كميته محيط زيست شوراي شهر تهران با هشدار درباره پيشروي دو آفت ساختماني در زمين هاي سبز و كشاورزي واقع در حريم پايتخت، خطر ادامه اين وضعيت را «ادغام حداقل 23 شهر در كلان شهر تهران» اعلام كرد كه باعث خواهد شد جمعيت روز پايتخت طي يك دهه آينده، 6/ 51 درصد اضافه تر از حد تحمل اين كلان شهر، افزايش يابد و زندگي ساكنان دائمي تهران – جمعيت شب- را مختل سازد.
به گزارش «صما»، به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد؛ در طرح جامع شهر تهران– مصوبه سال86- حد تحمل جمعيتي محدوده اصلي تهران با مساحت 600 كيلومترمربع، رقمي معادل 1/ 9 ميليون نفر تعيين شده است، به اين معني كه امكانات سكونتي و خدماتي كلان شهر تهران از جمله «ظرفيت آب شرب»، در سال 1405 قادر خواهد بود در طول روز به حداكثر 1/ 9 ميليون نفر جمعيت شامل «جمعيت ساكن شب» و «جمعيت مراجعه كننده از شهرهاي اطراف براي كار روزانه»، سرويس بدهد.
; ; ; ;به رغم اين پيش بيني، روند ساخت وسازهاي مسكوني و غيرمسكوني در نقاط جمعيتي واقع در حريم شهر تهران، مجموع جمعيت روز و شب پايتخت را در 12سال آينده به سطح 13 ميليون و 877 هزار نفر مي رساند كه به مراتب بيش از گنجايش تهران خواهد بود.
; ; ; ;بررسي هاي كميته محيط زيست شوراي شهر تهران نشان مي دهد: در حريم شهر تهران به مساحت 5920 كيلومتر مربع، 23 شهر و 237روستا به اضافه 94 آبادي داير و 84 آبادي باير (خالي از سكنه) وجود دارد كه شيوه اداره اين مناطق در سال هاي اخير، كاربري مصوب حريم تهران را تحت تاثير قرار داده است.
; ; ; ;طبق طرح جامع، 81 درصد مساحت «حريم تهران» بايد با هدف حفظ عرصه هاي تنفس و كيفيت فضاهاي طبيعي پايتخت، تحت «حفاظت ويژه» قرار بگيرد و كاربري هايي همچون تفرجي، گردشگري و كمربند فضاي سبز در اين زمين ها اعمال شود. اما آنچه در حال حاضر به دو آفت در محدوده حريم تبديل شده، «صدور كاربري غيرمجاز براي ايجاد صنايع در اراضي كشاورزي» و همچنين «ساخت وسازهاي حجيم در عرصه هاي ييلاقي و رودخانه هاي شهرها و روستاهاي اطراف تهران» است. گزارش «دنياي اقتصاد» از جزئيات تحقيقاتي كه كميته محيط زيست شوراي شهر درباره وضعيت فعلي و برنامه هاي آتي صيانت از عرصه هاي باقي مانده حريم تهران انجام داده، حاكي است با مصوبه كميته فني شوراي عالي شهرسازي و معماري كشور و ابلاغ آن به مديريت شهري تهران (استانداري و شهرداري)، مقرر شده رويكرد موجود در محدوده حريم تهران از «توسعه مناطق جمعيتي» به «حفاظت ويژه» تغيير پيدا كند.
; ; ; ;اين تكليف با هدف جلوگيري از ادامه رشد جمعيت حريم و ادغام فيزيكي شهرهاي اطراف تهران وضع شده است و براي اين منظور، «تحديد ساخت وساز در مرز محدوده شهر تهران» و «تخصيص زمين به كاربري هاي غيرساختماني» دو ماموريت اصلي متوليان حريم تعريف شده است.
; ; ; ;به گزارش «صما»، اخيرا مديرکل حريم پايتخت از نهايي شدن «طرح برنامه راهبردي مديريت و برنامه ريزي حريم پايتخت» و تهيه «طرح هاي ويژه حريم» مطابق با برنامه پنج ساله دوم شهرداري تهران خبر مي دهد اما رئيس کميته محيط زيست شوراي شهر تهران به عنوان يکي از اعضاي نهاد نظارتي بر عملکرد شهرداري تهران معتقد است: نه تنها هيچ يک از چهار محور تکليفي برنامه پنج ساله دوم در راستاي حفاظت از حريم به شكل كامل اجرايي نشده كه در تصويب روند طرح راهبردي حريم پايتخت نيز تاخير صورت گرفته است. براساس تحقيقات انجام شده توسط کميته محيط زيست شوراي شهر تهران مهم ترين تخلفات محدوده حريم شهر تهران مربوط به اجازه استقرار کاربري هاي غيرمجاز صنعتي بر اراضي کشاورزي، توسعه بي رويه ساخت و ساز در پيرامون روستاها و عدم انجام مطالعات کارشناسي جهت مکان يابي تجهيزات موردنياز شهري نام برده شده است که همچون آفت باقيمانده زمين هاي کشاورزي دشت تهران را با قوت تهديد به نابودي مي کند. اما در طرح راهبردي حريم پايتخت 11 اقدام راهبردي براي دستيابي به ارتقاي کيفيت فضاي طبيعي و سطح ايمني و ايجاد هاله تنفسگاهي براي شهر تعريف شده است که تا سال 92 در دستور کار مديريت شهري قرار نگرفته و از سال گذشته تاکنون نيز به دليل عدم پيگيري مديريت شهري همچنان روي ميز شوراي عالي شهرسازي کشور باقي مانده است.
; ; ; ;در اين راستا محمدحقاني رئيس کميته محيط زيست شوراي شهر تهران با اشاره به سه تکليف تعيين شده براي شهرداري تهران در حوزه حريم عنوان کرد: از دي ماه سال گذشته شوراي عالي شهرسازي و معماري کشور، شهرداري تهران را مکلف کرد اولاتا قبل از اجرايي شدن حريم مصوب پايتخت ايجاد هرگونه شهر و شهرستان جديد را در حريم ممنوع کند و ثانيا وزارت کشور و شهرداري تهران تدابير واحدي را براي کنترل ساخت وسازها و صدور مجوزهاي احداث بنا و برخورد با تخلفات براي وحدت رويه به شهرداري هاي واقع در حريم ابلاغ کند و ثالثا تا قبل از اجرايي شدن حريم مصوب پايتخت آراي کميسيون ماده 100 معطل مانده حريم بدون اغماض را اجرايي کند اما با گذشت 10ماه از تاريخ ابلاغ اين دستور شهرداري تهران گزارش اقدامات اين حوزه را ارائه نکرده است.
; ; ; ;به گزارش «صما»، گستره حريم پايتخت، از شرق به شهرستان دماوند، از جنوب شرق به شهرستان هاي پاکدشت و ورامين در استان تهران مي رسد، اين گستره از جنوب با استان قم، از جنوب غرب با استان مرکزي، از غرب با شهرستان ملارد و استان تازه تاسيس البرز و از شمال با استان مازندران هم مرز است. مساحت گستره حريم پايتخت، حدود 5هزار و 920 کيلومترمربع است که مطابق با سرشماري سال 1385، جمعيت اين گستره 10ميليون و 103 هزار نفر بوده است و پيش بيني شده که تا سال 1405، جمعيت گستره حريم پايتخت به حدود 13 ميليون و 877 هزار نفر برسد که از اين تعداد بيش از 10 ميليون نفر ساکن شهر تهران خواهند بود در حالي که در بند 4 مصوبه طرح جامع تهران 1386، برنامه ها براي تامين نيازهاي خدمات شهري جمعيت ساکن و شاغل (جمعيت روز) شهر تهران، معادل 1/ 9 ميليون نفر انجام شده است. تحقيقات انجام شده توسط رئيس کميته محيط زيست شوراي شهر تهران به شرح زير است که برمبناي آن محمد حقاني عضو شوراي شهر تهران تعلل شهرداري تهران را در ارسال طرح راهبردي حريم پايتخت به دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري کشور يکي از دلايل وقوع تخلفات در گستره حريم عنوان کرده است.
; ; ; ;متن تحقيقات کميته محيط زيست به شرح زير است:
; ; ; ;نخستين بار، در طرح جامع تهران 1347 براي پايتخت، حريم تعريف شد، که قسمت هايي از آن در سال 1349 اصلاح شد. پس از آن در جريان تهيه طرح ساماندهي تهران 1371، مجددا همان حريم با اندک تغييراتي پيشنهاد و مصوب شد. از آن سال، با تاسيس شهرها و شهرستان هايي درون و پيرامون اين حريم، بخش هايي از آن از تهران جدا شد و در اختيار شهرهاي اقماري تهران قرار گرفت.
; ; ; ;در تمام اين سال ها، هرگز نقشه، طرح و مستنداتي براي اين اراضي پيراموني تهران تهيه نشد تا پايش و نظارت بر تغييرات مقدور شود و همچنين روند و سرعت تخريب طبيعت و زيست بوم اين گستره استراتژيک و مهم معلوم شود. تا اينکه در سال 1383، در جريان تهيه طرح جامع تهران مقرر شد، وفق چشم اندازهاي تعيين شده براي اين کلان شهر مهم آسياي جنوب غربي، حريم پايتخت براي اول بار در تاريخ شهرسازي ايران تعريف شود؛ چون با وجودي که حدود 8 ميليون نفر در شهر تهران زندگي مي کردند، پايتخت اختيار تصميم گيري در مورد وضعيت حال و آينده باقيمانده اراضي کشاورزي پيرامون خود را ندارد!
; ; ; ;در سال 1389 نيز در جريان تهيه طرح حوزه هاي شهري تهران، هرکدام از شهرهاي اقماري پايتخت، در اراضي شهرستان مربوطه، حريمي براي توسعه آينده خود پيش بيني کرده اند که به غايت وسيع است، با حريم شهر بعدي مرز مشترک دارد و گاه تا خيابان ها و بزرگراه هاي معرف مرز محدوده اَبَرشهر تهران هم پيش آمده است و در اين ميان، به دليل عدم توجه به تفاوت هاي شهر تهران با شهرهاي کوچک، حق اين شهر، از دست رفته و پايمال شده است. بنابراين، تهران، هرگز حريمي دو تکه يا چند تکه نداشته و گستره 5920 کيلومترمربعي حريم پايتخت، مصوب طرح جامع تهران 1386، چهارمين حريم مصوب اين اَبَرشهر از سال 1347 تا به امروز است.
; ; ; ; مرحله نخست تهيه «طرح برنامه راهبردي مديريت و برنامه ريزي حريم پايتخت» در اسفند ماه ١٣٨٨ انجام شد. در آن تاريخ از سوي نهاد برنامه ريزي توسعه شهري تهران به مشاور واگذار شد و پس از انحلال نهاد (در تاريخ 21/ 7/ 1389 وفق ابلاغيه شماره 89/ 300/ 42234 معاونت وقت شهرسازي وزارت مسکن و شهرسازي)، در مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران، به عنوان کارفرما و به نيابت از شهرداري تهران پيگيري شد. اين طرح که به استناد مجموعه طرح هاي موضعي و موضوعي مصوب طرح جامع تهران، با تمرکز بر حريم شهر، توسط گروه هاي تخصصي دانشگاهي و کارشناسان خبره دستگاه هاي اجرايي در نهاد مذکور تعريف و جهت تهيه به مناقصه گذاشته شد، در سه قسمت اصلي، مطالعه و پيشنهاد نظام اجرايي و قانوني مديريت حريم پايتخت و تعيين حدود و مرزهاي نهايي آن، تهيه طرح راهبردي حريم پايتخت و ساماندهي حريم شمال بزرگراه بابايي تعريف شد.
; ; ; ;مراحل مطالعه پيشنهاد نظام مديريت و ارائه سند راهبردي حفاظت و ساماندهي حريم پايتخت تا پايان شهريورماه 1390 به انجام رسيده بوده و در تيرماه 1391 هم در حضور معاونت وقت شهرسازي و معماري شهرداري تهران ارائه شده تا پس از بررسي نهايي جهت طي مراحل به شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارائه شود؛ اما از آن تاريخ اين طرح با اهميت ملي، روي ميز معاونت وقت شهرسازي و معماري شهرداري تهران ماند تا آذرماه 1392
; ; ; ; (16 ماه بعد) که شوراي عالي راسا شهرداري تهران را جهت ارائه توضيحات پيرامون مراحل انجام اين طرح فراخواند و مقرر کرد که حسب اهميت موضوع حريم پايتخت، دستاوردهاي اين طرح در هفتمين جلسه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در دي ماه 1392 از سوي شهرداري تهران ارائه شود و به سمع و نظر اعضاي آن شورا برسد. طرح راهبردي حريم پايتخت- به درخواست شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران- روز دوشنبه نهم دي ماه سال گذشته در هفتمين جلسه شوراي عالي با حضور وزير راه و شهرسازي از سوي شهرداري تهران ارائه و به تفصيل مورد بررسي قرار گرفت و بيان شد كه با گذشت 6 سال از تصويب طرح جامع تهران همچنين با توجه به اينكه در حال حاضر طرح هاي جامع تعدادي از شهرهاي واقع در حريم تهران در مرحله تصويب و ابلاغ نهايي هستند، تعيين تكليف حريم پايتخت بسيار ضرورت دارد. در اين جلسه مقرر شد که طرح راهبردي پس از بررسي جزئيات آن در کميته فني شوراي عالي ظرف يک ماه براي تصويب به شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارائه شود.
; ; ; ;اعضاي کميته فني طي پنج نشست (در تاريخ هاي 25/ 10/ 92 ، 9/ 11/ 92 ، 13/ 11/ 92 ، 23/ 11/ 92 و 27/ 11/ 92 ) ابعاد گوناگون اين طرح را مورد بررسي قرار دادند و ضمن تاکيد بر تغيير رويکرد در تعريف حريم پايتخت (از رويکرد موجود مبني بر تعريف حريم شهر به عنوان ذخيره توسعه شهر، به رويکرد حفاظتي به مفهوم کمربند حفاظت از طبيعت
; ; ; ;( Green Belt )، نظرات و پيشنهادهاي اصلاحي و تکميلي خود را اعلام کردند و در نهايت اين طرح روز دوشنبه 5/ 12/ 1392 در جلسه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران براي بار دوم ارائه شد و طي نامه شماره 300/ 68060 مورخ 6/ 12/ 1392 معاونت شهرسازي و معماري و دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري تهران، از شهردار تهران درخواست کردند که پس از اعمال موارد مورد نظر کميته فني، نسخه نهايي طرح راهبردي حريم پايتخت را در موعد مقرر به آن دبيرخانه ارسال نمايند تا براي اجرا ابلاغ شود. با اينکه، نامه دبيرخانه شوراي عالي به تاريخ 17/ 12/ 1393 در دبيرخانه مرکزي شهرداري تهران به ثبت رسيده، اما تا اول دي ماه 1393، يعني به مدت 9 ماه و نيم، شهرداري تهران در اين خصوص هيچ اقدامي نکرده و موضوع اين نامه را مسکوت گذاشته است و اين در حالي است که مديرکل حريم و معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران، شخصا در هر دو جلسه شوراي عالي حضور داشته اند و همچنين مديرکل حريم و کارشناسان آن اداره (به عنوان دستگاه بهره بردار) و نمايندگان مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران (به عنوان کارفرما ) در تمام جلسات کميته فني حضور داشته و از تصميمات آگاه بوده اند.
; ; ; ;علاوه بر مسکوت گذاشتن موضوع اين نامه، طي 10 ماه گذشته، هيچ اقدامي از سوي اداره کل حريم شهرداري تهران، در جهت پيشبرد مراحل بعدي و تدقيق نقشه هاي يک 25 هزارم اين طرح با داده هاي مکاني و تهيه نقشه هاي اجرايي با مقياس حداقل يک ده هزارم انجام نشده و با وجود تذکر شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران، هنوز هم مقدمات تهيه طرح هاي ساماندهي حريم پايتخت (تهران)، وفق بند 8 فهرست برنامه ها و طرح هاي موضعي مندرج در سند طرح جامع تهران 1386 – که بايد تا سال 1390 تهيه و براي طي مراحل تصويب به دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارسال مي شده- فراهم نياورده است.
; ; ; ;همچنين، شوراي عالي در جلسه 9/ 10/ 1392 مقرر كرد که تا قبل از اجرايي شدن حريم مصوب پايتخت ايجاد هرگونه شهر و شهرستان جديد در حريم مذكور ممنوع شود و از اصلاح قوانين، وزارت كشور و شهرداري تهران تدابير واحدي را براي كنترل ساخت و سازها و صدور مجوزهاي احداث بنا و برخورد با تخلفات براي وحدت رويه به شهرداري هاي واقع در حريم پايتخت ابلاغ كنند و تا قبل از اجرايي شدن حريم مصوب پايتخت آراي كميسيون ماده 100 معطل مانده در حريم پايتخت بدون اغماض توسط شهرداري تهران اجرايي و گزارشي از اقدامات آتي در شوراي عالي مطرح شود و تا قبل از اجرايي شدن حريم مصوب پايتخت وزارت كشور و شهرداري تهران با هماهنگي يكديگر رويه اي واحد براي كنترل و جلوگيري از ساخت و سازها در حريم پايتخت به ويژه در حاشيه روستاها اتخاذ کند که در خصوص اين موارد نيز هيچ گزارشي از اقدامات شهرداري تهران در اين 10 ماه ارائه نشده است. اين در حالي است که عمده تخلفات در حريم پايتخت، مربوط به اجازه استقرار کاربري هاي غير مجاز صنعتي بر اراضي کشاورزي است که در حريم مناطق 18 و 19 و 20 شهرداري تهران قرار دارند و احداث مجتمع هاي صنفي- خدماتي بر اراضي کشاورزي، آفتي است که نمونه هاي آن در حريم جنوب شرق پايتخت فراوان روي داده است. آفت ديگر، توسعه بي رويه ساخت و ساز در پيرامون روستاها – بر اراضي با کاربري کشاورزي و اراضي قابل کشت – است که هم در حريم جنوبي پايتخت و هم در ييلاقات و روستاهاي خوش آب و هواي حريم شمالي پايتخت و حتي در حريم رودخانه ها به وفور ديده مي شود.
; ; ; ;همچنين، عدم امکان سنجي و عدم انجام مطالعات کارشناسي جهت مکانيابي تجهيزات شهري مورد نياز پايتخت (شامل تهران و شهرهاي اقماري که در واقع نقش خوابگاه هايي پيرامون تهران را دارند)، آفت ديگري است که باقيمانده زمين هاي کشاورزي دشت تهران را تهديد به نابودي مي کند؛ زمين هايي که بايد پاسخگوي نياز خوراکي (سبزي و صيفي ) حداقل قسمتي از جمعيت به تقريب 12 ميليوني اين گستره باشند؛ اما به راحتي کارکرد ديگري براي آنها پيش بيني مي شود که تا شعاعي پيرامون آن قطعه زمين را هم از نظر مرغوبيت براي کاشت تحت تاثير قرار مي دهد.
