شتاب فرسایش خطوط آهن با کمبود بودجه ۷۵۰ میلیاردی
محسن پورسیدآقایی مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران با اعلام اینکه طول خطوط اصلی راهآهن ۱۰ هزار و ۴۵۰ کیلومتر است و راهآهن جمهوری اسلامی ایران هزینه کافی برای نگهداری خطوط ریلی را ندارد، زنگ خطر برای صنعت ریلی کشور را به صدا درآورد.
به گفته وی،
نگهداری خطوط ریلی سالانه نیازمند 1250میلیارد تومان بودجه است، اما فقط ۵۰۰
میلیارد تومان اعتبار برای این کار وجود دارد. در ساختار عمرانی یک کشور و در
زیرلایههای این ساختار، زیرساختهای حملونقل مستتر است و در میان زیرساختهای
حملونقل، صنعت ریل و راهآهن یکی از مهمترین پایهها و زیر شاخههای حملونقل
است، از طرفی نگهداری از ساختار خطوط در ریل که یکی از سرمایههای ملی محسوب میشود،
هزینههای هنگفتی دارد.
با توجه به اینکه ساخت و راهاندازی خطوط
ریلی بسیار هزینهبر است، این موضوع باعث شده که راهآهن سرمایهیی ملی محسوب شود،
از سوی دیگر هزینههای نگهداری و تعمیر ساختار خط ۷۰ درصد کل هزینههای چرخه عمر
خطوط ریلی را شامل میشود، تعمیر و نگهداری خطوط ریلی که از آن به «نت» تعبیر میشود
یکی از گرانترین و مهمترین چرخههایی است که از زمان شروع به کار خطوط ریلی تا
منقرض شدن خطوط باید در این چرخه لحاظ شود. بر اساس گزارش، سرعت سیر قطارها با
کیفیت و سن ریلهای خط آهن ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارد و افزایش تردد و ترافیک
خطوط ریلی و استهلاکی که از طریق افزایش بار قطارهای باری و روبه فزونی گذاشتن
سرعت قطارهای مسافری ایجاد میشود باعث ناکارآمد شدن و کاهش سرعت خطوط میشود. از
سویی صنعت حملونقل یک کشور یکی از صنایعی است که از کمبود بودجه شدید رنج میبرد
و اگر سرمایهگذاران وارد این بخش به خصوص ریل نشوند، خطوط راهآهن در کشور فرسوده
و ناکارآمد میشوند. وزارت راه و شهرسازی در گزارشی یک برآورد کلی از بخش حملونقل
کشور در طول یک برنامه ۱۰ ساله ارائه کرده که طرحهایی را شامل میشود که باید تا
سال ۱۴۰۴ با تامین اعتبار وارد فرآیند اجرایی شود. براساس این برآورد تمام حملونقل
کشور تا سال ۱۴۰۴ حدود ۵۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. این در
شرایطی است که براساس بودجه پیشبینی شده در سال ۱۳۹۴ این بخش تنها 5500 میلیارد تومان بودجه خواهد داشت، این یعنی حتی
بودجه فعلی به 10درصد از نیازهای کل این بخش نیز نمیرسد. این در حالی است که به
گفته مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، عمر زیاد خطوط ریلی با سرعت
قطارها ارتباط عکس دارد و هرچه عمر ریل بیشتر باشد، سرعت قطار نیز کاهش مییابدمدیرعامل
راهآهن با تاکید بر اینکه نگهداری خطوط ریلی، افزایش ظرفیت و برقیسازی راهآهن
اولویت اصلی دولت است، از کمبود اعتبار سالانه ۷۰۰ میلیارد
تومان برای بهسازی خطوط ریلی گفت و افزود: عمر زیاد خطوط ریلی سرعت قطارها را
کاهش داد. محسن پورسیدآقایی با بیان اینکه طول خطوط اصلی راهآهن ۱۰ هزار و ۴۵۰
کیلومتر است، اظهار داشت: راهآهن جمهوری اسلامی ایران هزینه کافی برای نگهداری خطوط
ریلی را ندارد.
کمبود اعتبار برای
نگهداری خطوط ریلی
وی با بیان اینکه نگهداری خطوط ریلی
سالانه نیازمند ۱۲۵۰ میلیارد تومان بودجه است، بیان کرد: متاسفانه میزان اعتبار
فعلی ما برای اجرای این مورد 500 میلیارد تومان است
و این امر موجب شده است، با استانداردهای بینالمللی فاصله داشته باشیم. معاون
وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر اینکه خطوط ریلی کشور از ایمنی کاملی برخوردار
است، گفت: برای نگهداری خطوط ریلی باید طبق استانداردها پیش برویم در غیر این صورت
مجبور به تعویض آنها هستیم. پورسیدآقایی
افزود: هر ۱۰ سال باید ریلها بازسازی شود و این در کشور ما امکانپذیر نیست. در
حال حاضر هر ۱۵ تا ۱۷ سال این امر اجرا میشود بنابراین برای چنین پروسه زمانی
طولانی، نیازمند بازدیدهای مداوم از خطوط ریلی هستیم.
فرسودگی خطوط در
حال افزایش است
مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی
ایران بیان کرد: در صورت نداشتن بودجه کافی برای تعویض خطوط ریلی باید منتظر
اتفاقات بدتری در این بخش باشیم. عدم تخصیص بودجه کافی برای رساندن خطوط به
استانداردهای بینالمللی موجب میشود که پس از مدتی با خطآهنی مواجه باشیم که
فرسوده است و نیاز به سرمایهگذاری بزرگی دارد، بهطور حتم تامین و جذب آن به سختی
صورت خواهد گرفت و دسترسی به آن اعتبار دور از انتظار است. پورسیدآقایی با عنوان اینکه
دولت بودجه قابل قبولی را به بخش ریلی کشور اختصاص داده است، گفت: پیش از این در مسیرهای شمال و جنوب کشور خطوط
ریلی داشتیم که تعویض آنها به ۵۰ سال قبل بر میگشت؛ برای بهسازی این مسیرها
فعالیتهایی انجام شد و اقداماتی را برای تعویض خطوط، عملیاتی کردیم؛ زیرسازیهای
جدید برای خطوط ایجاد و ریلها تعویض شد.
وی افزود: در این باره میتوان به بهسازی
خطآهن مسیر اراک تا اندیمشک اشاره کرد که تا بهار سال آینده به اتمام برسد.
همچنین برای تعویض خطوط ریلی استان کرمان هم برنامهریزیهایی در دستور کار قرار
گرفته است که به زودی محقق خواهد شد. مدیرعامل راهآهن ادامه داد: خطوط فرسوده
موجب کاهش سرعت در قطارها میشود و سرعت را به ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر در ساعت میرساند.
معاون وزیر راه و شهرسازی در پاسخ به این سوال که در راهآهن توسعه از اهمیت
ویژهیی برخوردار است یا بازسازی، بیان کرد: در صورت اختصاص بودجه مناسب به راهآهن،
تلاش میکنیم آن را صرف بهبود شرایط موجود شبکه ریلی کنیم؛ البته در سالهای
گذشته بودجههای مناسبی به شبکه ریلی کشور اختصاص یافت اما اغلب تبدیل به کلنگزنی
در پروژههای جدید (حدود ۳۲ پروژه) شد.پورسیدآقایی بیان داشت: عدم بهرهبرداری از پروژهها و نیمه تکمیل ماندن
آنها، موجب به هم ریختگی در سیاستها و برنامههای ریلی شد و این موضوع چالشهایی
را هم به همراه داشته است.
کلنگزنیهای مذکور در ۱۸ سال گذشته شروع
شده و نیمه تمام ماندهاند، بنابراین از همین موضوع میتوان نتیجه گرفت که هیچ خط
جدیدی به اندازه خطوط موجود کارایی ندارد و این خطوط بهترین هستند. وی ادامه داد:
به هر حال تلاش داریم در صورت وجود بودجه کافی خطوط موجود را بازسازی کرده و
گلوگاهها را رفع کنیم ضمن آنکه در کنار بهروزرسانی علائم، تعداد آنها را
افزایش میدهیم. مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران گفت: سال گذشته با
بودجهیی کمتر از ۱۰۰ میلیارد تومان مسیر تهران – مشهد بازسازی شد و ظرفیت آن تا
دوبرابر افزایش یافت؛ همینطور با دو خطه کردن مسیر چادرملو به اردکان که ۲۵۰
کیلومتر است، ظرفیت جابهجایی بار در این مسری ریلی به ۱۰ میلیون تن خواهد رسید که
این از نکات مثبت صرف هزینه در خطوط فعلی راهآهن و بهسازی آنهاست.
