طرح رایگان شدن مترو و اتوبوس در تهران که از سال ۱۴۰۲ توسط پرویز سروری، نایب رییس شورای شهر، مطرح شده بود، پس از مطالعات کارشناسی شهرداری مورد موافقت قرار گرفت. عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، با تاکید بر حمایت علیرضا زاکانی از این پیشنهاد، اعلام کرد که این طرح همخوان با رویکرد عدالت در مدیریت شهری است و میتواند کاهش مصرف سوخت را به همراه داشته باشد. با این حال، محمدخانی تصریح کرد که اجرای این طرح منوط به تصمیمگیری نهایی در صحن شورای شهر بوده و در صورت تصویب، ممکن است تنها شهروندان خوشحساب (پرداختکنندگان عوارض شهری) از آن بهرهمند شوند.
قولی که دو سال معطل ماند؛ دوباره زنده شد
ماجرا از سال ۱۴۰۲ شروع شد. وقتی پرویز سروری، نایب رییس شورای شهر تهران، برای اولین بار ایده رایگان شدن حملونقل عمومی را مطرح کرد. ایدهای که در همان سال و سال بعد (۱۴۰۳) در صحن شورا پیگیری شد، اما به دلایلی از آن صرفنظر شد. حالا اما داستان فرق کرده است.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، جزییات تازهای را فاش کرده است: این طرح در بهمنماه سال گذشته، دوباره از سوی سروری به شهردار تهران و مدیریت شهری ارائه شد و این بار شهرداری در مرحله اول استقبال کرد.
موافقت شهرداری پس از مطالعات اقتصادی؛ زاکانی پای کار آمد
به گفته محمدخانی، پس از پیشنهاد مجدد سروری و تاکید علیرضا زاکانی، شهردار تهران، مقرر شد معاونت مالی و معاونت حملونقل شهرداری، مطالعات کارشناسی دقیقی روی این موضوع انجام دهند. سوال اصلی این بود: آیا رایگان کردن بلیت مترو و اتوبوس برای شهروندان تهرانی، از نظر اقتصادی شدنی است یا خیر؟
نتیجه این مطالعات اما نکته جالبی دارد. سخنگوی شهرداری تاکید کرد: «شهرداری تهران با توجه به مطالعات انجامشده با این طرح موافق است و از آن حمایت میکند.»
رایگان برای همه، یا فقط برای افراد خوشحساب؟
اینجا مهمترین بخش ماجرا است. عبدالمطهر محمدخانی توضیح داد که در مطالعات انجامشده، دو نگاه وجود دارد:
- نگاه اول (احتمال قویتر): رایگان شدن حملونقل عمومی فقط برای شهروندانی که حقوق شهر (عوارض شهری) را پرداخت کردهاند. یعنی افرادی که عوارض پسماند، نوسازی و سایر عوارض را میدهند، بتوانند برای خود و خانوادهشان از مترو و اتوبوس به صورت رایگان استفاده کنند.
- نگاه دوم (کمتر محتمل): شمول این طرح برای همه مردم شهر.
اگرچه محمدخانی تاکید کرده است تفاوت گستره شمول این دو حالت «چندان زیاد نیست». وی با اشاره به اینکه عدد این افراد قابل توجه است و تعداد کمی نیستند و بسیاری از شهروندان عوارض خود را پرداخت میکنند، گفت: به عبارت سادهتر، اگر شما عوارض شهری خود را پرداخت کرده باشید، احتمالا جزو اولین گروهی خواهید بود که سوار مترو و اتوبوس رایگان میشوید.
چرا شهرداری از این طرح حمایت میکند؟ سه دلیل کلیدی
سخنگوی شهرداری تهران برای حمایت قاطع مدیریت شهری از این پیشنهاد، سه دلیل مهم ارائه کرده است:
- عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار پاییندست:
محمدخانی با اشاره به شرایط کنونی کشور گفت: «در شرایطی که مردم نشان دادهاند همه داشتههای خود را پای کار کشور میگذارند، وظیفه ماست اقداماتی در شأن آنها انجام دهیم. این طرح مستقیما اقشار پایین دست را هدف قرار میدهد و با رویکرد عدالت در مدیریت شهری همخوانی دارد.» - کاهش مصرف سوخت:
به گفته سخنگوی شهرداری، با اجرای این طرح و استفاده کمتر مردم از خودروهای شخصی، مصرف سوخت در شهر تهران به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند. این موضوع با اعلام وزارت نفت نیز هماهنگ شده است. - پوشش کامل هزینهها:
محمدخانی در انتهای صحبتهای خود تاکید کرد که «در مجموع، همه هزینههای خود را پوشش میدهد.» یعنی شهرداری معتقد است اجرای این طرح نه تنها فشار مالی به بودجه شهرداری وارد نمیکند، بلکه با کاهش هزینههای جانبی (از جمله مصرف سوخت و ترافیک) به صرفه خواهد بود.
تصمیم نهایی با شورای شهر
با وجود همه این موافقتها و مطالعات، هنوز نمیتوانیم با قطعیت بگوییم مترو و اتوبوس در تهران رایگان شده است. عبدالمطهر محمدخانی در پایان اظهارات خود صراحتا گفت: «این پیشنهاد باید در صحن شورای شهر مطرح شود و شهرداری با آن موافق است.»
به عبارت دیگر، شهرداری تهران به عنوان بازوی اجرایی، چراغ سبز خود را نشان داده، اما قوه مقننه مدیریت شهری، شورای شهر است که باید رأی نهایی را صادر کند. اگر شورای شهر با این طرح موافقت کند، تهران وارد یک تجربه جدید و بیسابقه در حملونقل عمومی خواهد شد.
