ایران هنوز از سیستم‌های کنترل لرزه‌ای عقب است

ایران هنوز از سیستم‌های کنترل لرزه‌ای عقب است علی نیوشا، دکترای سازه، در مصاحبه‌ای با صما در مورد روش‌های نوین کنترل لرزه‌ای در ساخت و ساز سخن گفت و توضیح داد: «ما زمانی که سازه‌ها را طراحی می‌کنیم، معمولاً هدف این است که در هنگام زلزله، ساختمان خراب نشود و افراد از آن سالم بیرون بیایند. اما این هدف خیلی کلی است. زمانی که زلزله می‌آید، می‌توانیم با خسارات زیادی روبه‌رو شویم، همان‌طور که در زلزله‌های گذشته شاهد بودیم. بسیاری از ساختمان‌ها آسیب دیدند اما افراد از داخل آن‌ها سالم بیرون آمدند. بیمارستان‌ها آسیب جدی دیدند و این نشان می‌دهد که نیاز به تغییرات اساسی در طراحی و نحوه مقابله با زلزله داریم.» وی افزود: «امروزه در دنیا، مهندسان بیشتر بر طراحی سازه‌ها به‌گونه‌ای تمرکز دارند که در زمان زلزله کمترین آسیب ممکن به سازه وارد شود و آن بتواند پس از زلزله همچنان کارایی خود را حفظ کند. برای مثال، بیمارستان‌ها باید بعد از زلزله سریعاً به فعالیت خود ادامه دهند و این نیازمند طراحی ویژه‌ای است. یکی از روش‌های قدیمی، تقویت سختی سازه است، اما روش‌های جدیدتری نیز وجود دارند که از سیستم‌های کنترل لرزه‌ای استفاده می‌کنند. این سیستم‌ها کمک می‌کنند که شتاب زلزله در سازه کاهش یابد و مدت زمان ارتعاشات کاهش یابد، در نتیجه سازه آسیب کمتری می‌بیند یا حتی اصلاً آسیب نمی‌بیند.» نیوشا توضیح داد: «سیستم‌های کنترل لرزه‌ای به سه دسته تقسیم می‌شوند: 1) سیستم‌های غیرفعال که با استفاده از دستگاه‌هایی مانند جداگرهای لرزه‌ای یا میراگرها نیروهای زلزله را جذب یا کاهش می‌دهند. 2) سیستم‌های فعال که با استفاده از منابع انرژی مانند اکچویتورها، نیروهایی مخالف نیروهای زلزله به سازه وارد می‌کنند تا آن را به سمت رفتار بهتر هدایت کنند. 3) سیستم‌های نیمه‌فعال که از منابع انرژی استفاده می‌کنند اما هیچ نیروی اضافی وارد نمی‌کنند و تنها باعث کاهش یا افزایش سختی سازه می‌شوند.» وی در ادامه افزود: «در دنیا کشورهایی مثل ژاپن، نیوزلند، تایوان، چین، هند، ترکیه و ایالات متحده در حال استفاده از این سیستم‌ها هستند. به‌عنوان مثال، ژاپن از اوایل دهه 1980 شروع به استفاده از سیستم‌های کنترل لرزه‌ای کرده و بعد از زلزله‌ها مشاهده کرده‌اند که سازه‌ها بسیار کمتر آسیب می‌بینند.