سایه‌انداز بیضوی چیست و چگونه جایگزین شیشه دودی در برج‌های بلند می‌شود؟

در برج ۲۰۵ نورث کی در بریزبن استرالیا، گروه معماری رکس (REX) و شرکت استرالیایی هسل (Hassell) طراحی نمایی را ارائه داده‌اند که پدیده‌های بصری را بر فرم مقدم می‌شمارد. بیضی‌های آلومینیومی آنودایز شده به رنگ مس و پره‌هایی از جنس همان ماده، جلوه‌ای بصری چشمگیر و سایه‌اندازی بسیار کارآمدی را برای شیشه‌های شفاف ساختمان فراهم می‌کنند؛ رویکردی که فاصله‌ای آشکار با شیشه‌های سیاه دودی رایج در برج‌ها دارد. سادگی این سیستم نما، هزینه‌های ساخت و حمل‌ونقل را کاهش داده و امکان مونتاژ سریع را فراهم کرده است.

برج‌های بلندمرتبه پرهزینه، کارگربر و زمان‌بر هستند، بنابراین باید از نظر برنامه‌ریزی عملکردی انعطاف‌پذیر باشند. یک فرم ساده – همان جعبه شیشه‌ای فراگیر و اغلب نکوهش‌شده – این مسائل را حل می‌کند، اما جذابیت بصری را قربانی می‌کند. رویکرد رکس اولویت‌بخشی به پدیده‌ها بر فرم است، به این معنا که پیچیدگی جزئیات در سیستم نما کاهش می‌یابد تا فرصت‌هایی برای نوآوری در پوسته بیرونی ایجاد شود. بازی نور خورشید بر روی سایه‌اندازهای بیضوی و شیشه‌های بازتابنده نمای ۲۰۵ نورث کی، به جای تأثیر ایستای یک فرم غیرمعمول، جلو‌ه‌ای متغیر را در طول روز خلق می‌کند.

جاشوا راموس، مدیر بنیان‌گذار رکس، به مجله AN گفت: «[هنگام طراحی یک برج] اگر فرمی خلق کنید که نتوان آن را تطبیق داد، پروژه را فلج کرده‌اید. تمایل ما به خلق فرم‌های ساده و ناب، استراتژی‌ای است که به ما اجازه می‌دهد بلندپروازتر باشیم. [برای ۲۰۵ نورث کی] پرسش این بود: آیا راهی وجود دارد که بتوانیم یک سایبان خارجی ایجاد کنیم که به ما امکان دهد شیشه را تا حد ممکن شفاف نگه داریم؟»

برای پرهیز از شیشه سیاه دودی که کیفیت دید داخلی را کاهش می‌دهد، رکس و هسل به مدل‌سازی دیجیتال فشرده خورشیدی روی آوردند. نتایج نشان داد که یک سایبان بیضی‌شکل می‌تواند انتقال تابش خورشید را ۶۳ درصد کاهش دهد، که تنها دو درصد کمتر از شیشه دودی است. در کمال شگفتی، شکل بیضی به طور قابل توجهی از سایه‌انداز مثلثی سنتی بهتر عمل کرد و تنها اندکی از پنجره‌ای که دو‌سوم آن مات و یک‌سومش شفاف است، کم‌کارآمدتر بود. شکل بیضی در مقایسه با نمونه مستطیلی، سطح بیشتری از شیشه را می‌پوشاند، اما دید مرکزی را ارتقا می‌دهد.

برای بهبود عملکرد سایه‌اندازهای بیضوی، رکس و هسل هسته ساختمان را به نمای شمال غربی منتقل کردند که در نیمکره جنوبی بیشترین تابش خورشید را دریافت می‌کند. این تصمیم همچنین امکان ایجاد یک رواق در بالای ورودی جنوبی ساختمان را فراهم کرد که با بتن رنگدانه‌دار سطحی پوشیده شده و جلوه‌ای گرم و مسی به آن بخشیده است.

سایه‌اندازهای بیضی‌شکل (و پره‌های روی وجه‌های کوتاه) از آلومینیوم آنودایز شده به رنگ مس با پوششی ساخته شده‌اند که از اکسیداسیون آن‌ها جلوگیری می‌کند و با کمترین ضخامت ممکن تولید شده‌اند. این قطعات طی دو مرحله از پایین به بالا به نما متصل شدند. نخست، یک دیوار پرده‌ای معمولی ساخته شد. سپس، سایه‌اندازهای بیضوی که از چهار قطعه ربع بیضی یکسان و پیچ‌شده به یکدیگر تشکیل شده‌اند، به یک پره مستطیلی کوچک که از کنار هر واحد شیشه عایق بیرون زده، پیچ و مهره شدند. مونتاژ این سایه‌اندازها پیش از برده شدن به ارتفاع انجام گرفت. شیشه‌های به کار رفته کاملاً شفاف بوده و برای کاهش جذب گرما پوشش‌دهی شده‌اند و دید داخلی مطلوبی را فراهم می‌کنند.

رائول رودریگز گارسیا، مدیر رکس، گفت: «ما کارایی را در هر جنبه ممکن در اولویت قرار دادیم؛ از عملکرد و پایداری گرفته تا ساخت و نحوه نگهداری ساختمان.»

مشخصات پروژه

• معمار طراحی: هسل، رکس، ریچاردز و اسپنس
• معمار ثبت شده: هسل، رکس، ریچاردز و اسپنس
• معمار منظر: آرکیدیا
• طراحی داخلی: هسل، رکس، ریچاردز و اسپنس (برای ساختمان پایه)
• مهندسی سازه: ADG، آروپ
• مهندسی برق: JHA
• مهندسی عمران: ADG، آروپ
• طراحی نورپردازی: JHA، پریگون گروپ
• صوتی/تصویری و آکوستیک: JHA، آروپ، آکوستیک لاجیک
• تابلوها و مسیریابی: گرافیس
• ارتباطات: JHA، آروپ
• مشاور ایمنی و آتش‌نشانی: WSP، فایررایت
• مشاور نما: فرانت، BG&E
• پیمانکار عمومی: هاچینسون بیلدرز
• نماینده کارفرما: Cbus Property (کارفرما)
• پیمانکار شیشه: هاچینسون بیلدرز، زیمرمن فساد سولوشنز
• نصاب نما: کوئیک فیکس آلومینیوم
• سیستم نما: کپستون آلومینیوم
• روکش فلزی: کپستون آلومینیوم (نصب توسط کلدینگ کریشنز)
• شیشه: ASG International، کیبینگ مالزی

ترجمه و تنظیم: صما