دفتر ساحلی تایلند با چوب‌های بازیافتی و الهام از فرهنگ بومی

دفتر کار خائولاک در تایلند، فضایی معمولی نیست. این ساختمان چوبی از چهار حجم مجزا تشکیل شده که با سکوها و گذرگاه‌هایی به هم متصل‌اند؛ ساختاری که با الگوی متعارف چنین ساختمانی فاصله دارد. البته بونسرم پرمتادا، معمار استودیوی طراحی بانکوک، به نگاه خیال‌پردازانه‌اش به طراحی ساختمان شناخته می‌شود؛ رستوران اجتماعی او در آیوتایا در سال ۲۰۲۲ برنده جایزه طراحی Wallpaper* شد.

از آثار پیشین پرمتادا می‌توان به برجی ساخته‌شده از آجرهای فضولات فیل و خانه خود او اشاره کرد؛ خانه‌ای که بر اساس فلسفه «طراحی ۵۰درصدی» او ساخته شده است. هر دو اثر به‌دلیل رویکرد نوآورانه و پایدارشان در معماری، مورد تحسین منتقدان قرار گرفته‌اند و متمایزند. پروژه دفتر کار او با نام «ردپاهایی کنار دریا» (Traces By The Sea)، ادامه‌ای متناسب با تجربه‌های این دفتر معماری است.

دفتر خائولاک در کنار ساحل

معمار توضیح می‌دهد که عنوان پروژه به «ردپاها» اشاره دارد و آگاهانه به مصالحی ارجاع می‌دهد که ساختمان از آن‌ها ساخته شده است: «بعضی از قطعات از ساختمان قدیمی یک تعاونی برنج در فاتالونگ آمده‌اند و برخی دیگر از یک ساختمان چوبی مدرسه در فانگ‌نگا. این قطعات که در ماتالایِ خائولاک کنار هم قرار گرفته‌اند، رنگ، اتصالات و سطح‌هایی را که بر اثر استفاده نشانه‌دار شده‌اند، حفظ کرده‌اند.»

پرمتادا برای شناخت مصالح بازیافتی به‌کاررفته در ساخت بنا و طراحی فضایی متناسب با کاربری جدید و موقعیت دل‌انگیز آن در ساحل غربی تایلند، کوشید فقط تغییرات کاملاً ضروری را اعمال کند. او همچنین تلاش کرد ابعاد و ویژگی‌های اجزای بازیافتی تا حد امکان دست‌نخورده بمانند.

در چنین محیطی، چشم‌اندازهای بیرونی و پیوند پیوسته با طبیعت پیرامون، از عوامل اساسی طراحی بودند. بازشوها و فضاهای بیرونی نقش مهمی در جانمایی داشتند؛ هم امکان کار در فضای باز را در هوای مناسب فراهم می‌کردند و هم به جریان طبیعی هوا و ورود نور خورشید کمک می‌کردند تا روشنایی و خنک‌سازی غیرفعال تأمین شود.

بخش‌های قدیمی و جدید چنان کنار هم قرار گرفتند که ترکیب آن‌ها طبیعی به نظر می‌رسد؛ در این فرایند، کل گروه ساخت‌وساز با هم بهترین راه پیش‌رو را ارزیابی کردند. پرمتادا می‌گوید: «ساختمان به‌تدریج و در پی تصمیم‌هایی شکل گرفت که معمار، استادکاران و ویژگی‌های خود مصالح در آن سهیم بودند.»

یکی از نمونه‌های جالب، استفاده از سینی‌های بزرگ بافته‌شده از بامبو در نمای بیرونی است. این سینی‌ها که از شمال‌شرق تایلند می‌آیند، به‌طور سنتی برای پرورش کرم ابریشم استفاده می‌شوند؛ اما در این پروژه نقش سایه‌بان دارند.

اصولی که پرمتادا و گروهش به کار گرفتند، با هنجارهای فرهنگی تایلند و شیوه‌های زندگی گسترده‌تر در این منطقه هم‌خوان است. او می‌گوید: «فرهنگ خانگی تایلند با شیوه‌هایی ادامه پیدا می‌کند که زندگی با اقلیم را ممکن می‌کنند: پیوند دادن ساختمان‌ها با سکوها، باز گذاشتن فضا برای عبور نسیم و ایجاد سایه زیر کف‌های مرتفع. این دانش برای یک دفتر کار معاصر گسترش یافته و شکل‌ها و جزئیات آن را مصالح در دسترس، استفاده امروزی و شرایط محل پروژه تعیین کرده‌اند.»

پرمتادا ادامه می‌دهد: «تداوم فرهنگی از راه شناخت و سازگارشدن شکل می‌گیرد، نه با بازتولید ظاهر گذشته. همان‌طور که چوب بازیافتی دوباره به کار گرفته شده، اصول آشنای سازمان‌دهی فضا نیز نقشی تازه می‌یابند و در عین حال نشانه‌هایی از خاستگاه خود را حفظ می‌کنند.»

الی استاتاکی مدیر بخش معماری و محیط‌زیست Wallpaper* است. او در دانشگاه ارسطو در تسالونیکی یونان معماری خوانده و در بارتلت لندن تاریخ معماری را مطالعه کرده است. استاتاکی روزنامه‌نگاری شناخته‌شده است و از سال ۲۰۰۶ در گروه Wallpaper* فعالیت می‌کند؛ او از ساختمان‌هایی در سراسر جهان بازدید کرده و با معماران برجسته‌ای مانند تادائو آندو و رم کولهاس گفت‌وگو کرده است. استاتاکی همچنین در هیئت‌های داوری حضور داشته، نشست‌ها را مدیریت کرده، نمایشگاه‌هایی را گردآوری کرده و در کتاب‌هایی از جمله «خانه معاصر» (تامز اند هادسن، ۲۰۱۸)، «دفترچه معماری گلن سستیگ» (۲۰۲۰) و «خانه لندن» (۲۰۲۲) مشارکت داشته است.

ترجمه و تنظیم: صما