- تدوین برنامه عملیاتی فضاهای زیرسطحی تهران در دستور کار قرار گرفت
- سند راهبردی فضاهای زیرسطحی ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ در شورای عالی شهرسازی تصویب شد
- مناطق شهر به سه گروه مجاز، مشروط و ممنوع تقسیم‌بندی می‌شوند
- گسل، فرونشست، قنات و بافت تاریخی از معیارهای ارزیابی هستند
- تشکیل کمیته سیاست‌گذاری و کارگروه فنی برای تسهیل مجوزها پیش‌بینی شده است
تدوین «برنامه عملیاتی فضاهای زیرسطحی کلان‌شهر تهران» در دستور کار قرار گرفته است؛ برنامه‌ای که مشخص می‌کند کدام بخش‌های شهر ظرفیت استفاده از فضاهای زیرزمینی را دارند، در کدام مناطق باید با احتیاط بیشتری عمل کرد و در چه محدوده‌هایی اساساً نباید سراغ توسعه زیرسطحی رفت.
به گزارش صما، این برنامه در ادامه «سند راهبردی برنامه‌ریزی فضاهای زیرسطحی شهر تهران» تهیه شده؛ سندی که ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ در شورای عالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیده است. هدف اصلی این است که استفاده از فضای زیر زمین، به‌جای تصمیم‌های پراکنده و موردی، بر اساس یک برنامه مشخص و هماهنگ انجام شود.
زیر خیابان‌ها و ساختمان‌های تهران فضاهایی وجود دارد که شاید کمتر درباره آن‌ها فکر کرده باشیم؛ از مسیرهای مترو گرفته تا تأسیسات شهری و فضاهای قابل استفاده در زیر زمین. مدیریت و استفاده درست از این ظرفیت‌ها می‌تواند در آینده نقش مهمی در برنامه‌ریزی شهری داشته باشد.
شرایط فنی و طبیعی هر منطقه
قرار نیست هر نقطه‌ای از تهران برای ساخت‌وساز در زیر زمین مناسب باشد. شرایط طبیعی و فنی هر منطقه اهمیت زیادی دارد. برای مثال، وجود گسل، وضعیت خاک، آب‌های زیرزمینی، قنات‌ها، احتمال فرونشست زمین، مسیر مترو و تونل‌ها، تأسیسات شهری و حتی نزدیکی به بافت‌های تاریخی باید پیش از هر تصمیمی بررسی شود.
به همین دلیل، در این برنامه بخش‌های مختلف شهر از نظر امکان استفاده از فضای زیرسطحی بررسی و در سه گروه مجاز، مشروط و ممنوع قرار می‌گیرند. به بیان ساده، مشخص می‌شود در کدام مناطق می‌توان با رعایت ضوابط از فضای زیر زمین استفاده کرد، کجا به بررسی و محدودیت‌های بیشتری نیاز است و کدام مناطق برای چنین فعالیت‌هایی مناسب نیستند.
در این بررسی‌ها، عمق فضاهای زیرزمینی هم اهمیت دارد. فضاهای کم‌عمق، میانی و عمیق شرایط و محدودیت‌های متفاوتی دارند و در کنار آن‌ها، بخش‌هایی نیز به‌عنوان لایه‌های حفاظت‌شده مورد توجه قرار می‌گیرند.
مسئولیت دستگاه‌ها و پیشنهادهای اجرایی
یکی دیگر از موضوعات مهم، مشخص‌شدن مسئولیت دستگاه‌های مختلف است؛ چراکه تصمیم‌گیری درباره فضاهای زیرسطحی فقط به یک بخش از مدیریت شهری مربوط نمی‌شود. لازم است مجموعه‌های مرتبط بدانند چه وظایفی بر عهده دارند، پروژه‌ها چگونه بررسی و ارزیابی می‌شوند و برای دریافت مجوز باید چه مراحلی طی شود.
در پیشنهادهای مربوط به اجرای این برنامه، تشکیل یک کمیته سیاست‌گذاری و یک کارگروه فنی نیز پیش‌بینی شده است تا پروژه‌ها را بررسی کنند، موانع احتمالی را بشناسند، روند صدور مجوزها را تسهیل کنند و زمینه حضور و مشارکت بخش خصوصی را فراهم آورند.
مطالعات پایه، بررسی تجربه شهرهای دیگر، تحلیل شرایط تهران، تدوین برنامه اجرایی و مشخص‌کردن مسیر اجرای آن نیز از بخش‌های دیگر این کار است.
