- طرح مدرسه محله‌محور منطقه ۱۷ تهران در زمینی به مساحت ۲۰ هزار مترمربع و با ظرفیت حدود یک‌هزار و ۳۰۰ دانش‌آموز طراحی شده است.
- دو زون مجزای دخترانه و پسرانه با فضاهای ورزشی مستقل، زمین فوتبال، فضاهای آموزشی، حرفه‌ای، فرهنگی، مذهبی و تجاری در برنامه کالبدی پیش‌بینی شده است.
- کلاس‌های درس در قالب «استودیوهای یادگیری و یادگیری مشترک» با تأکید بر انعطاف‌پذیری محیط آموزشی تعریف شده‌اند.
- مطالعات مفصل ترافیکی برای سامان‌دهی دسترسی سرویس‌ها و مسیرهای تردد دانش‌آموزان از طریق زیرسطح انجام شده است.
- دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش بر تبدیل مدارس محله‌محور به الگویی برای سایر شهرها و نقش مشارکت جامعه محلی تأکید کرد.
طرح مدرسه محله‌محور منطقه ۱۷ تهران با ظرفیت پذیرش حدود یک‌هزار و ۳۰۰ دانش‌آموز در زمینی به مساحت ۲۰ هزار مترمربع، در نشستی با حضور محمود امانی طهرانی دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش کشور، مهدی‌زاده مشاور شهردار تهران، یاسر جعفری مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران، مدیر کمیسیون راهبردی شورای عالی آموزش و پرورش و رئیس هیئت‌مدیره شرکت مشاور بررسی شد.
در این جلسه هماهنگی و بررسی برنامه کالبدی مدارس محله‌محور منطقه ۱۷ تهران که در محل معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران برگزار شد، ابعاد کالبدی و عملکردی طرح، نحوه سازمان‌دهی فضاهای آموزشی و جانبی، تأمین ایمنی و مدیریت دسترسی‌ها و ظرفیت‌های مجموعه برای پاسخ‌گویی به نیازهای آموزشی، فرهنگی و مهارتی محله مورد بررسی قرار گرفت.
دو زون مجزا و فضاهای ورزشی مستقل
یاسر جعفری مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران با تشریح ویژگی‌های طرح گفت: این مجموعه در زمینی به مساحت ۲۰ هزار مترمربع طراحی شده و ظرفیت پذیرش حدود یک‌هزار و ۳۰۰ دانش‌آموز را دارد.
به گفته وی، در برنامه کالبدی مجموعه دو زون مجزای دخترانه و پسرانه پیش‌بینی شده است که هر یک از فضاهای ورزشی مستقل برخوردار خواهند بود. همچنین زمین فوتبال و مجموعه‌ای از فضاهای آموزشی و حرفه‌ای، فرهنگی، مذهبی و تجاری در کنار پارکینگ و فضای پناهگاه در طرح دیده شده است.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، رویکرد طراحی این مجموعه به فضاهای متعارف آموزشی محدود نمی‌شود و تلاش شده است با پیش‌بینی کاربری‌های متنوع، بستری برای پاسخ‌گویی هم‌زمان به نیازهای یادگیری، مهارت‌آموزی و تعاملات اجتماعی فراهم شود.
استودیوهای یادگیری و آموزش بانوان محله
جعفری با اشاره به رویکرد آموزشی حاکم بر طراحی مجموعه، از تعریف کلاس‌های درس در قالب «استودیوهای یادگیری و یادگیری مشترک» خبر داد؛ رویکردی که بر انعطاف‌پذیری محیط آموزشی و متناسب‌سازی فضا با شیوه‌های متنوع یادگیری تأکید دارد.
در این چارچوب، مدرسه به‌عنوان فضایی پویا و در تعامل با محله تعریف می‌شود؛ فضایی که در کنار آموزش رسمی، امکان توسعه فعالیت‌های حرفه‌ای و مهارتی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی پیرامون را نیز فراهم می‌کند.
وی همچنین با اشاره به پیش‌بینی فضاهای هنرستانی در این مجموعه گفت که بخشی از این ظرفیت‌ها می‌تواند برای آموزش بانوان ساکن محله نیز مورد استفاده قرار گیرد. بر همین اساس، برنامه‌ریزی برای ارائه آموزش‌های مهارتی متناسب با نیاز و تقاضای محلی در دستور توجه قرار دارد. این رویکرد می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری از فضاهای آموزشی و کارگاهی، زمینه دسترسی بیشتر ساکنان محله به فرصت‌های یادگیری و توانمندسازی مهارتی را فراهم کند.
مدیریت دسترسی‌ها و مطالعات ترافیکی
مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران در ادامه با تأکید بر اهمیت مدیریت دسترسی‌ها و تأمین ایمنی دانش‌آموزان، از انجام مطالعات مفصل ترافیکی برای این پروژه خبر داد.
بر اساس توضیحات وی، در طرح پیشنهادی تلاش شده است دسترسی سرویس‌های مدارس و مسیرهای تردد دانش‌آموزان از طریق زیرسطح سامان‌دهی شود تا ضمن کاهش تداخل حرکت‌ها، ایمنی ورود و خروج دانش‌آموزان افزایش یابد. در عین حال، بخش محدودی از ترددهای غیررسمی در سطح زمین نیز در نظر گرفته شده است.
جعفری با تأکید بر ضرورت بررسی همه‌جانبه ابعاد پروژه خاطرنشان کرد: برگزاری جلسات کارشناسی و بهره‌گیری از خرد جمعی، امکان بررسی دقیق‌تر موضوعات، شناسایی ملاحظات مختلف و تعیین تکلیف مسائل طراحی را فراهم می‌کند تا مجموعه در نهایت به کیفیت موردنظر دست یابد.
سند محتوایی؛ راهنمای طراحی مدارس محله‌محور
در بخش دیگری از نشست، مهدی‌زاده مشاور شهردار تهران با اشاره به تکمیل سند محتوایی مدارس محله‌محور، بر اهمیت تدوین چارچوبی دقیق برای هدایت طراحی این مجموعه‌ها تأکید کرد.
به گفته وی، در این سند موضوعات و ملاحظات مختلف حتی در جزئیات مورد توجه قرار گرفته‌اند و محتوای تدوین‌شده می‌تواند به‌عنوان الگویی راهنما برای معماران و طراحان در فرآیند طراحی مدارس محله‌محور مورد استفاده قرار گیرد.
تدوین چنین چارچوبی از منظر برنامه‌ریزی معماری، زمینه هم‌راستایی نیازهای آموزشی با الزامات کالبدی و عملکردی را فراهم می‌کند و می‌تواند به انسجام بیشتر تصمیم‌گیری‌ها در طراحی فضاهای آموزشی منجر شود.
الگویی برای سایر شهرها
محمود امانی طهرانی دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش ضمن قدردانی از اقدامات شهرداری تهران و استقبال از طرح ارائه‌شده، بر ضرورت توسعه این رویکرد و تبدیل مدارس محله‌محور به الگویی قابل استفاده برای سایر شهرهای کشور تأکید کرد.
وی با اشاره به اهمیت پیوند میان دبیرستان و هنرستان، این رویکرد را همسو با بازطراحی دوره دوم متوسطه دانست و توضیح داد که در الگوی جدید، بخشی از دروس این دوره به‌صورت کارگاهی برگزار خواهد شد؛ موضوعی که ضرورت پیش‌بینی فضاهای متناسب با آموزش‌های عملی و مهارت‌محور را دوچندان می‌کند.
از این منظر، تلفیق فضاهای آموزشی و حرفه‌ای در یک مجموعه می‌تواند زمینه ارتباط نزدیک‌تر آموزش نظری با یادگیری عملی را فراهم سازد و پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع دانش‌آموزان را بهبود بخشد.
امانی طهرانی همچنین با اشاره به آثار فراتر از آموزش این پروژه‌ها خاطرنشان کرد که شکل‌گیری چنین فضاهایی می‌تواند به رشد و ارتقاء محله و منطقه نیز کمک کند. وی در عین حال، نقش مردم در پشتیبانی از این مدارس را بسیار مهم دانست و بر ضرورت توجه به مشارکت و همراهی جامعه محلی در تحقق اهداف این طرح تأکید کرد.
