دعوت تهران از کلان‌شهرها برای تدوین الگوی ملی زنان و خانواده

مریم اردبیلی، مشاور زنان و خانواده شهردار تهران و رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، در دیدار با امیر نصیربیگلی، معاون شهردار کلان‌شهر تبریز، و جمیله خبازیان، مدیرکل امور بانوان و خانواده شهرداری کلان‌شهر تبریز، بر ضرورت تبادل تجربیات کلان‌شهرها در حوزه زنان و خانواده تأکید کرد. به گزارش صما، او در این نشست از تغییر رویکرد مدیریت شهری تهران از الگوی سنتی امور بانوان به رویکردی جامع در زمینه نقش‌آفرینی زنان و خانواده در اداره شهر سخن گفت و توضیح داد که مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران علاوه بر مأموریت‌های تخصصی خود، در حوزه‌های مشترک با سایر بخش‌های شهرداری نیز نقش‌آفرینی می‌کند و تلاش دارد نگاه زنانه و خانواده‌محور در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ها و خدمات شهری جاری شود.

اردبیلی مشارکت‌طلبی از زنان و شناسایی ظرفیت‌های آنان برای حضور مؤثر در حل مسائل شهر، خانواده و محله را از مأموریت‌های اصلی مرکز برشمرد و افزود: ایجاد فرصت برای نقش‌آفرینی زنان در مدیریت شهری، تقویت زیست خانواده‌محور در شهر و توسعه زیرساخت‌های اختصاصی برای زنان و دختران از جمله محورهای فعالیت مرکز است.

وی با اشاره به فعالیت پنج معاونت تخصصی مرکز زنان و خانواده، برنامه‌های این مجموعه را در حوزه ظرفیت‌سازی و حمایت اجتماعی، توسعه زیرساخت‌های زنانه، فراغت و نوآفرینی، جمعیت و فرزندآوری و فرهنگ اجتماعی و خانواده‌محوری تشریح کرد و خاطرنشان کرد: مرکز زنان و خانواده در کنار فعالیت‌های تخصصی، از طریق شبکه مشاوران بانوان مناطق ۲۲گانه، معاونت‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های شهرداری، پیشبرد برنامه‌های مشترک و گسترش نگاه خانواده‌محور در تمام بخش‌های مدیریت شهری را پیگیری می‌کند.

زیرساخت‌های ویژه زنان و تجربه تهران

مشاور زنان و خانواده شهردار تهران در ادامه به تجربه ایجاد و توسعه زیرساخت‌های ویژه زنان اشاره کرد و با بیان اینکه بیش از ۱۷۰ هکتار فضای شهری در قالب بوستان‌های بانوان و مجموعه‌های شهربانو و شهردخت به این حوزه اختصاص یافته است، اظهار کرد: در طراحی و بهره‌برداری از این فضاها تلاش شده متناسب با نیازها و ظرفیت‌های هر منطقه، خدمات متنوع فرهنگی، ورزشی، آموزشی، مشاوره‌ای و اجتماعی ارائه شود.

وی با اشاره به ضرورت حفظ و ارتقای کیفیت زیرساخت‌های موجود، اصلاح سازوکارهای بهره‌برداری، پیش‌بینی اعتبارات بهسازی و نگهداشت و تدوین ضوابط مشخص برای ارائه خدمات در این مجموعه‌ها را از اقداماتی دانست که به پایداری و اثربخشی بیشتر این فضاها کمک کرده است.

اردبیلی در بخش دیگری از سخنان خود تجربه‌های نرم‌افزاری مرکز در زمینه کنشگری زنان و دختران را تشریح کرد و از طرح‌های «ریحان‌شهر» و «هزار امید» به عنوان نمونه‌هایی از الگوهای توسعه مشارکت اجتماعی زنان و دختران نام برد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های این طرح‌ها برای توسعه فعالیت‌های محله‌محور و مردمی تصریح کرد: در این الگوها تلاش شده است به جای اجرای برنامه‌های مقطعی، زمینه شکل‌گیری گروه‌های میانی، تربیت کنشگران اجتماعی و توسعه شبکه‌های مشارکت مردمی فراهم شود.

رئیس مرکز زنان و خانواده همچنین به تجربه تهران در حوزه خانواده‌محوری و طراحی بازی‌های شهری و خانوادگی اشاره کرد و افزود: در سال‌های اخیر با مشارکت بازی‌سازان و گروه‌های تخصصی، مجموعه‌ای از بازی‌های محیطی و رومیزی با هدف تقویت تعاملات خانوادگی و مشارکت خانواده‌ها در حل مسائل شهری طراحی و اجرا شده است. برگزاری لیگ بازی‌های خانواده‌محور نیز از جمله برنامه‌هایی بوده که با استقبال گسترده خانواده‌های تهرانی همراه شده است.

حمایت اجتماعی و توانمندسازی اقتصادی زنان

اردبیلی در تشریح اقدامات حوزه حمایت اجتماعی و توانمندسازی اقتصادی زنان نیز با تأکید بر رویکرد اشتغال‌محور مرکز گفت: در این حوزه تلاش کرده‌ایم با اتصال ظرفیت زنان سرپرست خانوار و کم‌برخوردار به زیرساخت‌های شهرداری و بخش خصوصی، زمینه آموزش، اشتغال پایدار و دسترسی به بازار فروش محصولات را فراهم کنیم. توسعه مراکز توانمندسازی کوثر و بهره‌گیری از ظرفیت این مجموعه‌ها برای اشتغال زنان از جمله اقدامات این حوزه است.

وی با اشاره به افزایش تعداد مراکز کوثر از ۶۲ مرکز در سال ۱۴۰۰ به ۱۳۷ مرکز در سال جاری، ظرفیت این مجموعه‌ها را بستری برای توسعه مشاغل خرد، کسب‌وکارهای خانگی و حمایت از گروه‌های نیازمند حمایت اجتماعی دانست.

اردبیلی همچنین تجربه اجرای طرح «چشم‌روشنی» برای حمایت از خانواده‌های دارای نوزاد و طرح «کتاب‌یار» با هدف حمایت از کتاب‌فروشی‌ها و ترویج کتاب‌خوانی را از دیگر نمونه‌های برنامه‌های خانواده‌محور شهرداری تهران معرفی کرد و بر قابلیت بهره‌گیری سایر کلان‌شهرها از این تجربیات تأکید کرد.

وی در ادامه پیشنهاد تدوین یک الگوی ملی و چارچوب اجرایی مشترک برای فعالیت مراکز و مجموعه‌های حوزه زنان و خانواده در کلان‌شهرها را مطرح کرد و تأکید کرد: تفاوت اقتضائات شهرها نباید مانع شکل‌گیری یک چارچوب منسجم و قابل اجرا شود. لازم است ضمن تعیین مأموریت‌ها، شرح وظایف و استانداردهای زیرساختی، امکان انعطاف و پاسخ‌گویی به نیازهای بومی هر شهر نیز در این الگو پیش‌بینی شود.

پیشنهادهای تبریز برای چارچوب مشترک

در این دیدار، امیر نصیربیگلی، معاون شهردار کلان‌شهر تبریز، نیز با اشاره به ظرفیت‌های موجود در این شهر، برخی تجربیات و پیشنهادهای خود را در زمینه توسعه فضاهای ویژه بانوان و استفاده از ظرفیت‌های شهری مطرح کرد.

وی با اشاره به تجربه تهران در بهره‌گیری از فضاهای شهری، به‌ویژه مجموعه‌های دارای کاربری نظامی که امکان تبدیل آن‌ها به فضاهای عمومی و اختصاصی بانوان فراهم شده است، بر ضرورت توجه به موضوعاتی همچون حفظ حریم و عدم اشرافیت در طراحی این فضاها تأکید کرد.

نصیربیگلی همچنین پیشنهاد کرد با تدوین دستورالعملی مشخص، چارچوب فعالیت، خدمات و استانداردهای مراکز حوزه زنان و خانواده در کلان‌شهرها تعیین شود تا ضمن جلوگیری از اعمال سلیقه‌های متفاوت، زمینه رشد متوازن خدمات و فعالیت‌ها فراهم شود.

وی بهره‌گیری از تجربیات تهران در حوزه‌های کنشگری دختران، توانمندسازی اقتصادی زنان، فعالیت مراکز کوثر و برنامه‌های خانواده‌محور را از زمینه‌های مناسب برای همکاری و تبادل تجربه میان دو شهر دانست.

لازم به توضیح است که پیش از این دیدار، معاون شهردار کلان‌شهر تبریز و مدیرکل امور بانوان و خانواده این کلان‌شهر از زیرساخت‌های ویژه زنان در مناطق ۲ و ۱۹ بازدید کردند.