ایران است. این بحران ریشه در تورم ساختاری، نرخ سود بانکی و فاصله عمیق رشد قیمت مسکن از رشد درآمدها دارد.
خبر مرتبط:
تحلیل جهانی استطاعت خرید مسکن؛ جایگاه ایران در مقایسه با جهان چیست؟
بازتعریف توانایی تهیه مسکن: فراتر از معیار ۳۰ درصد
چرا مفهوم «توانایی تهیه مسکن» فراتر از قیمت است؟ تحلیل جهانی بحران مسکن
