از طبیعتمحوری تا معماری دوسویه
پل حیات وحش لسآنجلس؛ گامی به سوی معماری همزیست با طبیعت
- پل حیات وحش والیساننبرگ در لسآنجلس، بزرگترین پل جهان از این نوع، سال آینده افتتاح میشود.
- بومشناسی عمیق بر ارزش ذاتی همه موجودات زنده تأکید دارد و در تقابل با رویکردهای انسانمحور است.
- بازوحشیسازی به ترمیم فرآیندهای طبیعی در مقیاس کلان و خرد کمک میکند.
- استفاده از مصالح محلی مانند چوب و خشت خام، راهکاری برای کاهش ردپای کربن در ساختمانسازی است.
- جنگل عمودی میلان نمونهای از آوردن طبیعت به برجهای مسکونی و تقویت زیستدوستی در شهرهاست.
یکی از مهمترین زیرساختهای لسآنجلس که قرار است سال آینده افتتاح شود، برای گروهی از کاربران ساخته میشود که هیچ ایدهای از هزینه و زحمتی که ساکنان این شهر برای آنها متحمل شدهاند، ندارند. این پروژه، پل روگذر بزرگراه برای شیرهای کوهی است. پل حیات وحش والیساننبرگ در آگورا هیلز که از روز زمین ۲۰۲۲ در حال ساخت است، بر روی بزرگراه ۱۰ باندی ۱۰۱ قرار میگیرد. این بخش از بزرگراه ۱۵۰۰ مایلی، زمانی یک اکوسیستم پیوسته را که گفته میشود یکی از ۳۶ نقطه داغ تنوع زیستی جهان است، به تکههای زیستگاهی جدا از هم تقسیم کرده و منجر به جنگهای سرزمینی و همخونی میان حیواناتی شده که زمانی آزادانه در کوههای جنوب کالیفرنیا پرسه میزدند.
پل ۹۲ میلیون دلاری که توسط Caltrans با همکاری فدراسیون ملی حیات وحش (NWF) و سازمان پارکهای ملی (NPS) ساخته میشود، اولین پروژه از این دست در کالیفرنیا و بزرگترین آن در جهان خواهد بود؛ با طول ۲۱۰ فوت و عرض ۱۷۴ فوت که برای حدود ده خط ترافیک کافی است. این پروژه نیازمند سطح بالایی از تحقیق و همکاری میان بومشناسان، زیستشناسان، مهندسان و طراحان چشمانداز در Living Habitats و Rock Design Associates بوده است. آنها مخلوط خاک مخصوصی ساختهاند و نهالستانی در نزدیکی پروژه برای پرورش گیاهان بومی ایجاد کردهاند. وید کراوفوت، دبیر آژانس منابع طبیعی کالیفرنیا، در آغاز این پروژه گفت: «در کالیفرنیا آگاهی فزایندهای وجود دارد که ما نمیتوانیم فقط زیستگاه را بازسازی و محافظت کنیم؛ ما در واقع باید اتصال بین زیستگاهها را ایجاد کنیم.»
اتصال بین زیستگاهها دقیقاً همان چیزی است که انسانها در حذف آن مهارت یافتهاند. ما زمین و برکت آن را میبلعیم و آن را با سازههایی پر میکنیم که جریان موجودات و گیاهان، هوا و باد و آب را مسدود میکنند. اکنون برخی معماران، سازندگان و طراحان در تلاشاند تا بفهمند چگونه میتوانند مناظر و ساختمانهایی خلق کنند که ما را با سایر گونهها به تعادل برساند و از تنوع زیستی و سلامت اکوسیستم حمایت کند. این فراتر از صرفاً حفاظت از محیط زیست یا سبز کردن ساختمانها برای منافع خودمان است که به عنوان بومشناسی «سطحی» یا انسانمحور شناخته میشود. این «بومشناسی عمیق» است؛ اخلاقی مبتنی بر ارزش ذاتی همه موجودات زنده، که در آن انسانها و سایر موجودات زنده، گیاهان و ارگانیسمها بهعنوان موجوداتی در هم تنیده و وابسته به هم دیده میشوند. این اصطلاح در اوایل دهه ۱۹۷۰ توسط فیلسوف نروژی، آرن نِس، ابداع شد.
طبیعتمحوری: ترمیم فرآیندهای طبیعی
طبیعتمحوری وسیلهای برای ترمیم فرآیندهای طبیعی است. در مقیاس کلان، این به معنای بازگرداندن یک منطقه از زمین به حالت طبیعی و کشتنشده آن، همراه با جانوران بزرگ یا شکارچیان رأس هرم غذایی است. اما این اصطلاح اکنون بهطور گسترده و انعطافپذیر استفاده میشود و در مقیاس خرد، در مناطق شهری مانند لسآنجلس، به مسیرهایی مانند پل حیات وحش یا حیاطهایی اشاره دارد که با ترکیبی از گیاهان بومی و گونههای غیرتهاجمی کاشته میشوند تا پرندگان و زنبورها را جذب کنند. منطقه ممنوعه چرنوبیل نمونهای از یک شهر سابق است که به طبیعت بازگردانده شده است.
از انسانمحوری به بوممحوری
در حالی که طبیعتمحوری جذابیت عاشقانه عمیقی دارد، همه با آن موافق نیستند. صاحبان خانههای علاقهمند به چمن اغلب از همسایگانی شکایت میکنند که مواد شیمیایی و آفتکشها را حذف کرده و حیاط جلویی خود را به چمنزارهای نامرتب و لذتبخش تبدیل میکنند. کت سوپرفیسکی، بومشناس شهری، مشاهده میکند که بازوحشیسازی با یک چالش فرهنگی بزرگ روبروست: «چیزی بسیار دشوارتر از به دست آوردن میلیونها تا میلیاردها دلار برای تأمین مالی چنین تلاشهایی. این امر مستلزم تغییر دیدگاهها و اخلاقیات مردم از خودمحوری به بوممحوری، از انسانمحوری به بومشناسی عمیق است.»
منطقهگرایی زیستی و طبیعتمحوری ساختمانها
پس چگونه میتوان طبیعتمحوری را در ساختمانهای انسانها اعمال کرد؟ پس از آتشسوزیهای ژانویه ۲۰۲۵ در لسآنجلس، ویرانگری زیستمحیطی ساختمانها آشکار شد، زمانی که ساختمانهای سوخته ابرهای سم را در هوا و خاک منتشر کردند. جیا یی گو در Zocalo استدلال کرد که پاسخ، بازسازی به همان روش نیست، بلکه جستجوی مشابه معماری برای بازوحشیسازی، یعنی «منطقهگرایی زیستی» است. این به معنای استفاده از «مصالح ساختمانی منطقهای، با در نظر داشتن تجدید» است. گو مینویسد: «این ممکن است به معنای پذیرش سیستمهای ساختوساز بومی و مبتنی بر مکان مانند ساخت خشت خام، یا توسعه مواد جدید از محصولات جانبی محلی مانند آجرهای مبتنی بر جلبک باشد.»
چوب محلی و خشت خام
یکی از صنایع پرهزینه، صنعت چوب است. صنعت ساختمان در لسآنجلس بیشتر چوب نرم خود را از کانادا وارد میکند. در همین حال، درختان محلی را که به دلیل بیماری، سن یا عوامل دیگر قطع شدهاند، دور میریزد. شرکت Angel City Lumber در تلاش است تا چوب را محلی کند. آنها کندههای درختان افتاده در جنگلهای شهرستان لسآنجلس را تأمین میکنند، آنها را اره میکنند، خشک میکنند و برای فروش آماده میکنند. ایده این است که «فردیت و منحصر به فرد بودن» را به کندهها بازگردانیم. ساختمانهای زیادی در لسآنجلس از چوبهای فردیتیافته Angel City استفاده میکنند، از جمله رستوران جدید Uchi که توسط ORA طراحی شده است.
یکی دیگر از کالاهای محلی کماستفاده، خاک است که برای ایجاد فونداسیون حفر و سپس دور ریخته میشود. کی بن لوشر، مدیر ارشد Loescher Meachem Architects میگوید: «هیچ چیز دیوانهکنندهتر از پر کردن محل دفن زباله با خاک نیست.» این شرکت در طراحی ساختمانهای ساختهشده از خشت خام تخصص دارد و در تلاش برای بهروزرسانی قوانین ساختمانی در کالیفرنیا است. ساختمانهای خشتی ضخیم و مقاوم در برابر آتش، زمانی بومی منطقه بودند. جرم حرارتی آنها به سازهها اجازه میداد گرمای شدید بیابان را در طول روز جذب کنند و سپس در شبهای سرد آن را آزاد کنند. این سازههای خاکی در برابر آتش مقاوم هستند و به لایههای اضافی مواد نیاز ندارند. روش تولید و عرضه فراوان خاک محلی منجر به حداقل ردپای کربن میشود.
بامهای سبز: طبیعت در شهر
واقعیت این است که بیشتر مردم در مدلهای هماهنگی اکولوژیکی زندگی نمیکنند. آنها در شهرها، معمولاً در تراکم بالا، در ساختمانهای چند طبقه و چند خانواری زندگی میکنند. آنها از سایر گونهها جدا شدهاند، اما این امر اراده ارتباط با طبیعت را که به عنوان «زیستدوستی» (عشق به زندگی) شناخته میشود، سرکوب نمیکند. اگر بازوحشیسازی زمینپایه باشد، بهترین گزینه بعدی برای شهرهای شلوغ ممکن است آوردن طبیعت به باغهای بالای زمین باشد. در سال ۲۰۱۴، معمار ایتالیایی، استفانو بوئری، ساختمانی را رونمایی کرد که استاندارد جدیدی برای زیستدوستی تعیین کرد: جنگل عمودی در منطقه صنعتی پورتا نووا در میلان، دو برج با ۱۱۱ آپارتمان لوکس با بالکنهای عمیق پر از درختان کوچک، بوتهها و گیاهان. این جفت آسمانخراش سبز و شگفتانگیز به عنوان «خانهای برای درختان و پرندگان که انسانها را نیز در خود جای میدهد» در نظر گرفته شده بود.
در سالهای پس از ارائه جنگل عمودی توسط بوئری، قرار دادن باغها بر روی ساختمانهای بلند رایج شده است. سنگاپور در سبز کردن ساختمانها پیشرو جهان است. در لسآنجلس نیز میتوان آنها را در Treehouse Hollywood و Treehouse Koreatown یافت. در حال حاضر، ساکنان لسآنجلس با اشتیاق منتظر تکمیل موزه جدید هنر روایی لوکاس هستند که توسط ما یانسونگ طراحی شده است. این موزه شکلی بیشکل با یک تکه سبز موجدار در سقف آن است. شاید پرندگان و انسانها آن را دوست داشته باشند.
ترجمه و تنظیم: صما
