معماری که طبیعت را به طراحی دعوت می‌کند

در جزیره ججو در کره جنوبی، استودیوی معماری stpmj قوسی کوچک از آجرهای نمکی صورتی‌رنگ ساخت؛ به این آگاهی که باران‌های تابستانی جزیره سرانجام آن را در خود حل خواهد کرد. در طول چند ماه، بنای توپُر به‌تدریج ناپدید شد و تنها چارچوبی ظریف از ملات برجای ماند. در واقع به آب‌وهوا اجازه داده شده بود که ساختمان را از نو طراحی کند.

معماری معمولاً می‌کوشد نیروهای طبیعی پیرامون خود را مهار کند؛ آب را بیرون نگه دارد و مصالح را از فرسودگی حفظ کند. اما شماری از سازه‌های آزمایشی رابطه‌ای متفاوت پیشنهاد می‌کنند و می‌گذارند این شرایط به مشارکت‌کننده‌ای فعال در فرایند طراحی تبدیل شوند.

از پاویون‌هایی که بادهای کویری شکلشان می‌دهد تا سازه‌هایی که حشرات می‌سازند، این هفت پروژه بررسی می‌کنند وقتی معماران به محیط اجازه می‌دهند در شکل‌گیری ساختمان‌شان نقش داشته باشد، چه اتفاقی می‌افتد.

باران | قوس فروریزنده اثر stpmj

دیوارهای قوس فروریزنده از همان ابتدا قرار بود ناپدید شوند. این طاق فشرده که در موزه چای اوسولاک در جزیره ججو نصب شد، از آجرهای نیمه‌شفاف نمک سنگی ساخته شده بود که با ملات سیمان به هم چسبیده بودند. بنای آجری صورتی‌رنگ آن در آغاز راهرویی باریک را در بر می‌گرفت و نور روز را از خود عبور می‌داد، تا اینکه فصل بارندگی جزیره ظاهر آن را تغییر داد.

معماران stpmj آگاهانه مصالحی را برگزیدند که واکنش‌های متفاوتی به آب دارند. آجرهای نمکی زیر باران و رطوبت مکرر حل شدند، اما ملات باقی ماند و به‌تدریج شبکه‌ای باز را آشکار کرد که روزی دیوارهای توپُر در آنجا بود. در طول دوره نمایش، قوس متخلخل‌تر شد و نور و منظره پیرامون را به درون راه داد. ظاهر نهایی آن از دل آب‌وهوای جزیره بیرون آمد و باران فرایندی را که معماران آغاز کرده بودند، به پایان رساند.

فرسودگی | آگوآهوجا I اثر نری آکسمن

آگوآهوجا I اثر نری آکسمن، به رنگ کهربایی و تقریباً شیشه‌گون، پنج متر ارتفاع دارد و از مجموعه‌ای سطوح نیمه‌شفاف با ضخامت و انعطاف متفاوت ساخته شده است. این پاویون را آکسمن همراه با گروه ماده واسط در MIT توسعه داد و به‌صورت رباتیک از زیست‌پلیمرهای برگرفته از منابع آلی، از جمله سلولز و کیتوسان، ساخته شد. ترکیب مصالح آن به سازه امکان می‌دهد به شیوه‌هایی به مواجهه با محیط واکنش نشان دهد که مصالح ساختمانی متعارف معمولاً برای مقاومت در برابر آن طراحی می‌شوند.

با گذشت زمان، زیست‌پلیمرها در مواجهه با آب می‌توانند تجزیه شوند و به سازه اجازه دهند به‌تدریج به محیط بازگردد. وقتی پاویون اصلی بعدها در تراس روباز موزه هنر مدرن سان‌فرانسیسکو نصب شد، پژوهشگران با ابزارهایی مواجهه آن با عوامل جوی را پایش کردند و تجزیه آن را بررسی کردند. این پروژه ناپدید شدن نهایی معماری را بخشی از طراحی خود می‌داند و عمر مصالح را از همان ابتدا در نظر می‌گیرد.

انجماد و ذوب | پرده اثر آلخاندرو فلیکس و فانگ کوی

دمای زمستان ابزار اصلی ساخت «پرده» شد؛ سرپناهی موقت که روی رودخانه یخ‌زده آسینیبوین در وینیپگ نصب شد. این پاویون که آلخاندرو فلیکس و فانگ کوی طراحی کردند، با چارچوبی ساده از چوب آغاز شد که با طناب پیچیده شده بود. آب پمپاژشده از زیر یخ رودخانه به سامانه‌ای چکه‌کن هدایت شد تا قندیل‌ها در طول رشته‌های آویزان شکل بگیرند.

با ادامه یخ‌زدن آب، یخ به دیوارهایی ضخیم و نامنظم انباشته شد و چارچوب باز را به‌تدریج به سرپناهی بسته تبدیل کرد. با بالا رفتن دما، این فرایند برعکس شد. سطوح یخی نازک‌تر و نیمه‌شفاف‌تر شدند تا اینکه بازشوها پدیدار شدند و سازه چوبی دوباره نمایان شد.

در طول زمستان، پاویون با آب‌وهوا تغییر کرد؛ پوشش آن بر اساس دمای بیرون رشد می‌کرد و از میان می‌رفت.

جزر و مد | فلوتمپ اثر هوئلر + یون

حلقه‌ای فولادی به رنگ زرد روشن اکنون در بخش جزرومدی رودخانه شویلکیل نزدیک باغ بارترام در فیلادلفیا قرار دارد. این سازه ۷۵ فوتی که فلوتمپ نام دارد، توسط جی میجین یون و استودیوی هوئلر + یون طراحی شده تا با سامانه شناوری و تعادل، همراه با تغییر سطح آب بالا و پایین برود.

چرخه جزرومدی روزانه رودخانه که می‌تواند نوسانی حدود پنج تا هفت فوت ایجاد کند، ارتفاع سازه را تعیین می‌کند. مسیر گردش شیب‌دار آن طراحی شده تا بازدیدکنندگان را به سطح آب نزدیک کند و در همان حال درون سازه نگه دارد. فلوتمپ به محل خود در فیلادلفیا رسیده و دسترسی عمومی به آن برای بهار ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.

اینجا معماری رابطه‌ای پیوسته با پیکره‌ای متحرک از آب برقرار می‌کند و می‌گذارد جزر و مد در طول روز موقعیت آن را تعیین کند.

باد | خانه شبح اثر i/thee

بادهای شدید کویری بخش بزرگی از هندسه نهایی «خانه شبح» را فراهم کردند؛ چیدمانی از استودیوی معماری i/thee در دره مورونگو در کالیفرنیا. پروژه با دو چارچوب سبک چوبی آغاز شد که شکل‌های آشنای خانه‌های کوچک را ترسیم می‌کردند. ورقه‌های بوم برش‌خورده که در چسبی پایه‌آب خیسانده شده بودند، روی سازه‌ها کشیده و در معرض بادهای کوهستانی رها شدند.

در طول چند ساعت، پارچه باد کرد و پیچید تا چسب سخت شد و شکل‌های بادخورده را تثبیت کرد. سپس بازشوهایی مربعی در سطوح بریده شد و به فرم‌های مجسمه‌گون حس پنجره داد.

سازه‌های تکمیل‌شده شرایط جوی یک لحظه خاص را ثبت می‌کنند؛ پوشش‌های نامنظم آن‌ها را تندبادهایی شکل داده‌اند که در زمان ساخت از محل می‌گذشتند. معماران چارچوب را ساختند و باد بخش بزرگی از هندسه نهایی را تعیین کرد.

آبگیرها | پاویون آبگیر اثر i/thee

سایبان‌های زرد روشن پاویون آبگیر در آغاز برکه‌هایی از ماده‌ای مایع بودند که روی زمین پخش می‌شدند. برای این چیدمان در کنار ماد کریک در بوندورانت آیووا، استودیوی معماری i/thee زیست‌رزین جلبکی را مستقیم روی سطحی صاف ریخت تا گرانش و کشش سطحی بدون قالب‌های متعارف شکل آن را تعیین کنند.

پس از سخت شدن رزین، ورقه‌های نامنظم روی ستون‌های باریک فولادی بلند شدند و آبگیرهای مسطح به سایبان‌های معماری برافراشته تبدیل شدند. لبه‌های موج‌دار و ضخامت‌های متفاوت آن‌ها رفتار مایع را در زمان ریخته‌گری حفظ می‌کنند.

معماران کنترل کردند که ماده کجا ریخته شود، اما حرکت آن روی زمین به تعیین هندسه نهایی کمک کرد. آنچه با ماده‌ای روان آغاز شد، اکنون بالای منظره معلق است و شکلی را نگه داشته که پیش از سخت شدن به دست آورده بود.

حشرات | پاویون ابریشم II اثر نری آکسمن

حدود ۱۷٬۵۳۲ کرم ابریشم در ساخت پاویون ابریشم II مشارکت داشتند؛ سازه‌ای شش‌متری که نری آکسمن و گروه ماده واسط توسعه دادند. حشرات روی منسوجی ویژه که چارچوبی فولادی نگه می‌داشت رها شدند و در آنجا لایه‌هایی از ابریشم تنیدند که بخشی از پوشش معماری شد.

در زمان ساخت، دستگاهی چرخان به هدایت کرم‌های ابریشم روی سطح کمک می‌کرد، در حالی که تغییرات نور و دما بر حرکت آن‌ها و تراکم ابریشمی که تولید می‌کردند اثر می‌گذاشت. فرایندهای زیستی آن‌ها بر پارچه زیرین نیز اثر گذاشت و بازشوهایی در پوشش نهایی ایجاد کرد.

این پاویون که بخشی از نمایشگاهی بزرگ‌تر در موزه هنر مدرن نیویورک بود، زیرساخت طراحی‌شده به دست انسان را با سطحی مادی ترکیب می‌کند که گونه‌ای دیگر آن را به‌صورت فیزیکی تولید کرده است.

در این هفت آزمایش، معماری به چیزی تبدیل می‌شود که می‌تواند فراتر از دخالت اولیه طراح به تغییر ادامه دهد. باران به‌تدریج دیواری را از میان می‌برد و آب یخ‌زده دیواری دیگر می‌سازد. در جایی دیگر، رفتار مصالح مایع یا بادهای گذری شکل سازه را پیش از تکمیل تعیین می‌کند.

با پاویون ابریشم II، پرسش به خود فرایند ساخت نیز گسترش می‌یابد؛ جایی که معماران شرایط را برای مشارکت موجودی زنده دیگر در اثر نهایی فراهم می‌کنند. ساختمان به همکاری تبدیل می‌شود و شکل نهایی آن را بیش از کسی که آن را ترسیم کرده، تعیین می‌کند.

ترجمه و تنظیم: صما