آغاز رسمی طرح «خانه‌ریز» از خرداد ۱۴۰۴؛ مشارکت مردمی یا ریسکی تازه برای سرمایه‌گذاران خرد؟

خانه‌ریز چیست؟ / یک میلیون تومان، پله اول خانه‌دار شدن

با افزایش سرسام‌آور قیمت مسکن در تهران و دشوارتر شدن خانه‌دار شدن برای اقشار متوسط و کم‌درآمد، شهرداری تهران در پاییز سال گذشته از طرحی با عنوان «خانه‌ریز» رونمایی کرد. ایده‌ای که قرار است امکان مشارکت شهروندان با سرمایه‌های خرد را در پروژه‌های ساختمانی فراهم کند.

بر اساس توضیحاتی که در زمان رونمایی اولیه ارائه شد، «خانه‌ریز» در واقع امتیاز ۰.۰۱ متر مربع از یک ملک مشخص به صورت مشاعی است. به این معنا که هر فرد متناسب با میزان پس‌انداز خود می‌تواند تعداد مشخصی از خانه‌ریزها را خریداری کند و به تدریج سرمایه خود را در پروژه‌های ساختمانی افزایش دهد.

قابلیت معامله در بازار ثانویه / خروج آسان و سود تضمینی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این طرح، قابلیت معامله خانه‌ریزها در بازار ثانویه است. موضوعی که به گفته مدیران شهری باعث می‌شود سرمایه‌گذاران هر زمان که بخواهند بتوانند از پروژه خارج شده یا دارایی خود را به پروژه دیگری منتقل کنند.

طبق سازوکار تعریف شده، اگر فرد یا افرادی تا پایان یک پروژه موفق به تکمیل میزان لازم خانه‌ریز برای مالکیت کامل یک واحد نشوند، امکان انتقال سرمایه آنها به پروژه‌های بعدی فراهم خواهد بود. همچنین در صورت انصراف، افراد می‌توانند خانه‌ریزهای خود را به قیمت روز واگذار کنند و علاوه بر سود ناشی از مشارکت در ساخت، از افزایش ارزش ملک نیز بهره‌مند شوند.

خاصه‌باف: مهم‌ترین امتیاز طرح برای مردم

خاصه‌باف، مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران، پیش از این درباره مزایای این طرح گفته بود: «مهم‌ترین امتیاز این طرح برای مردم این است که از یک سو سرمایه شهروندان در برابر تورم ملک حفظ می‌شود و از سوی دیگر مردم می‌توانند در سود حاصل از ساخت‌وساز شریک شوند.»

وی همچنین تاکید کرده بود که شهرداری تهران در این طرح صرفا به دنبال فروش دارایی نیست، بلکه تلاش دارد زمینه مشارکت واقعی مردم در پروژه‌های اقتصادی را فراهم کند. نظارت بر قیمت‌گذاری، کنترل روند پیشرفت پروژه‌ها، تضمین ادامه ساخت‌وساز و امکان تبادل و خرید و فروش دارایی‌ها از طریق بسترهای دیجیتال از جمله ویژگی‌هایی است که برای این طرح تعریف شده است.

چرا طرح خانه‌ریز با تاخیر مواجه شد؟

این طرح قرار بود در اسفندماه سال گذشته به صورت رسمی وارد مرحله عرضه عمومی شود، اما همزمانی آن با شرایط جنگی و فضای ناپایدار ناشی از تحولات منطقه‌ای، اجرای آن را به تعویق انداخت. خاصه‌باف در این باره اظهار کرد: در آن مقطع به دلیل فضای ناپایدار و ابهاماتی که برای مردم وجود داشت، زمان مناسبی برای عرضه اولیه پروژه نبود.

جزییات آغاز عرضه عمومی از خرداد ۱۴۰۴

مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران از آغاز کمپین تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی پروژه طی هفته گذشته خبر داد و گفت: تیم‌های اجرایی در حال تولید محتوا و آماده‌سازی زیرساخت‌های لازم هستند. بخشی از ایرادات فنی و حقوقی پروژه نیز برطرف شده است.

وی ادامه داد: یکی از موانع اصلی آغاز پروژه، صدور پروانه شهرسازی بود که خوشبختانه هفته گذشته صادر شد و اگر شرایط طبق برنامه پیش برود، تا پایان اردیبهشت یا حداکثر هفته نخست خرداد، عرضه عمومی پروژه آغاز خواهد شد.

محل اجرا و ظرفیت پروژه / منطقه ۵ تهران قطب خانه‌ریز

خاصه‌باف با اشاره به آغاز عملیات اجرایی پروژه تصریح کرد: سرمایه‌گذار پروژه از هفته آینده عملیات تجهیز کارگاه و اجرای پروژه را آغاز می‌کند. محل اجرای این طرح در منطقه ۵ تهران در نظر گرفته شده و تمامی اطلاعات مربوط به پروانه، نقشه‌ها و پلان‌های پروژه در سامانه بارگذاری خواهد شد.

برای فاز نخست پروژه، حدود ۶۸۰ هزار متر مربع مساحت خالص مسکونی در نظر گرفته شده است که بخشی از آن متعلق به شهرداری تهران و حدود ۴۰ درصد آن سهم سرمایه‌گذار خواهد بود. عرضه سهام پروژه به صورت تدریجی انجام می‌شود و این گونه نیست که تمام ظرفیت پروژه به صورت یکجا وارد بازار شود.

نحوه سرمایه‌گذاری از طریق سامانه شهرزاد

شهروندان می‌توانند از طریق سامانه «شهرزاد» و با ایجاد حساب کاربری و شارژ کیف پول خود، از مبالغ پایین حتی یک میلیون تومان در این پروژه سرمایه‌گذاری کنند.

ارزش سهام افراد متناسب با پیشرفت فیزیکی پروژه و قیمت روز ملک افزایش پیدا می‌کند و کارشناسان رسمی به صورت ماهانه ارزش‌گذاری پروژه را انجام خواهند داد. شهروندان هر زمان که بخواهند می‌توانند سهام خود را در بازار ثانویه عرضه کنند و در صورتی که خریداری وجود نداشته باشد، مجموعه متعهد است سهام را با ۱۰ درصد کمتر از قیمت روز خریداری کند تا اصل سرمایه و سود منطقی افراد حفظ شود.

هدف اصلی: خانه‌دار شدن تدریجی در بازه ۸ تا ۱۵ ساله

خاصه‌باف با بیان اینکه هدف اصلی این طرح، ایجاد امکان خانه‌دار شدن تدریجی برای شهروندان است، گفت: امروز خرید یک واحد مسکونی در تهران به سرمایه چند میلیارد تومانی نیاز دارد، اما در این مدل افراد می‌توانند با سرمایه‌های خرد وارد بازار شوند و به مرور زمان دارایی ملکی خود را افزایش دهند.

وی تاکید کرد: شهروندان می‌توانند در بازه‌ای هشت تا ۱۵ ساله، متناسب با توان مالی خود به مالک بخشی از یک واحد مسکونی یا حتی یک واحد کامل تبدیل شوند و این مسئله می‌تواند انگیزه خانه‌دار شدن را در میان اقشار مختلف جامعه افزایش دهد.

پرسش‌های بی‌پاسخ؛ آیا خانه‌ریز به وعده‌ها عمل می‌کند؟

با وجود توضیحات ارائه شده از سوی مسئولان شهری، طرح «خانه‌ریز» همچنان با پرسش‌هایی از سوی کارشناسان و فعالان بازار مسکن مواجه است. این مدل تا چه اندازه می‌تواند در عمل به خانه‌دار شدن اقشار متوسط کمک کند؟ آیا ساختار حقوقی و اقتصادی آن توان حفظ سرمایه مردم در شرایط نوسانی بازار را خواهد داشت؟

شهرداری تهران این طرح را یکی از مدل‌های جدید مشارکت مردمی در اقتصاد شهری می‌داند و معتقد است در صورت موفقیت، می‌تواند الگوی تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری خرد در حوزه مسکن و توسعه شهری ایجاد کند؛ الگویی که به گفته مدیران شهری، هدف نهایی آن افزایش مشارکت شهروندان و کاهش فاصله مردم با بازار مسکن است. عملیات اجرایی پروژه آغاز شده و خاصه‌باف تاکید کرده که حتی در صورت بروز شرایط خاص، روند اجرای پروژه متوقف نخواهد شد.