نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه مترو نصب شد

به گزارش صما، چهارمین گفتاورد ملی میراث فرهنگی و گردشگری ایران با محوریت ترویج تهرانگردی با مترو و تقویت تعلق خاطر شهروندان، روز دوشنبه بیستم مهرماه ۱۴۰۵ با حضور امیر قاسمی، رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران برگزار شد. در این نشست از نصب نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه مترو و فعالیت ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه خبر داده شد.

نقشه گردشگری مترو؛ نتیجه دو سال پیگیری

امیر قاسمی، رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران، در این نشست با اشاره به شکل‌گیری ایده طراحی نقشه گردشگری مترو بر اساس مطالبه شهروندان گفت: این طرح حاصل حدود دو سال پیگیری و مطالعات کارشناسی است که در پی یکی از نقدها و پیشنهادهای سازنده شهروندان درباره ظرفیت‌های گردشگری مترو آغاز شد. در ادامه با همکاری گروهی از جوانان داوطلب فعال در حوزه‌های شهرسازی، معماری و گردشگری، مطالعات لازم انجام شد و طراحی نقشه گردشگری متروی تهران در دستور کار قرار گرفت.

قاسمی با بیان اینکه در مرحله نخست، ۴۰ ایستگاه مترو برای اجرای این طرح هدف‌گذاری شده‌اند، تصریح کرد: تاکنون تابلوهای گردشگری در ۲۴ ایستگاه نصب شده و این طرح حدود یک ماه پیش رونمایی شده است. همچنین در هفته‌های اخیر، نقشه‌های گردشگری از طریق همکاران مناطق ۲۲گانه شهرداری تهران در میان شهروندان توزیع شده و این روند طی روزهای گذشته نیز با استقبال و انتشار گسترده در فضای مجازی ادامه داشته است.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به اهمیت دریافت بازخوردهای مردمی خاطرنشان کرد: بازخوردهای شهروندان درباره نقشه گردشگری مترو در حال جمع‌آوری و بررسی است تا میزان استقبال، نحوه استفاده از نقشه‌ها و میزان مراجعه به جاذبه‌های گردشگری داخل و پیرامون ایستگاه‌های مترو ارزیابی شود.

وی با تأکید بر ضرورت توسعه ابزارهای راهنمای گردشگری در شبکه حمل‌ونقل عمومی گفت: بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های راهنمایان گردشگری تاکنون در سطح شهر و از طریق برگزاری تورهای پیاده انجام شده است. ازاین‌رو نیاز بود ظرفیت‌های گردشگری زیرسطحی شهر نیز مورد توجه قرار گیرد و راهنمایان گردشگری با شیوه‌های استفاده از شبکه مترو، مسیرخوانی و بهره‌گیری از نقشه‌های گردشگری آشنا شوند.

قاسمی ادامه داد: بر همین اساس، چهارمین نشست گفت‌وگومحور گردشگری با محوریت «تهران‌گردی با مترو» برگزار شده است تا زمینه تبادل تجربه و انتقال دانش میان راهنمایان گردشگری، مسئولان خانه‌های محلات، دانشجویان و شهروندان علاقه‌مند فراهم شود.

وی با اشاره به نقش گردشگری در افزایش نشاط اجتماعی و تقویت امید در جامعه اظهار کرد: گردشگری می‌تواند با فراهم کردن فرصت‌های ساده و در دسترس برای تفریح و شناخت شهر، زمینه مشارکت بیشتر شهروندان در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی را فراهم کند. ترغیب خانواده‌ها به استفاده از مترو برای بازدید از جاذبه‌های گردشگری به‌ویژه در شرایطی که استفاده از مترو رایگان است از جمله اهداف این رویکرد به شمار می‌رود.

رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران با اشاره به پیگیری شعار «گردشگری آسان» افزود: در کنار توسعه زیرساخت‌ها و ابزارهای اطلاع‌رسانی، اطلاع‌رسانی درباره تخفیف‌های مصوب شورای اسلامی شهر تهران در مراکز گردشگری نیز دنبال شده است تا شهروندان در محلات مختلف بتوانند از این ظرفیت‌ها مطلع شوند و بهره ببرند.

قاسمی در پایان با قدردانی از تلاش راهنمایان گردشگری و فعالان این حوزه تأکید کرد: استمرار همکاری میان مجموعه مدیریت شهری، متخصصان، راهنمایان گردشگری و شهروندان می‌تواند به توسعه برنامه‌های گردشگری و بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های تهران کمک کند. امیدواریم با استفاده از تجربه‌ها و دیدگاه‌های کارشناسان، اقدامات مؤثرتری برای گسترش گردشگری شهری و تسهیل دسترسی شهروندان به جاذبه‌های پایتخت انجام شود.

نقشه تهرانگردی با مترو؛ فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی

سعید هاشمی، رئیس دانشکده گردشگری، نیز با اشاره به همکاری چهار ساله این دانشکده با شهرداری تهران بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی پایتخت برای توسعه گردشگری شهری تأکید کرد و گفت: تهران با برخورداری از لایه‌های متراکم تاریخی و تنوع فرهنگی، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای گردشگری دارد که شناسایی و معرفی آن‌ها نیازمند برنامه‌ریزی تخصصی و همکاری میان دانشگاه و مدیریت شهری است.

وی با قدردانی از همکاری‌های مشترک چهار سال گذشته با شهرداری تهران، اظهار کرد: نقشه تهرانگردی با مترو که با ابتکار و پیگیری امیر قاسمی، رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران دنبال شده است، اقدامی ارزشمند در مسیر معرفی جاذبه‌های پایتخت به شمار می‌رود. توسعه شبکه مترو فرصت مناسبی برای پیوند حمل‌ونقل عمومی و گردشگری فراهم کرده و می‌تواند امکان بازدید آسان‌تر، کم‌هزینه‌تر و سریع‌تر از جاذبه‌های شهر را در اختیار شهروندان و گردشگران قرار دهد.

رئیس دانشکده گردشگری با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در تبدیل ایستگاه‌های مترو به فضاهای فرهنگی و هنری افزود: تهران نیز در این زمینه ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارد. ایستگاه‌هایی مانند مریم مقدس نشان می‌دهند که مترو می‌تواند فراتر از کارکرد حمل‌ونقلی به فضایی برای معرفی هنر و هویت فرهنگی شهر تبدیل شود. اگر هر ایستگاه با روایت و تجربه‌ای متفاوت همراه شود، شبکه مترو می‌تواند بخشی از مسیر گردشگری تهران باشد.

هاشمی با تأکید بر نقش رویدادها و روایتگری در توسعه گردشگری شهری تصریح کرد: معرفی جاذبه‌ها به‌تنهایی کافی نیست بلکه باید میان گردشگر و مکان، ارتباطی معنادار برقرار شود. برگزاری رویدادهای فرهنگی، اجراهای هنری و برنامه‌های کوتاه در ایستگاه‌های مترو از جمله شعرخوانی و معرفی آثار مفاخر ادبی ایران مانند حافظ، سعدی و مولانا می‌تواند تجربه سفرهای روزانه را جذاب‌تر و پیوند شهروندان با میراث فرهنگی کشور را تقویت کند.

وی افزود: تنوع قومی و فرهنگی تهران، به‌عنوان شهری که فرهنگ‌های گوناگون ایران را در خود جای داده است، فرصتی ارزشمند برای طراحی محصولات گردشگری خلاق به شمار می‌رود. استفاده از این ظرفیت‌ها در قالب رویدادهای فرهنگی و برنامه‌های مشارکتی می‌تواند زمینه ارتباط مؤثرتر گردشگران با فرهنگ و تمدن ایرانی را فراهم کند.

رئیس دانشکده گردشگری با اشاره به پیشینه تاریخی تهران گفت: این شهر از سکونتگاهی در مجاورت شهر تاریخی ری به‌ویژه پس از انتخاب به‌عنوان پایتخت در دوره قاجار به‌تدریج گسترش یافت و به کلان‌شهری با ساختار اجتماعی و فرهنگی متنوع تبدیل شد. حضور گروه‌های مختلف از مناطق گوناگون ایران نیز در شکل‌گیری هویت چندوجهی تهران نقش داشته است. ظرفیتی که می‌تواند در معرفی جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده و توسعه گردشگری شهری مورد توجه قرار گیرد.

هاشمی در پایان تأکید کرد: تحقق ظرفیت‌های گردشگری تهران مستلزم تداوم همکاری میان دانشگاه، شهرداری و فعالان این حوزه است. ترکیب نقشه‌های گردشگری با روایتگری مؤثر، رویدادهای فرهنگی و معرفی میراث تاریخی و هنری می‌تواند مترو را از وسیله‌ای برای جابه‌جایی به بستری برای تجربه گردشگری شهری تبدیل کند و زمینه شناخت بیشتر شهروندان و گردشگران از تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران را فراهم آورد.

فعالیت ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه مترو

مصطفی موسی‌پسندی، معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، نیز با تشریح اقدامات فرهنگی، هنری و گردشگری مترو، از فعالیت ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه، نصب نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه و برنامه افزایش این تعداد به ۴۰ ایستگاه خبر داد.

موسی‌پسندی با اشاره به ظرفیت گسترده شبکه متروی تهران گفت: متروی تهران در حال حاضر ۷ خط و ۱۶۳ ایستگاه دارد و عملیات اجرایی تونل‌های خطوط جدید ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ نیز آغاز شده است. جانمایی ایستگاه‌های این خطوط هم انجام شده و توسعه شبکه می‌تواند ظرفیت مترو را برای ارائه خدمات و اجرای برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی افزایش دهد.

وی افزود: گستردگی شبکه مترو و حضور روزانه شمار زیادی از شهروندان در ایستگاه‌ها، این مجموعه را به بستری مناسب برای معرفی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، هنری و گردشگری تهران تبدیل کرده است. ظرفیتی که می‌توان در کنار مأموریت اصلی مترو، یعنی جابه‌جایی مسافران، از آن استفاده کرد.

تغییر نگاه به نقش فرهنگی مترو

موسی‌پسندی با اشاره به رویکرد فرهنگی در مترو اظهار کرد: در گذشته از بدو تأسیس مترو، نگاه غالب این بود که مترو وسیله‌ای برای حمل‌ونقل است و وظیفه‌ای فراتر از جابه‌جایی مسافران ندارد اما به‌تدریج تلاش شد فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز در این مجموعه شکل بگیرد.

وی با اشاره به سابقه فعالیت‌های فرهنگی در مترو گفت: نخستین ایستگاه مترو در سال ۱۳۷۹ به بهره‌برداری رسید و از سال ۱۳۸۵ نیز خانه‌های فرهنگ در مترو فعالیت داشتند. در ادامه، تلاش شد این رویکرد گسترش پیدا کند و ایستگاه‌ها در کنار کارکرد حمل‌ونقلی زمینه‌ای برای حضور هنر و فرهنگ باشند.

توجه به معماری ایرانی ـ اسلامی در ایستگاه‌های جدید

معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، معماری ایستگاه‌ها را یکی از جلوه‌های هویت فرهنگی شهر دانست و گفت: طی دو سال اخیر توجه به معماری ایرانی ـ اسلامی در ایستگاه‌های جدید بیشتر شده است.

وی با اشاره به ایستگاه مریم مقدس به‌عنوان یکی از نمونه‌های این رویکرد افزود: ایستگاه تختی نیز با معماری کاملاً ایرانی طراحی شده است. ایستگاه حرم حضرت عبدالعظیم(ع) هم از دیگر پروژه‌های مورد توجه در این زمینه است که به احتمال بسیار زیاد در فصل پاییز رونمایی خواهد شد.

موسی‌پسندی تأکید کرد: طراحی ایستگاه‌ها و توجه به ویژگی‌های معماری و فرهنگی می‌تواند در شکل‌گیری هویت فضاهای شهری مؤثر باشد و تجربه استفاده از مترو را از یک سفر صرفاً حمل‌ونقلی فراتر ببرد.

نصب نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه مترو

وی در ادامه به طرح نصب نقشه‌های گردشگری در ایستگاه‌های مترو اشاره کرد و گفت: در حال حاضر نقشه‌های گردشگری در ۲۴ ایستگاه نصب شده‌اند و هدف این است که تعداد ایستگاه‌های مجهز به این نقشه‌ها به ۴۰ ایستگاه افزایش یابد.

بر این اساس، ۱۶ ایستگاه دیگر باید به این طرح اضافه شوند. نقشه‌های گردشگری با هدف معرفی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری اطراف ایستگاه‌ها و کمک به دسترسی آسان‌تر شهروندان و گردشگران به این مکان‌ها طراحی شده‌اند.

این طرح با همکاری مجموعه‌های مرتبط با گردشگری شهرداری تهران دنبال می‌شود و تلاش دارد از ظرفیت شبکه مترو برای معرفی دیدنی‌های پایتخت و تسهیل تهران‌گردی استفاده کند.

فعالیت ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه

موسی‌پسندی با تشریح فعالیت‌های هنری مترو اظهار کرد: در حال حاضر ۴۴ گالری هنری در ۴۲ ایستگاه مترو فعال است. در این فضاها از قاب‌هایی با ابعاد ۱۰۰ در ۷۰ سانتی‌متر برای نمایش آثار استفاده می‌شود و تعداد قاب‌های در نظر گرفته‌شده برای این مجموعه حدود ۸۸۰ قاب اعلام شده است.

وی افزود: به‌طور میانگین، هر ماه حدود ۱۰ نمایشگاه در فضاهای هنری مترو برگزار می‌شود و هر نمایشگاه در چهار ایستگاه به نمایش درمی‌آید. این برنامه‌ها فرصت مناسبی برای عرضه آثار هنرمندان و آشنایی مسافران با فعالیت‌های هنری فراهم می‌کنند.

به گفته وی، استفاده از فضاهای ایستگاهی برای نمایش آثار هنری، امکان دسترسی طیف گسترده‌ای از شهروندان به فعالیت‌های فرهنگی را فراهم می‌کند به‌ویژه افرادی که ممکن است فرصت مراجعه مستقیم به نگارخانه‌ها و مراکز هنری را نداشته باشند.

معرفی موزه هنر ایران، باغ کتاب و موزه فرش

معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای معرفی جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری شهر گفت: در برخی ایستگاه‌ها، از ظرفیت‌های اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی برای معرفی مکان‌های فرهنگی و هنری استفاده شده است.

وی در این زمینه به ایستگاه دانشگاه امام علی(ع) اشاره کرد و گفت: اقداماتی تبلیغاتی برای معرفی موزه هنر ایران در این ایستگاه انجام شده است تا مسافران با این مجموعه فرهنگی و هنری آشنا شوند.

موسی‌پسندی همچنین از ایستگاه حقانی به‌عنوان یکی از نقاط مورد توجه برای معرفی جاذبه‌های شهری نام برد و افزود: در این ایستگاه، ظرفیت‌های باغ کتاب تهران برای آشنایی بیشتر مسافران با این مجموعه معرفی شده است.

وی با اشاره به محدوده ایستگاه خیام نیز به معرفی موزه فرش اشاره کرد؛ مجموعه‌ای فرهنگی که در کنار دیگر جاذبه‌های شهر می‌تواند بخشی از مسیرهای پیشنهادی تهران‌گردی را تشکیل دهد.

به گفته موسی‌پسندی، هدف از این اقدامات آن است که ایستگاه‌های مترو علاوه بر نقش خود در جابه‌جایی مسافران، به بستری برای آشنایی شهروندان با مکان‌های تاریخی، هنری و گردشگری تبدیل شوند و ارتباط میان حمل‌ونقل عمومی و گردشگری شهری تقویت شود.

بررسی تجربه مترو در شهرهای جهان

موسی‌پسندی همچنین به انجام مطالعاتی درباره ابعاد فرهنگی و اجتماعی مترو در شهرهای مختلف جهان اشاره کرد و گفت: در این مطالعات، تجربه شهرهایی مانند مسکو، توکیو، دبی و لندن در کنار تهران بررسی شده است.

وی افزود: هدف از این پژوهش‌ها، شناخت شیوه‌های استفاده از ظرفیت مترو در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی و بررسی تجربه‌های شهرهای مختلف برای بهره‌گیری متناسب از آن‌ها در تهران است.

به گفته وی، بخشی از این مجموعه پژوهشی تدوین شده و بخش‌هایی نیز در مراحل ویرایش و آماده‌سازی قرار دارند. این مطالعات می‌توانند زمینه شناخت بهتر ظرفیت‌های مترو و برنامه‌ریزی برای گسترش فعالیت‌های فرهنگی در ایستگاه‌ها را فراهم کنند.

بازتاب فعالیت‌های مترو در شبکه‌های اجتماعی

معاون امور فرهنگی و اجتماعی شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه با اشاره به بازتاب فعالیت‌های مرتبط با مترو در فضای مجازی گفت: روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ محتوای مرتبط با مترو و مقصدهای شهری از سوی کاربران یا در ارتباط با این مجموعه منتشر می‌شود.

وی با اشاره به ظرفیت ارتباطی مترو اظهار کرد: گستردگی شبکه و ارتباط مستمر آن با شهروندان، فرصت مناسبی برای معرفی جاذبه‌های شهری و اطلاع‌رسانی درباره برنامه‌های فرهنگی و هنری ایجاد کرده است.

موسی‌پسندی در پایان تأکید کرد: توسعه نقشه‌های گردشگری، فعالیت گالری‌های هنری، معرفی موزه‌ها و مراکز فرهنگی و توجه به معماری ایرانی ـ اسلامی در ایستگاه‌های جدید، از جمله اقداماتی است که می‌تواند نقش مترو را در زندگی شهری گسترش دهد و از ظرفیت این شبکه برای تقویت فرهنگ و گردشگری تهران استفاده کند.